CƠ SƠ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ HOẠCH SẢN XUẤT TRONG DOANH
NGHIỆP
I. TỔNG QUAN VỀ KẾ HOẠCH HÓA TRONG DOANH NGHIỆP.
1. Khái niệm.
Khi tìm hiểu về một thuật ngữ, chắc chắn ta sẽ nhận được nhiều luồng thông tin
không hẳn giống nhau. Vì đơn giản, theo thời gian khái niệm về thuật ngữ ấy sẽ
được nhìn nhận dưới nhiều góc độ hơn. Khái niệm về kế hoạch hóa cũng có nhiều
nghĩa khác nhau và đã từng là chủ đề của nhiều ý kiến trái ngược, cho dù nó liên
quan đến doanh nghiệp hay là nền kinh tế quốc dân.
Hiểu một cách tổng quát nhất, kế hoạch hóa là một phương thức quản lý theo mục
tiêu, nó “ là hoạt động của con người trên cơ sở nhận thức và vận dụng các quy luật
xã hội và tự nhiên, đặc biệt là các quy luật kinh tế để tổ chức quản lý các đơn vị
kinh tế- kỹ thuật, các ngành, các lĩnh vực hoặc toàn bộ nền sản xuất xã hội theo
những mục tiêu thống nhất”

(
1)
Theo cách hiểu trên, kế hoạch hóa được thực hiện ở nhiều quy mô, phạm vi khác
nhau như: kế hoạch hóa kinh tế quốc dân , kế hoạch hóa theo vùng, theo địa
phương, kế hoạch hóa ngành, lĩnh vực, kế hoạch hóa doanh nghiệp
(
2)
. “ Kế hoạch
hóa doanh nghiệp là một quy trình ra quyết định cho phép xây dựng một hình ảnh
mong muốn về trạng thái tương lai của doanh nghiệp và quá trình tổ chức triển khai
thực hiện mong muốn đó”
(
3)
. Như vậy, kế hoạch hóa trong doanh nghiệp là thể hiện
kỹ năng tiên đoán mục tiêu phát triển và tổ chức quá trình thực hiện mục tiêu đặt ra.
Công tác này bao gồm: quá trình soạn lập kế hoạch và tổ chức triển khai và đánh giá

hữu hiệu của các doanh nghiệp. Những vai trò chính được thể hiện cụ thể: Tập trung
sự chú ý các hoạt động trong doanh nghiệp vào các mục tiêu. Bản thân thị trường rất
linh hoạt và thường xuyên biến động, kế hoạch và quản lý bằng kế hoạch giúp các
doanh nghiệp dự kiến được những cơ hội, thách thức có thể xảy ra; có kế hoạch và tổ
chức quá trình hoạt động thông qua các mục tiêu định lập trước, giúp doanh nghiệp
ứng phó những bất định và thay đổi của thị trường; công tác kế hoạch hóa tạo khả
năng tác nghiệp kinh tế trong doanh nghiệp. Hình dung rõ hơn nếu đã từng ngắm từng
bộ phận lắp ráp ô tô trong một nhà máy lớn mà lại không có ấn tượng về cách thức và
các dây truyền phụ ghép nối với nhau. Từ hệ thống băng tải chính hình thành thân xe
và các bộ phận khác nhau được hình thành từ các dây truyền khác. Động cơ, bộ
truyền lực và các phụ kiện được đặt vào chỗ một cách chính xác đúng vào thời điểm
đã định. Ví dụ trên cho thấy, quá trình sản xuất sản phẩm và dịch vụ thường được
chia thành nhiều công đoạn, nhiều chi tiết có liên quan chặt chẽ, mang tính dây truyền
với nhau. Quá trình đó cần phải được phân chia thành các tác nghiệp kinh tế, kỹ thuật
chi tiết theo thời gian và không gian. Công tác kế hoạch hóa doanh nghiệp tạo cơ sở
cho việc nhìn nhận logic các nội dung hoạt động có liên quan chặt chẽ với nhau trong
quá trình tiến tới mục tiêu sản xuất sản phẩm và dịch vụ cuối cùng. Trên nền tảng đó,
các nhà quản lý thực hành các phân công, điều độ, tổ chức các hành động cụ thể, chi
tiết theo đúng trình tự, bảo đảm cho sản xuất sẽ không bị rối loạn và ít bị tốn kém.
3. Hệ thống kế hoạch trong doanh nghiệp.
Hệ thống kế hoạch của một doanh nghiệp là tổng hợp của nhiều loại kế hoạch khác
nhau nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau theo một định hướng nhất định nhằm
thực hiện mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp. Các kế hoạch của doanh nghiệp
được phân chia theo nhiều tiêu thức, mỗi tiêu thức phân loại lại có một hệ thống kế
hoạch khác nhau.
3.1. Theo góc độ thời gian.
Đây là thể hiện việc phân đoạn kế hoạch theo thời gian cần thiết để thực hiện chỉ
tiêu đặt ra.
- Kế hoạch dài hạn: bao trùm lên khoảng thời gian khoảng 10 năm. Qua trình soạn
lập kế hoạch dài hạn được đặc trưng bởi: môi trường liên quan được hạn chế bởi thị

1. Khái niệm lập kế hoạch.
Là quá trình xác định các mục tiêu, chỉ tiêu kế hoạch và đề xuất chính sách giải
pháp áp dụng. Kết quả của việc soạn lập kế hoạch là một bản kế hoạch của doanh
nghiệp được hình thành. Bản kế hoạch của doanh nghiệp là hệ thống các phương
hướng, nhiệm vụ, mục tiêu và các chỉ tiêu nguồn lực vật chất, nguồn lực tài chính cần
thiết cho việc thực hiện mục tiêu phát triển doanh nghiệp đặt ra trong thời kỳ kế
hoạch nhất định.
(5)
2. Quy trình lập kế hoạch trong doanh nghiệp.
Phân tích môi trường
Kế hoạch chiến lược
Kế hoạch tác nghiệp và ngân sách
Nhiệm vụ và mục tiêu
Chương trình,
dự án
Đánh giá và hiệu chỉnh các pha của kế hoạch
Hình 1. Các bước soạn lập kế hoạch
Sơ đồ tổng quát trên mô tả những bước đi cụ thể của quá trình lập kế hoạch như sau:
(4)
(4)
ThS. Bùi Đức Tuân ( 2005), Kế hoạch kinh doanh- NXB Lao động Xã hội, tr 48
(5)
(5)
ThS. Bùi Đức Tuân ( 2005), Kế hoạch kinh doanh- NXB Lao động Xã hội, tr11
- Bước 1: Nhận thức được cơ hội trên cơ sở xem xét đánh giá môi trường bên
trong và bên ngoài doanh nghiệp để biết được ta đang đứng ở đâu trên cơ sở điểm
mạnh và điểm yếu của mình.
- Bước 2: Thiết lập nhiệm vụ, mục tiêu cho toàn doanh nghiệp và cho các đơn vị
cấp dưới. Các mục tiêu sẽ xác định kết quả cần thu được và chỉ ra các điểm kết thúc
trong các việc cần làm, nơi nào cần phải được chú trọng ưu tiên và cái gì cần hoàn