BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------

BÙI TH Ị NGỌC BÍCH

TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH
VỐN LƯU ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
CỦA CÁC CÔNG TY NGÀNH TH ỰC PHẨM
NIÊM Y ẾT TRÊN TH Ị TRƯỜNG CHỨNG

KHOÁN VI ỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: K ế toán
Mã số ngành: 60340301

TP.HỒ CHÍ MINH, tháng 4 năm 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO


TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM
---------------

BÙI TH Ị NGỌC BÍCH

TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH
ỐN LƯU ĐỘNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH
VCỦA
CÁC CÔNG TY NGÀNH TH ỰC PHẨM
NIÊM Y ẾT TRÊN TH Ị TRƯỜNG CHỨNG

Chủ tịch 1

2

TS. Phạm Ngọc Toàn

Phản biện 1

3

TS. Phan Thị Hằng Nga

Phản biện 2

4

PSG. TS Lê Quốc Hội

Ủy viên

5

TS. Hà Văn Dũng

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của chủ tịch Hội Đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã được sửa
chữa (nếu có)
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


biệt nghiên cứu của tác giả với các nghiên cứu khác từ đó đề xuất lựa ch ọn những hàm
ý cho doanh nghi ệp ngành thực phẩm
III-Ngày giao nhiệm vụ: 18/08/2014
IV-Ngày hoàn thành nhi ệm vụ: 15/03/2014
V-Cán bộ hướng dẫn: GS.TS. NGUYỄN THỊ CÀNH

CÁN B Ộ HƯỚNG DẪN

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH

(Họ tên và chữ ký)

(Họ tên và chữ ký)


i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các s ố liệu, kết
quả nghiên cứu Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc
Học viên thực hiện Luận văn
(Ký và ghi rõ h ọ tên)

BÙI TH Ị NGỌC BÍCH



Doanh nghiệp

3. VLĐ:

Vốn lưu động

4. ROA

Return On Assets

Tỷ số lợi nhuận trên tổng tài sản

5. AR

Account Receivables days

Kỳ thu tiền bình quân

6. INV

Inventory Turnover days

Ngày tồn kho bình quân

7. AP

Account Payables days

Kỳ thanh toán bình quân




iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ,

HÌNH ẢNH
Sơ Đồ 2.1 Trình bày tóm tắt hậu quả của việc tồn kho hàng hóa quá ít hoặc quá
nhiều
14
Bảng 2.1 Bảng tóm tắt các nghiên cứu trước
26
Bảng 2.2 Bảng giả tóm tắt các giả thuyết

28

Sơ đồ 3.1 Quy trình nghiên cứu

30

Bảng 3.1 Bảng mô tả biến được sử dụng trong mô hình

30

Bảng 4.1 Bảng thống kê mô tả giữa các biến trong mô hình

37

Bảng 4.2 Bảng kiểm định 8 biến đưa vào mô hình


Bảng 4.10 Kiểm định giả thuyết

50


v

TÓM T ẮT
Mục đích chính của đề tài này là nghiên c ứu tác động của vốn lưu động đến
hiệu quả tài chính của 30 công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
trong giai đoạn 2009 – 2013. Đề tài sử dụng phương pháp hồi quy đa biến để phân
tích tác động các biến độc lập gồm thời gian thu tiền, thời gian thanh toán, thời gian
tồn kho, kỳ luân chuyển tiền, tỷ lệ nợ phải thu, tỷ lệ nợ phải trả, tỷ lệ hàng tồn kho
trên doanh thu, tỷ lệ thanh toán hiện hành đến lợi nhuận trên tài sản (ROA)
Kết quả nghiên cứu cho thấy là có s ự tác động đáng kể của vốn lưu động đến
hiệu quả tài chính và giúp các nhà qu ản lý có thể tăng hiệu quả tài chính của công ty
thông qua việc tăng thời gian tồn kho (INV), và tỷ lệ thanh toán hiện hành kết quả
nghiên cứu thực nghiệm chỉ ra rằng có mối quan hệ nghịch biến giữa hiệu quả tài
chính tỷ lệ nợ phải thu (DTO); tỷ lệ hàng tồn kho (ITO). Đồng thời kết quả nghiên
cứu chứng minh là không có m ối quan hệ giữa hiệu quả tài chính và thời gian thanh
toán cho khách hàng (AP), Chu kỳ luân chuyển tiền (CCC), Thời gian thu nợ (AR), tỷ
lệ nợ phải trả trên doanh thu( CTO)
Tuy nhiên, một vài kết quả nghiên cứu của luận văn trái ngược với lý thuyết và
kết quả thực nghiệm, của các nghiên cứu trong và ngoài nước khác. Từ đó tác giả đưa
ra một vài lý gi ải cho đặc tính riêng biệt của tác động vốn lưu động đến hiệu quả tài
chính, đồng thời đóng góp các khuyến nghị cho việc mở rộng nghiên cứu tại Việt
Nam trong tương lai.


