Qun tr H thng Linux - C bn
1
TÀI LIU ÀO TO
QUN TR H THNG LINUX

Tài liu này đc biên son theo tài liu ging dy ca Vin Linux
(LPI) HÀ NI 2006
Qun tr H thng Linux - C bn
2
MC LC
GII THIU GIY PHÉP CÔNG CNG GNU..............................................8
GII THIU.......................................................................................................17
Gii thiu tài liu ...................................................................................................17

Kim soát dung lng đa......................................................................................40
Quyn truy xut File, Th mc.............................................................................. 41
Bài tp ....................................................................................................................44
CH  DÒNG LNH .....................................................................................46
Tng tác vi SHELL ...........................................................................................46
Bin môi trng ca Shell .....................................................................................48
Chuyn hng kt xut..........................................................................................50
Du ngoc và Các ký t a ngha (Metacharacter)...............................................53
Lch s dòng lnh................................................................................................... 55
Bài tp ....................................................................................................................56
QUN LÝ FILE .................................................................................................59
Di chuyn quanh h thng file...............................................................................59
Tìm kim file và th mc....................................................................................... 59
Làm vic vi th mc ............................................................................................62
S dng cp và mv ..................................................................................................62
Hard links và symbol links .................................................................................... 64
Touching và dd-ing................................................................................................65
Bài tp ....................................................................................................................66
QUN LÝ TIN TRÌNH...................................................................................68
Xem các tin trình đang chy ................................................................................68
Qun tr H thng Linux - C bn
4
Thay đi tin trình..................................................................................................70

Tin trình và Shell..................................................................................................72
Bài tp ....................................................................................................................74
X LÝ VN BN ..............................................................................................76
cat the Swiss Army Knife ...................................................................................... 76
Các công c đn gin............................................................................................. 77
X lý vn bn.........................................................................................................79

Nhân Modular ......................................................................................................108
Biên dch li nhân ................................................................................................109
Thc hành ............................................................................................................ 116
KHI NG LINUX ......................................................................................117
Tng quan ............................................................................................................117
Tìm hiu các mc thc thi (Runlevels)................................................................117
inittab ...................................................................................................................119
GRUB - GRand Unified Bootloader....................................................................121
T khi đng đn bash......................................................................................... 123
Thc hành ............................................................................................................ 124
QUN LÝ NGI DÙNG VÀ NHÓM .........................................................125
To ngi dùng mi.............................................................................................125
Làm vic vi nhóm ..............................................................................................126
File cu hình.........................................................................................................128
Các tham s la chn ca câu lnh..................................................................... 131
Sa thit lp mc đnh và tài khon.....................................................................131
Thc hành ............................................................................................................ 134
CU HÌNH MNG ..........................................................................................136
Qun tr H thng Linux - C bn
6
The Network Interface ......................................................................................... 136

Thông tin máy ch (Host Information)................................................................137
Khi đng (Start) và dng (Stop) mng ..............................................................138
nh tuyn............................................................................................................140
Các công c mng................................................................................................143
Thc hành ............................................................................................................ 147
MNG TCP/IP .................................................................................................149
S nh phân và Dotted Quad ................................................................................ 149
a ch Broadcast, đa ch mng và netmask....................................................... 149

Bo mt nhân ....................................................................................................... 198
QUN TR H THNG LINUX....................................................................201
Tng quan ............................................................................................................201
Logfiles và các file cu hình ................................................................................ 201
Các tin ích nht ký.............................................................................................. 203
T đng hóa công vic (Automatic Tasks).......................................................... 205
Sao lu và nén......................................................................................................207
Tài liu .................................................................................................................209
Thc hành ............................................................................................................ 212
IN N.................................................................................................................214
B lc (Filters) và gs............................................................................................ 214
Máy in và hàng đi in .......................................................................................... 214
Các công c in n................................................................................................. 215
Các file cu hình ..................................................................................................217
Thc hành ............................................................................................................ 220

