Luận văn tốt nghiệp Doanh nghiệp vừa và nhỏ
Một số giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ
ở Việt Nam
I. Cần có các chính sách về hỗ trợ phát triển các doanh
nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
1. Có cơ chế mô hình hỗ trợ hợp lý
ở Việt Nam cơ chế và mô hình hỗ trợ đợc đổi mới, cùng với việc đổi mới
nền kinh tế, chuyển sang nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị
trờng. So với trớc đây, nhiều vấn đề về cơ chế hỗ trợ đã thay đổi căn bản. Tuy
nhiên, do đổi mới sang nền kinh tế thị trờng, nên cơ chế và mô hình hỗ trợ một
mặt, chịu ảnh hởng của t duy theo cơ chế cũ mặt khác cha thật phù hợp với điều
kiện của nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng.
Điểm khác biệt lớn nhất trong cơ chế và mô hình hỗ trợ các doanh nghiệp
vừa và nhỏ là có sự phân biệt giữa 2 nhóm doanh nghiệp: hỗ trợ doanh nghiệp
nhà nớc khác với hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ ngoài quốc doanh.
Từ Đại hội VI của Đảng ( 1986 ) đến nay, với việc xoá bỏ cơ chế cũ, hình
thành nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trờng có
sự quản lý của nhà nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa, đã thúc đẩy các thành
phần kinh tế phát triển mạnh, nhất là khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ ngoài
quốc doanh. Do đó, đối tợng quản lý nhà nớc đã thay đổi căn bản. Vì vậy, việc
hỗ trợ các doanh nghiệp không chỉ cho các doanh nghiệp nhà nớc mà còn cho
các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác. Hơn nữa, trong chính
sách kinh tế đã chú ý tới hiệu quả kinh tế, không quá chú trọng vào quy mô
doanh nghiệp lớn nh trớc đây và việc phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ là
chiến lợc lâu dài trong sự đan xen với doanh nghiệp lớn. Nhiều văn kiện của
Đại hội Đảng đã đề cập tới vấn đề này nh : Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc
lần thứ VI, VII, VIII và các Nghị quyết của các Hội nghị TW Đảng. Nhà nớc và
xã hội ủng hộ và khuyến khích các doanh nghiệp ngoài quốc doanh hoạt động
có hiệu quả và hợp pháp.
Điều quan trọng nhất của quan điểm hỗ trợ thời kỳ đầu của công cuộc
đổi mới là "cởi trói" cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ để đợc phép kinh doanh.

và nhỏ, công nghệ tiên tiến, tạo nhiều việc làm, thu hồi vốn nhanh; đồng thời
xây dựng một số công trình quy mô lớn, thực sự cần thiết và có hiệu quả"
(1)
.
Đây là một quan điểm chiến lợc vừa có ý nghĩa định hớng cho doanh
nghiệp vừa và nhỏ phát triển đúng đắn, vừa định hớng hoạt động hỗ trợ cho các
doanh nghiệp này từ các phía các ngành các cấp. Nh vậy, hỗ trợ các doanh
1 Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII -Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà nội, 1997, tr 85.
2
Luận văn tốt nghiệp Doanh nghiệp vừa và nhỏ
nghiệp vừa và nhỏ không phải là sự u ái, ban ơn mà là trách nhiệm của các tổ
chức Đảng, chính quyền và toàn xã hội, trong đó có các doanh nghiệp lớn.
2.2. Quan điểm hỗ trợ trên cơ sở lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thớc đo
Vấn đề này tởng nh hiển nhiên, nhng trên thực tế ở Việt Nam vẫn cha đ-
ợc thực hiện đúng mức.
Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ theo quan điểm kinh tế - xã hội thể
hiện : một mặt, hỗ trợ nhằm đạt đợc mục đích làm cho các doanh nghiệp vừa và
nhỏ doanh nghiệp hiệu quả hơn, mặt khác, cần tính đến cả hiệu quả của việc hỗ
trợ. Trong điều kiện nguồn lực có hạn, nhu cầu hỗ trợ thì vô hạn nên cần phải
xây dựng thứ tự u tiên. Dới đây là một số nét chính:
- Hỗ trợ trớc hết đối với doanh nghiệp ngành trong lĩnh vực có hiệu quả
kinh tế: suất sinh lợi cao cả trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
- Hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ nhằm đạt hiệu quả kinh tế - xã hội
cao, bao gồm cả hiệu quả kinh tế và cả ý nghĩa xã hội trong từng giai đoạn phát
triển, góp phần thực hiện các mục đích xã hội nh giải quyết việc làm, công bằng
xã hội, xoá đói giảm nghèo...
- Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ làm ăn hiệu quả đồng thời gắn với việc
bảo vệ môi trờng sinh thái. Qua kết quả điều tra cho thấy các doanh nghiệp vừa
và nhỏ đã góp phần to lớn vào việc làm ô nhiễm đó ( do công nghệ của các
doanh nghiệp này quá lạc hậu, các cơ quan chức năng cha có các giải pháp hữu

triển du lịch, dịch vụ... cha đợc khai thác tốt. Việc khuyến khích doanh nghiệp
vừa và nhỏ không nên dàn đều mà căn cứ vào lợi thế của từng nơi, từng ngành
nghề để có các giải pháp hỗ trợ đúng lúc, đúng cách.
2.5. Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ làm cho các doanh nghiệp này phát
triển theo hớng công nghiệp hoá kinh doanh ngày càng văn minh hiện
đại
Để thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá cần đặc biệt chú trọng hỗ trợ
doanh nghiệp vừa và nhỏ trong các khâu quan trọng nh công nghệ, đào tạo,
cung cấp thông tin thị trờng và dự báo xu hớng phát triển trong nớc và quốc tế...
Đồng thời, cần có những giải pháp để khuyến khích đầu t công nghệ sạch, công
nghệ mới, tìm kiếm các giải pháp cải tiến kỹ thuật hợp lý hoá sản xuất...
Để thúc đẩy các doanh nghiệp vừa và nhỏ kinh doanh ngày càng văn
minh, cần khuyến khích các doanh nghiệp này kinh doanh đúng luật, làm ăn
công khai... Cùng với việc hỗ trợ, cần thiết phải có biện pháp tốt để kiểm soát
việc sử dụng các công nghệ, đặc biệt là công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi tr-
ờng.
4
Luận văn tốt nghiệp Doanh nghiệp vừa và nhỏ
3. Đổi mới phơng thức hỗ trợ
Việc lựa chọn phơng thức hỗ trợ có ý nghĩa quan trọng, quyết định tính
thực thi và hiệu quả các hình thức hỗ trợ. Phơng thức hỗ trợ doanh nghiệp vừa
và nhỏ trên thực tế ở Việt Nam hiện nay thờng đi theo hai hớng : Đối với các
doanh nghiệp nhà nớc quy mô vừa và nhỏ trong thời kỳ đầu thì thiên về hỗ trợ
trực tiếp (cấp vốn, mặt bằng, đào tạo công nhân và chủ doanh nghiệp) với nhiều
chính sách u đãi hơn; đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngoài quốc doanh;
phơng thức hỗ trợ chủ yếu là gián tiếp dới dạng giảm thuế, cho vay với lãi suất -
u đãi. Tuy nhiên mức độ hỗ trợ còn ít so với nhu cầu của các doanh nghiệp.
Có nhiều phơng thức hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ: hỗ trợ trực tiếp, hỗ
trợ gián tiếp, kết hợp cả trực tiếp và gián tiếp, hỗ trợ dẫn đờng, hỗ trợ qua trung
gian...

Ngoài ra, cần chú ý tới cách thức hỗ trợ bằng quy hoạch phát triển, tạo
lập cơ sở hạ tầng, xây dựng các cơ sở kinh tế làm tiên phong trong một số lĩnh
vực đòi hỏi nhiều vốn nh công nghệ cao; hỗ trợ thông qua tổ chức trung gian
nh ngân hàng, các trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng nh các biện
pháp cụ thể, thiết thực khuyến khích hình thành và phát triển các công ty... dịch
vụ t vấn, hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (thay vì Nhà nớc phải đứng ra
thành lập các cơ sở hỗ trợ thì chỉ cần hỗ trợ một phần cho các trung tâm này
hoạt động).