vi

ABSTRACT................................................................................................................................... vi
Chương 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI.............................................................................................. 1
1.1 Lý do chọn đề tài................................................................................................................ 1
1.2 Tổng quan các nghiên cứu trước..................................................................................... 2
1.3 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu...................................................................................... 6
1.3.1 Mục tiêu nghiên cứu................................................................................................... 6
1.3.2 Câu hỏi nghiên cứu.................................................................................................... 7
1.4 Đối tượng, phạm vi giới hạn nghiên cứu...................................................................... 7
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu................................................................................................ 7
1.4.2 Phạm vi giới hạn nghiên cứu.................................................................................... 7
1.5 Phương pháp nghiên cứu.................................................................................................. 8
1.6 Ý ngh ĩa của đề tài.............................................................................................................. 8
1.7 Kết cấu luận văn................................................................................................................. 9
Chương 1. Giới thiệu............................................................................................................ 9
Chương 2. Cơ sở lý thuyết và các nghiên c ứu trước................................................... 9
Chương 3. Phương pháp nghiên cứu................................................................................ 9
Chương 4. Kết quả nghiên cứu.......................................................................................... 9
Chương 5. Kết luận – kiến nghị......................................................................................... 9
Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU TRƯỚC...................................... 10
2.1 Định nghĩa vốn lưu động và chính sách vốn lưu động........................................... 10
2.1.1 Chính sách quản trị tiền mặt...................................................................................... 11
2.1.2 Chính sách quản trị phải thu của khách hàng (quản trị tín dụng):....................13
2.1.3 Chính sách quản trị hàng tồn kho............................................................................. 14


Sơ Đồ 2.1: Trình bày tóm tắt hậu quả của việc tồn kho hàng hóa quá ít hoặc
quá nhiều.............................................................................................................................. 14
2.1.4 Hiệu quả tài chính........................................................................................................ 17
2.1.4.1 Lợi nhuận biên....................................................................................................... 18
2.1.4.2 Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA – Return On Assets)..........................18

4.2 Kết quả mô hình và kiểm định mô hình..................................................................... 44
4.2.1 Kết quả mô hình....................................................................................................... 44
4.2.2 Kiểm định mô hình.................................................................................................. 46
Bảng 4.7 Kiểm định mối tương quan giữa các biến trong mô hình........................46


4.3 Kiểm định đa cộng tuyến và tự tương quan .................................................. 48
4.3.1 Kiểm định đa cộng tuyến .......................................................................48
Bảng 4.8 Kiểm định đa cộng tuyến.................................................................
4.3.2

Kiểm định tự tương quan .......................................................................49

Bảng 4.9 Kiểm định tự tương quan .................................................................
4.4

49

Kiểm tra các giả thuyết ................................................................................50

Bảng 4.10 Kiểm định giả thuyết .....................................................................
4.5

48

50

Bình luận kết quả so với các nghiên cứu trước ............................................. 51

Tóm t ắt chương 4 ...............................................................................................

Hướng nghi...................................................................

