LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN
LIỆU VẬT LIỆU VÀ CÔNG CỤ DỤNG CỤ TRONG SẢN XUẤT
KINH DOANH
1.1 - Khái niệm, đặc điểm nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ
1.1.1. Khái niệm nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ
Nguyên liệu vật liệu trong các doanh nghiệp sản xuất là đối tượng lao
động - một trong ba yếu tố cơ bản để sử dụng trong quá trình sản xuất kinh
doanh, cung cấp dịch vụ- là cơ sở vật chất cấu tạo nên cơ sở vật chất của sản
phẩm.
Công cụ dụng cụ là những tư liệu lao động không thoả mãn định nghĩa
và tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố dịnh hữu hình. Ngoài ra, những tư liệu lao
động không có tính bền vững như đồ dùng bằng sành sứ, thuỷ tinh, giày, dép và
quần áo làm việc... dù thoả mãn định nghĩa và tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố
định hữu hình nhưng vẫn coi là công cụ dụng cụ.
1.1.2 Đặc điểm nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ
1.1.2.1 Đặc điểm của nguyên liệu vật liệu:
- Chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất chế tạo sản phẩm và cung cấp
dich vụ.
- Khi tham gia vào quá trình sản xuất nguyên liệu vật liệu hoàn toàn
hình thái vật chất ban đầu và giá trị được chuyển toàn bộ một lần vào chi phí
sản xuất kinh doanh.
1.1.2.2 Đặc điểm của công cụ dụng cụ:
- Tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất chế tạo sản phẩm và cung cấp
dich vụ.
- Tham gia vào quá trình sản vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban
đầu và giá trị bị hao mòn dần được chuyển từng phần vào chi phí sản xuất
kinh doanh trong kỳ.
Công cụ dụng cụ thường có giá trị nhỏ hoặc thời gian sử dụng ngắn
được quản lý và hạch toán như tài sản lưu động.
1.1.3 Vai trò của nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ
1.1.3.1 Vai trò của nguyên liệu vật liệu:

- Vật liệu là sản phẩm của ngành công nghiệp chế biến
* Vật liệu phụ: Những loại nguyên liệu vật liệu khi tham gia vào quá
trình sản xuất không cấu thành thực thể của sản phẩm, nhưng có vai trò quyết
định và cần thiết cho sản xuất.
Căn cứ vào công cụ vật liệu phụ được chia thành các nhóm:
+ Nhóm vật liệu làm tăng chất lượng nguyên liệu vật liệu chính
+ Nhóm vật liệu làm tăng chất lượng sản phẩm
+ Nhóm vật liệu đảm bảo điều kiện cho quá trình sản xuất
* Nhiên liệu: thực chất là vật liệu phụ nhưng được xếp thành một loại
riêng do tính chất vật lí hoá học có vai trò quan trọng cung cấp nhiệt lượng.
Trong doanh nghiệp sản xuất nhiên liệu bao gồm các thể lỏng, rắn, khí dùng để
phục vụ cho công nghệ sản xuất sản phẩm cho các phương tiện vận tải máy
móc thiết bị sản phẩm trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh như
xăng dầu, than, củi hơi đốt...
* Phụ tùng thay thế: những chi tiết phụ tùng máy móc, thiết bị được dự
trữ để sử dụng cho việc sửa chữa, thay thế các bộ phận của TSCĐ hữu hình.
* Phế liệu: loại vật liệu thu được trong quá trình sản xuất thanh lý tài
sản có thể sử dụng hoặc bán ra ngoài.
* Vật liệu khác: bao gồm vật liệu còn lại chưa kể trên bao bì, vật đóng
gói, các loại vật tư đặc chủng.
* Nguyên liệu vật liệu dùng trực tiếp cho sản xuất sản phẩm.
* Nguyên vật liệu dùng cho các nhu cầu khác
- Phục vụ phân xưởng sản xuất.
- Phục vụ cho quản lý doanh nghiệp
- Phục vụ cho bán hàng
- Phục vụ cho xây dựng cơ sở dở dang
1.2.1.2 Căn cứ vào nguồn hình thành
+ Nguyên vật liệu mua ngoài
+ Nguyên vật liệu do doanh nghiệp tự sản xuất chế tạo
+ Nguyên vật liệu thuê ngoài gia công chế biến

