BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ PHƯƠNG HƯỚNG NHẰM
HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM TOÁN CHU TRÌNH BÁN
HÀNG THU TIỀN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI
CHÍNH TẠI CHI NHÁNH AISC HÀ NỘI.
1. BÀI HỌC KINH NGHIỆM TRONG QUÁ TRÌNH KIỂM TOÁN CHU
TRÌNH BÁN HÀNG – THU TIỀN TẠI AISC HÀ NỘI.
* Nhận xét chung:
Quá trình nghiên cứu công tác kiểm toán tại hai khách hàng ABC và XYZ
của Chi nhánh AISC Hà Nội cho thấy Chi nhánh đã xây dựng một chương trình
kiểm toán tương đối đầy đủ, chi tiết và hiệu quả. Chi nhánh có phương pháp
tiếp cận tương đối giống nhau đối với hai khách hàng trên bởi vì KTV luôn tuân
theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và Quốc tế cũng như luôn tuân thu một
chương trình kiểm toán đã xây dựng nên. Đối với hai Công ty cụ thể trên, với
những xuất phát điểm khác nhau nên KTV cho dù tiến hành với trình tự tương
đối giống nhau nhưng đã có sự vận dụng một cách linh hoạt nhất sao cho phù
hợp với từng khách hàng cụ thể.
Vào từng giai đoạn cụ thể:
1.1. Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán
* Những ưu điểm trong công tác chuẩn bị kiểm toán tại AISC Hà Nội
Công tác chuẩn bị được AISC Hà Nội tiến hành khá tốt, AISC thực hiện
các công việc cập nhật các thông tin liên quan tới khách hàng, sau đó mới tiến
hành lập kế hoạch cho cuộc kiểm toán một cách khoa học, vẫn tuân theo chuẩn
mực quốc tế 310 về thu thập thông tin cơ sở và chuẩn mực kiểm toán số 300 của
Bộ Tài chính về lập kế hoạch kiểm toán. Trong giai đoạn này, KTV đã xem xét,
nghiên cứu mục tiêu tổng quát để đưa ra các phương pháp tiếp cận phù hợp
nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong cuộc kiểm toán cũng như để đưa ra ý
kiến tư vấn cho khách hàng. Mục tiêu tổng quát mà chi nhánh xác định được
căn cứ vào nội dung, yêu cầu công việc, tính chất phức tạp và các điều kiện của
khách hàng.
KTV thực hiện đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng nhằm
tìm ra cho mình một chương trình kiểm toán khoa học nhất, nhanh nhất, chính

AISC Hà Nội luôn cập nhật mọi thông tin về luật, thông tư, văn bản về các
quy định chế độ, Chi nhánh cài đặt phần mềm về các quy định, chế độ và các
chuẩn mực mới cho cán bộ công nhân viên Chi nhánh để họ có thể cập nhật dễ
dàng các thông tin mới đó để công tác kiểm toán đạt hiệu quả cao nhất.
* Nhược điểm
Qua quá trình kiểm toán tại hai khách hàng là Công ty ABC và Công ty
XYZ có thể thấy trên thực tế không phải mục tiêu kiểm toán nào cũng được đề
cập và tách riêng mà có sự kết hợp giữa các mục tiêu với nhau. Ví dụ như khi
kiểm toán về chu trình bán hàng – thu tiền thì KTV chỉ quan tâm đến mục tiêu
chính là việc ghi sổ và tính trọn vẹn của các khoản doanh thu.
Khi tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng KTV thường chỉ
sử dụng bảng tường thuật để mô tả hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng.
Tuy phương pháp này dễ mô tả nhưng không có sự khái quát cao và khó có thể
dùng nó để đánh giá hệ thống kiểm soát của các chu trình khác.
Về việc ghi chép của KTV khi kiểm tra chi tiết thường chỉ ghi lại những
sai sót phát hiện ra còn các thông tin vì sao tìm ra được sai sót đó thì lại không
được trình bày trên giấy tờ, đó chỉ là do kinh nghiệm của KTV điều này sẽ gây
khó khăn trong việc phát hành báo cáo cũng như đưa ra ý kiến tư vấn của mình
cho khách hàng.