Qun tr H thng Linux - C bn
8
GII THIU GIY PHÉP CÔNG CNG GNU

BN DCH TING VIT CA GIY PHÉP CÔNG CNG GNU
ây là bn dch ting Vit không chính thc ca Giy phép Công cng GNU.
Bn dch này không phi do T chc Phn mm T do n hành, và nó không quy
đnh v mt pháp lý các điu khon cho các phn mm s dng giy phép GNU
GPL -- ch có bn ting Anh gc ca GNU GPL mi có tính pháp lý. Tuy nhiên,
chúng tôi hy vng rng bn dch này s giúp cho nhng ng
i nói ting Vit hiu
rõ hn v GNU GPL.
GIY PHÉP CÔNG CNG GNU (GPL)
Giy phép công cng GNU

không, bn phi cho ngi nhn tt c các quyn mà bn có. Bn cng phi đm
bo rng h cng nhn đc hoc tip cn đc mã ngun. Và bn phi thông
báo nhng điu khon này cho h đ h bit rõ v quyn ca mình.
Chúng tôi bo v quyn ca bn vi hai bc: (1) bo v bn quyn phn mm,
và (2) cung cp giy phép này đ bn có th sao chép, lu hành và/hoc chnh
sa phn mm mt cách hp pháp.
Ngoài ra, đ b
o v các tác gi cng nh đ bo v chính mình, chúng tôi mun
chc chn rng tt c mi ngi đu hiu rõ rng không h có bo hành đi vi
phn mm t do này. Nu phn mm đc chnh sa thay đi bi mt ngi
khác và sau đó lu hành, thì chúng tôi mun nhng ngi s dng bit rng
phiên bn h đang có không phi là bn gc, do đó tt c nhng trc trc do
nhng ngi khác gây ra hoàn toàn không nh hng ti uy tín ca tác gi ban
đu.
Cui cùng, bt k mt chng trình t do nào cng đu thng xuyên có nguy c
b đe do v giy phép bn quyn. Chúng tôi mun tránh nguy c khi nhng
ngi cung cp li mt chng trình t do có th có đc giy phép bn quyn
cho bn thân h, t đó tr thành đc quyn đi vi chng trình đó.  ngn
nga trng hp này, chúng tôi đã nêu rõ rng mi giy phép bn quyn hoc
phi đc cp cho tt c mi ngi s dng mt cách t do hoc hoàn toàn
không cp phép.
Di đây là nhng điu khon và điu kin rõ ràng đi vi vic sao chép, lu
hành và chnh sa.
Nhng điu khon và điu kin đi vi vic sao chép, lu hành và chnh sa
0. Giy phép này áp dng cho bt k mt chng trình hay sn phm nào mà
ngi gi bn quyn công b rng nó có th đc cung cp trong khuôn kh
nhng điu khon ca Giy phép Công cng này. T “Chng trình” di đây có
Qun tr H thng Linux - C bn
10
ngha là tt c các chng trình hay sn phm nh vy, và “sn phm da trên

tng phn ca nó hay các sn phm da trên Chng trình hay da trên
tng phn ca Chng trình, theo nhng điu khon ca Giy phép này.
c) Nu chng trình đã chnh sa thng đc lnh tng tác trong khi
chy, bn phi thc hin sao cho khi bt đu chy đ s dng tng tác
theo cách thông thng nht phi có mt thông báo bao gm bn quyn và
Qun tr H thng Linux - C bn
11
thông báo v vic không có bo hành (hoc thông báo bn là ngi cung
cp bo hành), và rng ngi s dng có th cung cp li Chng trình
theo nhng điu kin này, và thông báo đ ngi s dng có th xem bn
sao ca Giy phép này. (Ngoi l: nu bn thân Chng trình là tng tác
nhng không có mt thông báo nào nh trên, thì sn phm ca bn d
a
trên Chng trình đó cng không bt buc phi có thông báo nh vy).
Nhng yêu cu trên áp dng cho toàn b các sn phm chnh sa. Nu có nhng
phn ca sn phm rõ ràng không bt ngun t Chng trình, và có th đc
xem là đc lp và riêng bit, thì Giy phép này và các điu khon ca nó s
không áp dng cho nhng phn đó khi bn cung cp chúng nh nhng sn phm
riêng bit. Nhng khi bn cung cp nhng phn đó nh nhng phn nh trong c
mt sn phm da trên Chng trình, thì vic cung cp này phi tuân theo nhng
điu khon ca Giy phép này, cho phép nhng ngi đc cp phép có quyn
đi vi toàn b sn phm, cng nh đi vi tng phn trong đó, bt k ai đã vit
nó.
Nh vy, điu khon này không nhm mc đích xác nhn quyn hoc tranh giành
quyn ca bn đi vi nhng sn phm hoàn toàn do bn vit; mà mc đích ca
nó là nhm thi hành quyn kim soát đi vi vic cung cp nhng sn phm bt
ngun hoc tng hp da trên Chng trình.
Ngoài ra, vic kt hp thun tuý Chng trình (hoc mt sn phm d
a trên
Chng trình) vi mt sn phm không da trên Chng trình vi mc đích lu