Tóm t ắt chương 5 ...............................................................................................59


1

Chương 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
1.1 Lý do ch ọn đề tài.
Trong vấn đề tài chính của các doanh nghiệp, theo Rehman & Nash (2007) việc
quản lý vốn lưu động là một phần quan trọng trong quyết định tài chính của doanh
nghiệp vì nó đến tính thanh khoản và lợi nhuận. Quản trị chính sách vốn lưu động tức
là thực hiện các quyết định tài chính và đầu tư vốn đối với nguồn vốn lưu động vốn
lưu động của doanh nghiệp và ảnh hưởng đến tính thanh khoản và lợi nhuận của
doanh nghiệp. Do vốn lưu động chuyển hóa thành nhiều hình thái khác nhau trong
chu kỳ sản xuất kinh doanh, để quá trình sản xuất kinh doanh được liên tục thì chính
sách vốn lưu động của doanh nghiệp cần phải có mức tồn tại hợp lý và đồng bộ nhau.
Nếu vốn lưu động không được cung cấp đầy đủ và kịp thời sẽ dẫn đến gián đoạn
trong quá trình sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng là lợi nhuận.

Xuất phát từ mục đích kinh doanh của doanh nghiệp là lợi nhuận, vì lợi nhuận là
kết quả của toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh và là nguồn t ích lũy tái sản xuất
mở rộng. Do đó, việc chủ động xây dựng, huy động, sử dụng vốn lưu động là biện
pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động ở doanh nghiệp. Xây

dựng kế hoạch và sử dụng vốn của doanh nghiệp là hoạt động nhằm hình thành nên
các dự định về tổ chức nhu cầu vốn lưu động của công ty và sử dụng chúng sao cho
có hiệu quả. Hơn nữa, trong tình hình sản xuất kinh doanh có thể gặp phải những rủi
ro, mất mát hư hỏng, giá thị trường liên tục biến động, nếu daoanh nghiệp không có
lượng vốn lưu động đủ lớn sẽ khó đứng vững trong cơ chế thị trường cạnh tranh đầy


(2007). Theo Shin và Soenen (1998) phát hiện ra rằng quản trị vốn lưu động hiệu

quả là một bộ phận không thể thiếu trong chiến lược toàn công ty hướng tới mục tiêu
tạo giá trị cổ đông.


3

Các quyết định về thời gian hó a tồn kho, thời hạn thanh toán cũng như kỳ thu
nợ khách hàng được phản ánh trong chu kỳ chuyển đổi tiền mặt hay tỷ lệ thu tiền,
thanh toán, tồn kho trên doanh th u của công ty. Các nghiên cứu trước đây đã sử dụng
chỉ tiêu này để phân tích sự ảnh hưởng của các thành phần vốn lưu động lên hiệu quả
khả năng sinh lợi của công ty. Tác giả David M. Mathuva, Khoa Thương Mại, Đại
Học Strathmore nghiên cứu” “Sự ảnh hưởng của các thành phần quản trị vốn lưu
động lên khả năng sinh lợi của 30 công ty được niêm yết trên sàn chứng khoán
Nairioi (NSE) từ năm 1993 -2008”. Kết quả nghiên cứu này ch o thấy: có mối tương
quan nghịch biến ở mức ý nghĩa cao giữa thời gian công ty thu tiền từ khách hàng
(ACP) và ROA. Có mối tương quan đồng biến ở mức ý nghĩa 1% giữa thời gian cần
thiết để chuyển hàng tồn kho thà nh doanh thu (ICP) và ROA. Có mối tương quan
nghịch biến ở mức ý nghĩa 1% giữa thời gian thanh toán cho chủ nợ (kỳ trả tiền bình
quân –APP) và ROA.
Trong nghiên cứu này Huỳnh Phương Đông (2010) đã sử dụng dữ liệu 130 công
ty niêm yết trên thị trường Việt Nam trong giai đoạn 2006 -2008 để điều tra mối quan
hệ tồn tại giữa lợi nhuận, chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và các thành phần của vốn lưu
động đến công niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu này chứng minh
rằng: mối tương quan phủ định mạnh mẽ giữa lợi nhuận và chu kỳ chuyển đổi tiền và
còn cho th ấy rằng có tương quan phủ định giữa kỳ thu tiền bình quân, kỳ luân
chuyển hàng tồn kho. Kết quả nghiên chứng minh rằng doanh nghiệp có lợi nhuận
cao hơn thì sẽ duy trì thời gian dài hơn để thanh toán các khoản nợ cho khách hàng.