Ghi
chú
Loại Nhó
m
Thứ
1521 Nguyên liệu vật liệu chính
01 Nhóm NLVL màu
011 Vật liệu chính A Kg
012 Vật liệu chính B Kg
013 Vật liệu chính C Kg
..... ...........
02 Nhóm NLVL đen
..... .............
Cộng loại 1521
1522 ...........
..........
Tổng cộng NLVL
Phần II - Công cụ dụng cụ
Danh điểm Tên nhãn hiệu, quy cách
CCDC
ĐVT Giá
HT
Ghi
chú
Loại Nhó
m
Thứ
1531 CCDC chính
01 Nhóm CCDC A
011 CCDC A1 bộ

kho
=
Giá mua ghi chép
trên hoá đơn sau khi
trừ đi các
khoản(KTN) giảm
giá bán hàng
+
Các loại
thuế không
được hoàn
lại
+
CP có liên
quan trực
tiếp đến việc
mua hàng
- Các chi phí có liên quan trực tiếp đến việc mua hàng bao gồm: chi
phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản trong quá trình mua hàng và các chi phí
khác có liên quan trực tiếp đến việc mua hàng tồn kho (chi phí bao bì, chi phí
của bộ phận thu mua độc lập, chi phí thuê kho, thuê lãi...)
* Chú ý:
- Trường hợp nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ mua về dùng
cho dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc đối tượng chịu thuế GTGT,
doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì giá mua ghi trên
hoá đơn là giá mua chưa có thuế GTGT.
- Trường hợp nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ mua về dùng
cho dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc đối tượng chịu thuế GTGT,
doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp hay thuộc dối tượng
không chịu thuế GTGT thì giá mua ghi trên hoá đơn là tổng giá thanh toán bao

bốc dỡ và các chi phí
có liên quan trực
tiếp khác
Giá gốc của nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ nhận góp liên doanh
vốn cổ phần hoặc thu hồi vốn góp được ghi nhận theo giá trị thực tế do hội
đồng định giá đánh giá lại và được chấp nhận cộng với các chi phí tiếp nhận
(nếu có).
*Giá gốc của nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ nhận biếu tặng.
Giá gốc của NLVL
và CCDC nhập
kho
=
Giá trị hợp lý của
những NLVL và CCDC
tương đương
+
Các chi phí khác có
liên quan trực tiếp
đến việc tiếp nhận
* Giá gốc của nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ được cấp
Giá gốc Nguyên
liệu vật liệu,
công cụ dụng cụ
nhập kho
=
Giá ghi trên sổ của đơn
vị cấp trên hoặc giá
được đánh giá lại theo
giá trị thuần
+

nghiệp có thể chọn một trong các phương án sau:
Phương án 1: Tính theo giá bình quân gia quyền cuối kỳ (giá bình
quân gia quyền toàn bộ luân chuyển trong kỳ)
Đơn giá bình
quân gia
quyền cả kỳ
dự trữ
=
Giá trị thực tế NLVL,
CCDC tồn kho đầu kỳ
+
Giá trị thực tế NLVL,
CCDC nhập kho trong kỳ
Số lượng NLVL, CCDC
tồn kho đầu kỳ
+
Số lượng NLVL, CCDC
nhập kho trong kỳ
Cách tính này tuy đơn giản, dẽ làm nhưng độ chính xác không cao. Hơn
nữa, công việc tính toán dồn vào cuối tháng, gây ảnh hưởng đến công tác
quyết toán nói chung.
Phương án 2: Tính theo giá bình quân gia quyền sau mỗi lần nhập
(còn gọi là bình quân gia quyền liên hoàn)
Đơn giá
bình
quân gia
quyền
sau mỗi
lần nhập
=