trình chy trong đó, tr khi bn thân thành phn đó li đi kèm vi mt tp thi
hành.
Nu vic cung cp lu hành mã đã biên dch hoc tp tin thi hành đc thc hin
qua vic cho phép tip cn và sao chép t mt đa đim đc ch đnh, thì vic
cho phép tip cn tng đng t
i vic sao chép mã ngun t cùng đa đim
cng đc tính nh vic cung cp mã ngun, mc dù thm chí các bên th ba
không b buc phi sao chép mã ngun cùng vi mã đã biên dch.
4. Bn không đc phép sao chép, chnh sa, cp phép hoc cung cp Chng
trình tr phi phi tuân th mt cách chính xác các điu khon trong Giy phép.
Bt k ý đnh sao chép, chnh sa, cp phép hoc cung cp Chng trình theo
cách khác đu làm mt hiu lc và t đng hu b quyn ca bn trong khuôn
kh Giy phép này. Tuy nhiên, các bên đã nhn đc bn sao hoc quyn t bn
vi Giy phép này s không b hu b giy phép nu các bên đó vn tuân th đy
đ các điu khon ca giy phép.
5. Bn không bt buc phi chp nhn Giy phép này khi bn cha ký vào đó.
Tuy nhiên, không có gì khác đm bo cho bn đc phép chnh sa hoc cung
cp Chng trình hoc các sn phm bt ngun t Chng trình. Nhng hành
đng này b lut pháp nghiêm cm nu bn không chp nhn Giy phép này. Do
vy, bng vic chnh sa hoc cung cp Chng trình (hoc bt k mt sn phm
Qun tr H thng Linux - C bn
13
nào da trên Chng trình), bn đã th hin s chp thun đi vi Giy phép
này, cùng vi tt c các điu khon và điu kin đi vi vic sao chép, cung cp
hoc chnh sa Chng trình hoc các sn phm da trên nó.
6. Mi khi bn cung cp li Chng trình (hoc bt k mt sn phm nào da
trên Chng trình), ngi nhn s t đng nhn đc giy phép t ngi cp
phép đu tiên cho phép sao chép, cung cp và chnh sa Chng trình theo các
điu khon và điu kin này. Bn không th áp đt bt c hn ch nào khác đi
vi vic thc hin quyn ca ngi nhn đã đc cp phép t thi đi

8. Nu vic cung cp và/hoc s dng Chng trình b cm  mt s nc nht
đnh bi quy đnh v bn quyn, ngi gi bn quyn gc đã đa Chng trình
vào di Giy phép này có th b sung mt điu khon hn ch vic cung cp 
nhng nc đó, ngha là vic cung cp ch đc phép  các nc không b lit kê
trong danh sách hn ch. Trong trng hp này, Giy phép đa vào nhng hn
ch đc ghi trong ni dung ca nó.
9. T chc Phn mm T do có th theo thi gian công b nhng phiên bn
chnh sa và/hoc phiên bn mi ca Giy phép Công cng. Nhng phiên bn đó
s đng nht vi tinh thn ca phiên bn hin này, nhng có th khác  mt s
chi tit nhm gii quyt nhng vn đ hay nhng lo ngi mi.
Mi phiên bn s có mt mã s phiên bn riêng. Nu Chng trình và "bt k
mt phiên bn nào sau đó" có áp dng mt phiên bn Giy phép c th, bn có
quyn la chn tuân theo nhng điu khon và điu kin ca phiên bn giy phép
đó hoc ca bt k mt phiên bn nào sau đó do T chc Phn mm T do công
b. Nu Chng trình không nêu c th mã s phiên bn giy phép, bn có th
la chn bt k mt phiên bn nào đã tng đc công b bi T chc Phn mm
T do.
10. Nu bn mun kt hp các phn ca Chng trình vào các chng trình t do
khác mà điu kin cung cp khác vi chng trình này, hãy vit cho tác gi đ
đc phép. i vi các phn mm đc cp bn quyn bi T chc Phm mm
T do, hãy đ xut vi t chc này; đôi khi chúng tôi cng có nhng ngoi l.
Quyt đnh ca chúng tôi s da trên hai mc tiêu là bo h tình trng t do ca
tt c các sn phm bt ngun t phn mm t do ca chúng tôi, và thúc đy vic
chia s và tái s dng phn mm nói chung.
KHÔNG BO HÀNH
DO CHNG TRÌNH C CP PHÉP MIN PHÍ NÊN KHÔNG CÓ MT
CH  BO HÀNH NÀO TRONG MC  CHO PHÉP CA LUT
PHÁP. TR KHI C CÔNG B KHÁC I B
NG VN BN, NHNG
NGI GI BN QUYN VÀ/HOC CÁC BÊN CUNG CP CHNG