bình quân, thời gian thanh toán, ngày tồn kho bình quân và chu kỳ luân chuyển tiền tệ
có tác động phủ định đến đến hiệu quả hoạt động
Nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Hân (2012) Nghiên cứu đã sử dụng mẫu của 20

công ty niêm y ết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ năm


5

2008 đến năm 2010 cho thấy: ROA có mối tương quan phủ định với Chu kỳ luân
chuyển tiền bình quân (CCC), kỳ thu tiền bình quân (ACP), kỳ luân chuyển hàng tồn
kho (ICP), Và cho thấy rằng ROA có mối tương quan khẳng định với kỳ thanh toán
cho khách hàng (APP ). Bên cạnh đó kết quả trên Nguyễn Ngọc Hân cũng chứng
minh rằng tỷ suất sinh lời: Có mối tương quan th uận với đòn bẩy tài chính (LEV) và
Có mối tương quan nghịch với quy mô công ty (CS), tỷ số đầu tư tài chính đầu tư dài
hạn (FFAR), số năm công ty tồn tại (AGE) .
Theo Sarbapriya Ray (2012) đưa ra kết quả là mối quan hệ tiêu cực giữa các
biện pháp quản lý vốn lưu động bao gồm số ngày các khoản phải thu và tỷ lệ chuyển
đổi chu kỳ tiền mặt, nợ tài chính với lợi nhuận doanh nghiệp; không tìm thấy thời
gian khoản phải trả bình quân có mối quan hệ có ý ngh ĩa thống kê trong nghiên cứu
mẫu của 311 công ty sản xuất tại Ấn Độ trong khoảng thời gian 14 năm (từ năm 1996
đến 2010) để nghiên cứu mối quan hệ các nhân tố quản lý vốn lưu động Nghiên cứu
còn cho thấy không đáng kể mối quan hệ tiêu cực giữa quy mô doanh nghiệp và tỷ
suất lợi nhuận thuần từ hoạt động
Nghiên cứu của Võ Xuân Vinh (2013) của 80 doanh nghiệp ngành công nghiệp
niêm yết trên sàn trong kho ảng thời gian từ 2007 - 2011 đã cung cấp bằng chứng
thực nghiệm là thời gian trả tiền không có tác động rõ rệt đến khả năng sinh lợi doanh
nghiệp và tỷ lệ thanh toán nhanh (CR) có m ối tương quan dương với ROA. Ngoài ra,
kết quả cho thấy thời gian thu tiền, thời gian tồn kho, chu kỳ luân chuyển tiền đều cho
tác động ngược chiều với khả năng sinh lợi . Do đó, khi giá trị các biến giải thích

các doanh nghiệp
Mục tiêu cụ thể
- Xác định mô hình hồi quy phù hợp
- Thu thập dữ liệu đáp ứng được yêu cầu của mô hình
- Hồi quy mô hình với các chỉ số thống kê có ý ngh ĩa


7

- Xác định hệ số, dấu (-/+) của các biến trong mô hình
1.3.2 Câu hỏi nghiên cứu.
+ Tác động của thời gian thu tiền như thế nào đến hiệu quả tài chính (+/-)?
+ Tác động của thời gian thanh toán như thế nào đến hiệu quả tài chính (+/ -)?
+ Tác động của thời gian lưu kho như thế nào đến hiệu quả tài chính (+/-)?
+ Tác động của chu kỳ chuyển đổi tiền mặt như thế nào đến hiệu quả tài chính
(+/-)?
+ Tác động của tỷ lệ nợ phải thu trên doanh thu như thế nào đến hiệu quả tài
chính (+/-)?
+ Tác động của tỷ lệ nợ phải trả trên doanh thu như thế nào đến hiệu quả tài
chính (+/-)?
+ Tác động của tỷ lệ hàng tồn kho trên doanh thu như thế nào đến hiệu quả tài
chính (+/-)?
+ Tác động của tỷ lệ tỷ lệ thanh toán hiện hành như thế nào đến hiệu quả tài
chính (+/-)?