Về vấn đề chọn mẫu thực tế cho thấy KTV thường chọn mẫu dựa trên
những phán đoán chủ quan và theo nguyên tắc số lớn, do đó rủi ro kiểm toán rất
dễ xảy ra và là giảm chất lượng cuộc kiểm toán.
1.3. Giai đoạn kết thúc kiểm toán
Đây là giai đoạn thể hiện sự phối kết hợp giữa các KTV với nhau và giữa
KTV với trưởng đoàn kiểm toán cũng như Ban giám đốc Chi nhánh. Trưởng
nhóm kiểm toán sẽ báo cáo lại các vấn đề phát hiện trong cuộc kiểm toán với
Ban quản lý cấp cao hơn để đưa ra phương hướng giải quyết cuối cùng. Giai
đoạn kết thúc kiểm toán tại AISC Hà Nội được áp dụng theo chuẩn mực Kiểm
toán Việt Nam và chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế cũng như tuân theo mẫu đã
được quy định sẵn tại AISC. Qua kiểm toán hai khách hàng trên đã cho thấy

Chu trình bán hàng – thu tiền luôn có vai trò quan trọng đối với các Doanh
nghiệp hoạt động kinh doanh và luôn là đối tượng quan tâm của nhiều người.
Kết quả của chu trình này nói lên được phần nào tình hình phát triển của Doanh
nghiệp. Kết quả của chu trình tốt cho chúng ta cái nhìn lạc quan về tình hình tài
chính của Doanh nghiệp cũng như khả năng phát triển trong tương lai. Đối với
các nhà quản trị Doanh nghiệp thì chu trình bán hàng – thu tiền là một khâu hết
sức quan trọng. Chính vì sự quan trọng của chu trình này mà KTV của AISC nói
chung và AISC Hà Nội nói riêng đã nhận thức rất rõ điều này. Ngay từ những
ngày đầu thành lập và hoạt động, với đội ngũ KTV dày dạn kinh nghiệm Công
ty đã xây dựng cho mình một chương trình kiểm toán về chu trình bán hàng –
thu tiền một cách chi tiết, khoa học, cụ thể và được coi là cẩm nang của KTV
trong quá trình tiến hành kiểm toán tại các đơn vị khách hàng.
Tuy nhiên, cũng giống như rất nhiều Công ty kiểm toán tại Việt Nam AISC
không tránh khỏi những hạn chế tồn tại trong công nghệ kiểm toán của mình.
Quá trình kiểm toán Báo cáo tài chính nói chung và chu trình bán hàng – thu
tiền nói riêng chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân của KTV, điều này là cần
thiết vì công việc kiểm toán đòi hỏi có sự nhạy cảm và óc phán đoán công việc
của KTV. KTV xác định kết quả của chu trình này còn ảnh hưởng trực tiếp tới
các khoản mục khác trên Bảng cân đối kế toán và Báo cáo lỗ lãi của khách
hàng. Do đó đòi hỏi công tác kiểm toán không chỉ dừng lại ở việc phát hiện ra
những sai sót mà cần phải đưa ra ý kiến tư vấn của mình để hệ thống hoạt động
có hiệu quả nhất và giảm thiểu được số lượng sai sót xuống mức thấp nhất. Đây
cũng là mục tiêu mà nhà quản lý mong muốn từ phía các KTV và các Công ty
kiểm toán. Với những lý do quan trọng như vậy thì có thể thấy rằng việc hoàn
thiện quy trình kiểm toán chu trình bán hàng – thu tiền là không thể bỏ qua.
3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM
TOÁN CHU TRÌNH BÁN HÀNG – THU TIỀN TẠI CHI NHÁNH
AISC HÀ NỘI
3.1. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chu quy trình kiểm toán chu trình bán
hàng – thu tiền tại AISC Hà Nội