=
Trị giá thực tế vật
liệu nhập kho
theo từng lần
nhập
x
Số lượng vật liệu xuất
dùng trong kỳ thuộc số
lượng từng lần nhập trước
đó
Hai phương pháp nhập trước xuất trước và nhập sau xuất trước có
ưu điểm là hạch toán đúng giá trị từng lô hàng, phù hợp với yêu cầu công tác
quản lý vật liệu tại kho, nhưng lại khó khăn cho việc hạch toán chi tiết.
1.2.3.2 Đánh giá nguyên liệu vật liệu, công cụ dụng cụ theo giá hạch toán
Đối với những doanh nghiệp có quy mô lớn, sản xuất nhiều mặt hàng
thuờng sử dụng nhiếu loại nhóm thứ nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ
hoạt động nhập xuất nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ diễn ra thường
xuyên liên tục nếu áp dụng nuyên tắc tính theo giá gốc (giá trị thực tế) thì rất
phước tạp khó đảm bảo yêu cầu kịp thời của kế toán doanh nghiệp có thể xây
dụng hệ thống giá hạch toán để ghi chép hàng ngày trên phiếu nhập xuất và
ghi sổ kế toán chi tiết nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ.
Giá hạch toán là giá do kế toán của doanh nghiệp tự xây dựng, có thể là
giá kế hoạch hoặc giá trị thuầncó thể thực hiện được trên thị trường. Giá hạch
toán được sử dụng thống nhất trong toàn doanh nghiệp và được sử dụng
tương đối ổn định lâu dài. Trường hợp có sự biến động và giá cả doanh nghiệp
cần xây dựng lại hệ thống hạch toán.
Kế toán tổng hợp nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ phải tuân thủ
nguyên tắc tính theo giá thực tế. Cuối tháng kế toán phải xác định hệ số chênh
lệch giữa giá thực tế và giá trị hạch toán của từng thứ (nhóm hoặc loại)
nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ để điều chỉnh giá hoạch toán xuất kho

- Tổ chức ghi chép, phản ánh chính xác, kịp thời số lượng, khối lượng,
phẩm chất, quy cách và giá trị thực tế của từng loại, từng thứ nguyên liệu vật
liệu và công cụ dụng cụ nhập, xuất và tồn kho.
- Vận dụng đúng đắn các phương pháp hạch toán, phương pháp tính
giá nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ nhập, xuất kho. Hướng dẫn và kiểm
tra các bộ phận, phòng ban chấp hành các nguyên tắc, thủ tục nhập, xuất và
thực hiện nghiêm chỉnh chế độ chứng từ kế toán.
- Mở các loại sổ (thẻ) kế toán chi tiết theo từng thứ nguyên liệu vật
liệu và công cụ dụng cụ theo đúng chế độ phương pháp quy định.
- Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch mua hàng, tình hình dự trữ và sử
dụng nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ theo dự toán, tiêu chuẩn, định
mức chi phí và phát hiện các trường hợp vật tư ứ đọng hoặc bi thiếu hụt, tham
ô, lãng phí, xác định nguyên nhân và biện pháp xử lý.
Tham gia kiểm kê và đánh giá nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ
theo chế độ quy định của Nhà nước.
Cung cấp thông tin về tình hình xuất, nhập, tồn kho nguyên liệu vật liệu
và công cụ dụng cụ phục vụ công tác quản lý. Định kỳ tiến hành phân tích tình
hình mua hàng, bảo quản và sử dụng nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ.
1.4 - Thủ tục quản lý nhập - xuất kho nguyên liệu vật liệu và công cụ
dụng cụ và các chứng từ kế toán liên quan.
1.4.1 Thủ tục quản lý nhập kho nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng
cụ và các chứng từ kế toán liên quan
Bộ phận cung cấp vật tư căn cứ vào kế hoạch mua hàng và hợp đồng
mua hàng đã ký kết, phiếu báo giá để tiến hành mua hàng. Khi hàng về đến
nơi, nếu xét thấy cần thiết có thể lập ban kiểm nghiệm để kiểm nhận và đánh
giá hàng mua về các mặt số lượng, khối lượng, chất lượng và quy cách căn cứ
vào kết quả kiểm nghiệm, ban kiểm nghiệm lập "biên bản kiểm nghiệm vật tư"
sau đó bộ phận cung cấp hàng lập "phiếu nhập kho" trên cơ sở hoá đơn, giấy
báo nhận hàng và biên bản kiểm nghiệm giao cho người mua hàng làm thủ tục
nhập kho. Thủ kho sau khi cân, đo, đong, đếm sẽ ghi số lượng nhập vào phiếu