đính kèm nhng thông báo nh sau cùng vi chng
trình ca mình. An toàn nht là đính kèm chúng trong phn đu ca tp tin mã
ngun đ thông báo mt cách hiu qu nht v vic không có bo hành; và mi
tp tin đu phi có ít nht mt dòng v “bn quyn” và tr đn toàn b thông báo.
Mt dòng đ tên chng trình và ni dung ca nó.
Bn quyn (C) nm, tên tác gi.
Chng trình này là phn mm t do, bn có th cung cp li và/hoc chnh sa
nó theo nhng điu khon ca Giy phép Công cng ca GNU do T chc Phn
Qun tr H thng Linux - C bn
16
mm T do công b; phiên bn 2 ca Giy phép, hoc bt k mt phiên bn sau
đó (tu s la chn ca bn).
Chng trình này đc cung cp vi hy vng nó s hu ích, tuy nhiên KHÔNG
CÓ BT K MT BO HÀNH NÀO; thm chí k c bo hành v KH NNG
THNG MI hoc TÍNH THÍCH HP CHO MT MC ÍCH C TH. Xin
xem Giy phép Công cng ca GNU đ bit thêm chi tit.
Bn phi nhn đc mt bn sao ca Giy phép Công cng ca GNU kèm theo
chng trình này; nu bn cha nhn đc, xin gi th v T chc Phn mm T
do, 59 Temple Place - Suite 330, Boston, MA 02111-1307, USA.
Xin hãy b sung thông tin v đa ch liên lc ca bn (th đin t và bu đin).
N
u chng trình chy tng tác, hãy đa mt thông báo ngn khi bt đu chy
chng trình nh sau:
Gnomovision phiên bn 69, Copyright (C) nm, tên tác gi.
Gnomovision HOÀN TOÀN KHÔNG CÓ BO HÀNH; đ xem chi tit hãy gõ
`show w'. ây là mt phn mm min phí, bn có th cung cp li vi nhng
điu kin nht đnh, gõ ‘show c’ đ xem chi tit.
Gi thit lnh `show w' và `show c' cho xem nhng phn tng ng trong Giy
phép Công cng. Tt nhiên nhng l
nh mà bn dùng có th khác vi ‘show w' và

Xin chân thành cm n!
Qun tr H thng Linux - C bn
18
CÀI T
Cu trúc ca đa cài
Hin ti, có rt nhiu phiên bn phân phi Linux khác nhau. Vi mi bn, cách
đt tên ca các th mc trên đa cài cng khác nhau. Thông thng chúng có
dng nh sau:
packages: Th mc cha các gói phn mm đã đc biên dch trc. Tùy vào
tng bn phân phi mà th mc này có tên khác nhau. Di đây là mt s ví d:
debian: dist
mandrake: Mandrake
redhat: RedHat
suse: suse
fedora: Fedora

images: Dùng đ cha nh ca Linux. Có nhiu kiu file nh khác nhau. Mi file
có mt công dng riêng:
- Khi đng tin trình cài đt
- Cung cp module cho nhân
- Khôi phc li h
 thng
Mt s nh có th đc ghi li vào đa mm hoc CD, USB nhm mc đích khi
đng quá trình cài đt t nhiu ngun khác nhau.
Qun tr H thng Linux - C bn
19
Bn thân nhiu file nh cng cha bên trong nó nhng file và th mc con. Có