4. Hình thành khung khổ pháp lý hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Hỗ trợ là một trong những chức năng cơ bản của Nhà nớc đối với nền
kinh tế, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong việc hỗ trợ các
doanh nghiệp này thì cần thiết phải có một khung khổ pháp lý rõ ràng và chuẩn
xác. Vì nó là điều kiện quan trọng đầu tiên làm cơ sở pháp lý cho việc hoạch
định chính sách và tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ. Khung khổ pháp lý bao
gồm những quy định có liên quan tới doanh nghiệp vừa và nhỏ và những quy
định riêng cho các doanh nghiệp này. Trên tinh thần đó, cần tập trung thực hiện
một số biện pháp sau:
Ban hành, bổ sung và sửa đổi các chính sách, quy định hiện hành liên
quan đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây là giải pháp nhằm để loại bỏ sự
mâu thuẫn trong hệ thống các văn bản, quy phạm pháp luật, gây khó khăn, cản
trở cho các doanh nghiệp. Hệ thống chính sách này định kỳ cần đợc xem xét,
nghiên cứu và sửa đổi, bổ sung những điểm không còn phù hợp với hoàn cảnh
kinh tế hiện tại và không thích hợp với môt trờng kinh doanh của các doanh
nghiệp. Đồng thời, cần thay đổi quy trình xây dựng và ban hành các văn bản
pháp luật. Hiện nay, các văn bản pháp luật khi ban hành nên kèm theo văn bản
hớng dẫn. Vì, để tránh tình trạng mất bình đẳng do không thống nhất về thời
gian và không gian.
6
Luận văn tốt nghiệp Doanh nghiệp vừa và nhỏ
Trên cơ sở những định hớng của Đảng, trong thời gian Nhà nớc tiến hành

thuế, kiểm tra ô nhiễm môi trờng... Tuy nhiên, trên thực tế, các doanh nghiệp
vừa và nhỏ lại có quá nhiều đầu mối "quản": các cơ quan chính quyền, các tổ
chức xã hội, thậm chí cả cá tổ chức đoàn thể ... gây ảnh hởng không nhỏ tới
7
Luận văn tốt nghiệp Doanh nghiệp vừa và nhỏ
hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Do đó đã đến lúc cần
thành lập cơ quan chuyên trách quản lý nhà nớc đối với các doanh nghiệp vừa
và nhỏ ngoài quốc doanh, cơ quan này là đầu nối giữa Nhà nớc và doanh
nghiệp, có chức năng chủ yếu là :
- Giúp Nhà nớc hoạch định chiến lợc và chính sách phát triển các doanh
nghiệp vừa và nhỏ.
- Nắm bắt tình hình nguyện vọng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, dự
báo xu hớng phát triển.
- Cung cấp thông tin cần thiết về chính sách, thị trờng, công nghệ, lao
động... cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- Thực hiện các chơng trình hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ về các
mặt nh chuyển giao công nghệ, đào tạo chủ doanh nghiệp, hỗ trợ vốn...
- Xúc tiến hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc tìm kiếm các
đối tác trong nớc và ngoài nớc, giúp các doanh nghiệp ký kết các hợp đồng kinh
tế.
- Thực hiện việc kiểm tra chất lợng sản phẩm.
- Quản lý môi trờng.
- Đào tạo chủ doanh nghiệp.
- Kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.
- Hợp tác quốc tế về doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Nhà nớc hoạch định chiến lợc và chính sách phát triển các doanh nghiệp
vừa và nhỏ. Một trong những yếu tố quan trọng nhất có tính chất quyết định
trong chiến lợc hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ là sớm ban hành các văn bản thể
hiện rõ quan điểm của Nhà nớc trong việc khuyến khích hỗ trợ các doanh
nghiệp vừa và nhỏ (về tài chính, tín dụng, thuế, đất đai, đào tạo, chuyển giao