Cộng
Tổng số tiền (viết bằng chữ):...................................................................................................
Số chứng từ gốc kèm theo:........................................................................................................
Người lập
phiếu
Người giao
hàng
Thủ kho Kế toán trưởng
(Ký, họ tên) (Ký, họ tên) (Ký, họ (hoặc bộ phận
tên) có nhu cầu
nhập) (Ký, họ
tên)
1.4.2 Thủ tục xuất kho nguyên liệu vật liệu và công cụ dụng cụ
1.4.2.1 Xuất nguyên liệu vật liệu, công cụ dụng cụ
Căn cứ vào kế hoạch sản xuất kinh doanh hoặc các bộ phận sử dụng
vất tư viết phiếu xin lĩnh vật tư. Căn cứ vào phiếu xin lĩnh vật tư, bộ phận cung
cấp viết phiếu xuất kho trình giám đốc duyệt. Căn cứ vào phiếu xuất kho thủ
kho xuất vật liệu và ghi sổ thực xuất vào phiếu xuất, sau đó ghi số lượng xuất
và tồn kho của từng thứ vật tư vào thẻ kho. Hàng ngày hoặc định kỳ kho
chuyển phiếu xuất cho kế toán vật tư, kế toán tính giá hoàn chỉnh phiếu xuất để
lấy số liệu ghi trên sổ kế toán.
PHIẾU XUẤT KHO
Ngày....tháng....năm.... Nợ: ..............
Số: ................................ Có: ..............
Họ tên người nhận hàng:.............................................................................................
Lý do xuất:...........................................................................................................................
Xuất tại kho (ngăn lô):.................................................địa điểm:..............................
STT
Tên, nhãn hiệu, quy
cách, phẩm chất vật tư,

tên)
tên)
1.4.2.1 Phương pháp phân bổ
* Phương pháp phân bổ 1lần:
Phương pháp này áp dụng đối với những công cụ dụng cụ xuất
dùng đều đặn hàng tháng, giá trị xuất dùng tương đối nhỏ. Theo phương pháp
này khi xuất dùng công cụ dụng cụ toàn bộ giá trị công cụ dụng cụ được
chuyển hết một lần vào chi phí SXKD, căn cứ vào giá ghi thực tế xuất kho, để kế
toán ghi:
Nợ TK 627(3): Xuất dùng ở phân xưởng
Nợ TK 641(3): Xuất dùng ở bộ phận tiêu thụ
Nợ TK 642(3): Xuất dùng chung cho toàn DN
Có TK 153(1): Giá thực tế công cụ dụng cụ xuất kho
* Phương pháp phân bổ 2 lần:
- Phương pháp này áp dụng đối với những công cụ dụng cụ có giá trị
lớn thời gian sử dụng lâu dài. Theo phương pháp này khi xuất công cụ dụng cụ
người ta phân bổ 50% giá trị vào các đối tượng sử dụng. Khi nào báo hỏng,
mất, hết thời gian sử dụng người ta sẽ phân bổ nốt 50% giá trị còn lại.
Số phân bổ lần 2 =
Giá trị báo hỏng
-
Phế liệu thu
hồi (nếu có)
-
Số bồi
thường (nếu
có)
2
- Khi xuất dùng CCDC, căn cứ vào giá trị thực tế xuất kho, kế toán ghi:
Nợ TK 142, 242