các giao thc nh FTP, HTTP, NFS).
 khi đng quá trình cài đt có th s dng bt k phng thc nào nh đã
miêu t trong phn Cài đt Cc b. Ngoài ra, quá trình này cng có th đc khi
đng thông qua mt Card Mng có kh nng boot kt hp vi DHCP và TFTP
Server đc thit lp cho mc đích này.
Phc hi H thng
Trong trng hp h thng b trc trc, không th khi đng chính xác, có th
phc hi đc mt s li thông qua c ch khi đng Phc hi H thng.
Khi khi đng c ch này, mt phiên bn thu gn ca Linux và mt h thng file
o đc np vào và chy ngay trên RAM h thng. H thng file tht s đc tìm
kim và ánh x
vào mt th mc ca h thng file o này. Ngi dùng có th
dùng lnh chroot đ chuyn qua h thng file tht và x lý s c. Thông thng
nu tìm thy, nó s đc ánh x vào th mc /mnt/sysimage ca h thng o. Qun tr H thng Linux - C bn
21
Chin lc Phân vùng
Phân vùng  cng là quá trình không th thiu trong khi cài đt Linux. Tùy theo
tng phiên bn phân phi mà quá trình này có th thc hin t đng hoc th
công.  thc hin th công, cn có s hiu bit sâu sc v h thng file trong
Linux cng nh mc đích s dng h thng.
Hình trên mô t mt lc đ phân vùng dng đn gin cùng h thng file ca
mt h thng mu. Thc cht h thng file trong Linux là mt cây bao gm th
mc gc “/” và các th mc con nhiu cp. Các tài nguyên h thng đc s
dng đ lu tr d liu đc gn kt/ánh x (mounted) vào các đim ch đnh

+ Gi s bn cng quên c m
t khu ca GRUB nên không khi đng vào ch đ
single đc. Khi đng máy tính bng đa có kh nng cu h (Rescue Mode).
Sa li file cu hình ca GRUB (/boot/grub/grub.conf) đ xóa mt khu.
Qun tr H thng Linux - C bn
23
CU HÌNH PHN CNG
B nh
RAM h thng đc dò tìm bi BIOS trong quá trình khi đng và kernel s
dng kt qu ca quá trình này. Vì vy, trong nhng trng hp h thng s
dng RAM s lng ít hn thc t cài đt, cn phi kim tra li phn cng xem
đã cm đúng qui cách cha hoc BIOS có hot đng đúng không.
Trong trng hp mun ch đnh chính xác lng RAM mà Linux phi dùng, có
th thêm các tham s cho chng trình khi đng đc cài đt trên h thng:

LILO
Sa file /etc/lilo.conf, thêm dòng
append=“mem=<Dung lng RAM>M”
Sau đó chy /sbin/lilo.

GRUB
Sa file /boot/grub/grub.conf nh sau:
kernel vmlinuz mem=<Dung lng RAM>M
Qun lý Tài nguyên
 truy cp vào các thit b, h thng (CPU) phi cp phát các tài nguyên truy
cp cho chúng. Sau đây là các kiu tài nguyên này:

IRQs (Interrupt Request Lines)
Là các đng truyn liên lc trc tip t thit b đn CPU giúp các thit b yêu
cu CPU x lý thông tin ca chúng gi đn. Mi khi có yêu cu/ngt, CPU phi

tin này cng có th ly đc t file /var/log/dmesg.
Mt s Tài nguyên thng dùng
Device I/O port IRQ
/dev/ttyS0 0x03f8 4
/dev/ttyS1 0x02f8 3
/dev/lp0 0x378 7
Qun tr H thng Linux - C bn
25
/dev/lp1 0x278 5
soundcard 0x220

USB
USB (Universal Serial Bus) là chun kt ni gia các thit b vi nhau và vi PC.
Chúng đc chia thành các lp thit b nh sau:

Display Devices
Communication Devices
Audio Devices
Mass Storage Devices
Human Interface Devices (HID)

Mi thit b gn vào cng USB đu đc điu khin bi mt b điu khin USB
Controller. Bt đu t phiên bn nhân 2.2.7, Linux mi h tr USB Controller.
Có 3 kiu USB Controllers nh sau:

Host Controler Kernel Module
OHCI (Compaq) usb-ohci.o
UHCI (Intel) usb-uhci.o
EHCI (USB v 2.0) ehci-hdc.o