1.4 Đối tượng, phạm vi giới hạn nghiên cứu
1.4.1 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu:

là chính sách vốn lưu động và hiệu quả tài chính của

tích phương sai ANOVA. Để kiểm tra xác nhận các lỗi thiếu giả thuyết tự tương quan
thử nghiệm Durbin Watson
1.6 Ý ngh ĩa của đề tài
Tác giả viết đề tài này nhằm góp phần tìm hiểu tác động của các thành phần
chính sách vốn lưu động đến hiệu quả tài chính, bên cạnh đó luận văn đưa ra những


9

hàm ý nh ằm tăng hiệu quả vốn lưu động cho các công ty thuộc lĩnh vực thực phẩm
hiện nay
1.7 Kết cấu luận văn
Chương 1. Giới thiệu
Chương này nêu lý do chọn đề tài, tổng quan các nghiên cứu trước, mục tiêu
nghiên cứu, các câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phạm vi giới hạn nghiên cứu, phương
pháp, ý nghĩa của nghiên cứu.
Chương 2. Cơ sở lý thuyết và các nghiên c ứu trước
Trình bài cơ sở lý thuyết về vốn lưu động chính sách vốn lưu động, hiệu quả tài
chính và tóm t ắt các nghiên cứu trước, nêu nhận định của tác giả và hướng nghiên
cứu tiếp theo
Chương 3. Phương pháp nghiên cứu
Chương này trình bày về phương pháp nghiên cứu, nguồn dữ liệu, cách thu thập
dữ liệu và kiểm tra sự phù h ợp của dữ liệu.
Chương 4. Kết quả nghiên cứu
Trình bày các kết quả hồi quy, trả lời các câu hỏi nghiên cứu
Chương 5. Kết luận – kiến nghị
Chương này tóm t ắt kết quả nghiên cứu và các hàm ý cho chính sách v ốn lưu
động



Vốn lưu động là thước đo cho cả hiệu suất và sức mạnh tài chính ngắn hạn của
doanh nghiệp. Khả năng quản lý vốn lưu động của doanh nghiệp càng tốt thì nhu cầu
vay nợ càng giảm. Ngay cả khi doanh nghiệp có tiền nhàn rỗi thì việc quản lý vốn lưu
động cũng rất cần thiết vì nó đảm bảo rằng lượng vốn nhàn rỗi sẽ được đầu tư một ghi
cách hiệu quả nhất cho nhà đầu tư. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, sẽ là không
thừa nếu các nhà đầu tư xem xét đến hiệu quả quản lý vốn lưu động của các công ty.
Mỗi doanh nghiệp có thể đưa ra một con số doanh thu tuyệt vời, giá trị tài sản lớn,
quy mô vốn đồ sộ …. Tuy nhiên độ lớn của con số này không
nói lên tất cả và cũng không có nghĩa là doanh nghiệp đang nắm giữ rất nhiều tiền
trong tay. Tiền của doanh nghiệp có thể đọng ở các khoản thu, vốn doanh nghiệp biết
đâu lại có lượng vốn là các khoản phải trả … Vì vậy xem xét một cách cẩn trọng các
thông tin, chỉ số của doanh nghiệp trong đó có hoạt động quản lý vốn lưu động là
quản trị các thành phần cấu thành của nó bao gồm các khoản mục phải thu của khách
hàng, phải trả khách hàng, hàng tồn kho và tiền mặt cụ thể như sau:
2.1.1 Chính sách quản trị tiền mặt
Việc quản trị tiền mặt là quá trình quản lý lượng tiền mặt tại quỹ và tiển mặt
trong tài khoản thanh toán của ngân hàng, kiểm soát chặt chẽ tình hình chi tiêu tiền
mặt, xác định nhu cầu tiền mặt của doanh nghiệp trong từng giai đoạn của quá trình
sản xuất kinh doanh, từng bước khắc phục tình trạng thừa thiếu lượng tiền trong ngắn
hạn và dài hạn.
Để quá trình sản xuất kinh doanh diễn ra bình thường, các doanh nghiệp cần
phải có một lượng tiền mặt dự trữ. Nếu dự trữ quá nhiều so với nhu cầu thực tế sẽ làm
vốn tiền mặt bị ứ đọng. Mặc khác, lạm phát ngày càng tăng sẽ làm giảm sút nhanh
chóng sức mua của dòng tiền. Ngược lại, nếu dự trữ quá ít sẽ làm giảm khả năng
thanh toán, ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp.