LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
Đề tài : kế hoạch hóa trong doanh nghiệp
trong nền kinh tế thị trường ............, Tháng .... năm ....... Lời nói đầu.
Kể từ khi nước ta bắt đầu công cuộc đổi mới nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa
tập trung sang nền kinh tế thị trường thì tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh
của các doanh nghiệp có nhiều thay đổi. Trong thời gian đầu các doanh nghiệp nói
Lớp: kế hoạch 45A
CHƯƠNG I
Cơ sở lý luận về kế hoạch hóa trong doanh nghiệp
trong nền kinh tế thị trường.
1.Khái quát chung về kế hoạch trong doanh nghiệp.
1.1.Khái niệm kế hoạch trong doanh nghiệp.
Từ lâu trong các doanh nghiệp các nhà quản lý doanh nghiệp luôn đặt ra cho
doanh nghiệp mình những mục tiêu, những hướng đi mà doanh nghiệp sẽ đi trong
tương lai. Những mục tiêu, cái đích đó được cụ thể hóa trong chiến lược phát triển
của doanh nghiệp. Nhưng chiến lược là một tầm nhìn xa trong tương lai, nó nói lên
viễn cảnh mà doanh nghiệp muốn có được vì vậy để cụ thể hóa chiến lược phát
triển của doanh nghiệp thì cần có các kế hoạch cụ thể trong ngắn hạn và trung hạn
để thực hiện các quyết định trong chiến lược. Tuy nhiên do kế hoạch hóa trong
doanh nghiệp là một công cụ quản lý trong doanh nghiệp nên nó có vai trò tịch cực
và tiêu cức nhất định nếu không được sử dụng một cách linh hoạt. Nó đóng vai trò
tích cực khi giúp cho các hoạt động của doanh nghiệp được vận hành trơn tru,
tránh được những sai lầm nhưng đôi khi nếu quá cứng nhắc theo kế hoạch thì nó sẽ
kìm hãm sự sáng tạo, linh hoạt trong hoạt động để đối phó với những biến đổi
ngoài kế hoạch.
Vậy hiểu theo cách chung nhất thì kế hoạch hóa là một phưong thức quản lý
theo mục tiêu, nó là hoạt động của con người trên cở sở nhận thức và vận dụng các
quy luật xã hội và tự nhiên đặc biệt là các quy luật kinh tế để tổ chức quản lý các
đơn vị kinh tế kĩ thuật, các ngành, các lĩnh vực hoặc toàn bộ nền sản xuất xã hội
theo những mục tiêu thống nhất.
Vì vậy kế hoạch ở đây có thể bao trùm ở những quy mô và phạm vi khác nhau.
Nó có thể là kế hoạch hóa nền kinh tế nói chung trên phạm vi cả nước, bao trùm
lên tất cả các ngành kinh tế. Hoặc nó cũng có thể là kế hoạch hóa cho từng ngành
kinh tế riêng lẻ, hay có thể là kế hoạch hóa vùng, địa phương trên phạm vi một
vùng lãnh thổ nhất định, và ở cấp độ nhỏ nhất nó là kế hoạch hóa trong doanh
hoạch. Sau khi đã soạn lập được một kế hoạch hoàn chỉnh, phù hợp với mục tiêu
và khả năng của doanh nghiệp rồi thì việc tổ chức triển khai thực hiện nó như thế
nào là rất quan trọng, nó thể hiện sự phối hợp hành động giữa các bộ phận, đơn vị
chức năng trong doanh nghiệp nhằm thực hiện một mục tiêu chung của doanh
nghiệp đã được đặt ra trong bản kế hoạch. Nó thể hiện cách thức huy động các
nguồn lực trong và ngoài doanh nghiệp như thế nào, hơn thế nữa là việc sử dụng
các nguồn lực sao cho có hiệu quả nhất. Việc tổ chức thực hiện không đơn thuần
chỉ là việc triển khai các hoạt động cần thiết mà nó còn là quá trình dự báo những
Vai trò của kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp trong nền KTTT và những nội
dung đổi mới trong kế hoạch kinh doanh ở các doanh nghiệp Việt Nam.
Sinh viên: Nguyễn mạnh Dũng
Lớp: kế hoạch 45A
thay đổi của thị trưòng hay những phát sinh bất ngờ trong quá trình thực hiện và
khả năng ứng phó với những thay đổi, phát sinh đó của doanh nghiệp. Còn quá
trình kiểm tra đánh giá giúp cho doanh nghiệp thúc đẩy quá trình thực hiện, phát
hiện ra những biến đổi bất ngờ trong quá trình thực hiện và tìm ra những nguyên
nhân gây ra những biến đổi đó để từ đó tìm cách khắc phục những phát sinh đó.
Còn công tác đánh giá sẽ giúp cho doanh nghiệp đánh giá những mặt đạt được và
những mặt hạn chế chưa đạt được để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm từ
những thành công và thất bại đó. Với những bài học kinh nghiệm đó sẽ giúp cho
doanh nghiệp trong công tác xây dựng kế hoạch sau này được tốt hơn.
1.2.Chức năng của kế hoạch hóa trong doanh nghiệp.
Kế hoạch hóa trong doanh nghiệp với tư cách là công cụ quản lý theo mục tiêu
vì vậu nó có vai trò quan trọng trong công tác quản lý vi mô trong doanh nghiệp,
nó được thể hiện qua các chức năng sau đây.
Chức năng ra quyết định. Kế hoạch hóa cho phép ta xây dựng quy trình ra quyết
định và phối hợp các quyết định. Vì trong doanh nghiệp có nhiều bộ phận, đơn vị
chức năng khác nhau và mỗi bộ phận đơn vị chức năng này có những vai trò khác
nhau trong doanh nghiệp. Nên nhiều khi các bộ phận này có thể không thống nhất
về quá trình thực hiện kế hoạch, từ thông tin phản hồi đó mà ban lãnh đạo có thể
kiểm tra đánh giá được công tác tổ chức thực hiện nếu thấy những sai lệch sẽ có
phương án điều chỉnh. Kế hoạch không chỉ đóng vai trò là kênh thông tin dọc mà
nó còn có chức năng là kênh thông tin ngang giữa các phòng ban chức năng. Vì
các kế hoạch chức năng có mối quan hệ với nhau rất mật thiết nên việc trao đổi
thông tin với nhau giữa các phòng ban là rất quan trọng, nó sẽ giúp cho các bộ
phận nắm được tiến độ của các bộ phận khác từ đó có những điều chỉnh để kế
hoạch bộ phận cũng như kế hoạch tổng thể đi đúng tiến độ.
Chức năng quyền lực, khi một bản kế hoạch được xây dựng hoàn chỉnh phù hợp
với những điều kiện bên trong và bên ngoài doanh nghiệp thì bản kế hoạch đó như
là một bản tuyên bố của ban lãnh đạo doanh nghiệp tới các bộ phận và các nhân
viên trong doanh nghiệp về chiến lược phát triển của doanh nghiệp trong tương lai,
trong đó sẽ ghi rõ những mục tiêu mà doanh nghiệp cần đạt được trong thời gian
tới. Với những mục tiêu nhiệm vụ được đặt ra trong bản kế hoach thì ban lãnh đạo
doanh nghiệp đã khẳng định quyền lực lãnh đạo của họ trong doanh nghiệp cũng
như với các nhân viên. Nhờ có kế hoạch mà các hoạt động trong doanh nghiệp
được quản lý một cách chặt chẽ, hợp lý và từ đó sẽ giúp cho mọi người đều có thể
tham gia đóng góp ý kiến vào bản kế hoạch. Vai trò của kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp trong nền KTTT và những nội
dung đổi mới trong kế hoạch kinh doanh ở các doanh nghiệp Việt Nam.
Sinh viên: Nguyễn mạnh Dũng
Lớp: kế hoạch 45A
1.3. Nguyên tắc kế hoạch hóa trong doanh nghiệp.
Khi chúng ta làm một việc gì thì thông thường đều có những nguyên tắc nhất
định. Vì vậy trong công tác kế hoạch hóa cũng không thể không có những nguyên
tắc trong xây dựng kế hoạch. Nhờ có những nguyên tắc này sẽ giúp cho bản kế
hoạch được xây dựng một cách hợp lý, sát với thực tế hơn và giảm thiểu những rủi
ro có thể xảy ra. Vậy kế hoạch hóa trong doanh nghiệp được tuân theo những
thành viên trong doanh nghiệp. Nếu nguyên tắc này được thực hiện một cách đầy
đủ thì nó sẽ đem lại những lợi ích sau.
Thứ nhất các thành viên trong doanh nghiệp có thể trao đổi thông tin cho nhau
nhờ đó mà họ sẽ có được những hiểu biết sâu sắc hơn về doanh nghiệp cũng như
các hoạt động của các bộ phận trong doanh nghiệp. Nhờ đó mà bản kế hoạch sẽ
nhận được đầy đủ thông tin từ mọi phía phản ánh chính xác tình hình bên trong và
bên ngoài doanh nghiệp.
Nhờ có sự tham gia của các thành viên trong doanh nghiệp mà bản kế hoạch sẽ
không còn là của riêng ban lãnh đạo doanh nghiệp nữa mà nó sẽ là sản phẩm của
tất cả mọi thành viên trong doanh nghiệp. Khi đây đã là sản phẩm của toàn thể
doanh nghiệp thì các thành viên sẽ cảm thấy mình có trách nhiệm với bản kế hoạch
và cố gắng thực hiện một cách tốt nhất bổn phận trách nhiệm của mình trong bản
kế hoạch, từ đó sẽ giúp bản kế hoạch được thực hiện có hiệu quả hơn.
Cho phép mọi người tham gia vào công tác kế hoạch hóa sẽ giúp cho mọi
người phát huy được tính chủ động sáng tạo của họ, tạo cho họ có động lực để lao
động có hiệu quả hơn.
Để có thể thu hút được mọi người cùng tham gia xây dựng và thực hiện kế
hoạch của doanh nghiệp thì ban lãnh đạo của doanh nghiệp cần có những chính
sách mô hình khuyến khích mọi người tham gia, làm cho họ cảm thấy khi tham gia
vào công tác kế hoạch hóa họ có được lợi ích trong đó.
Nguyên tắc linh hoạt, do các doanh nghiệp hoạt đông trong nền kinh tế thị
trường, với rất nhiều biến động diễn ra từng ngày từng giờ. Cho nên công tác kế
hoạch hóa không thể cứng nhắc mà đòi hỏi phải luôn linh hoạt chủ động để có thể
đối phó được với những thay đổi bất ngờ của thị trường. Kế hoạch được xây dựng
càng linh hoạt mềm dẻo thí sẽ càng giảm thiểu được những rủi ro do thay đổi của
thị trường gây ra. Nguyên tắc linh hoạt được thể hiện thông qua các yếu tố sau.
Kế hoạch được xây dựng phải có nhiều phương án, mỗi phương án là một kịch
bản mô phỏng tương ứng với từng điều kiện thị trường và cách huy động nguồn
lực cụ thể.
Trong xây dựng kế hoạch thì thì chúng ta không chỉ xây dựng kế hoạch chính
Kế hoạch ngắn hạn thường là kế hoạch hàng năm và kế hoạch tiến độ. Nó
thường bao gồm các phương án sử dụng các nguồn lực một cách cụ thể để đạt
được mục tiêu trong kế hoạch dài hạn và trung hạn.
Nhưng trong điều kiện ngày nay với những biến đổi nhanh chóng của thị trường
và khoa học công nghệ thì việc phân chia kế hoach theo thời gian chỉ còn mang
tính tương đối. Khi mà khoa học công nghệ thay đổi nhanh chóng, kĩ thuật sản
xuất nhanh chóng trở lên lạc hậu, chu kì sản xuất ngày càng ngắn, thì những kế
Vai trò của kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp trong nền KTTT và những nội
dung đổi mới trong kế hoạch kinh doanh ở các doanh nghiệp Việt Nam.
Sinh viên: Nguyễn mạnh Dũng
Lớp: kế hoạch 45A
hoạch từ ba đến năm năm cũng có thể coi là dài. Các kế hoạch dài hạn, trung hạn
và ngắn hạn phải có sự liên kết chặt chẽ với nhau, không được loại bỏ lẫn nhau.
Cần coi trọng vấn đề giải quyết mối quan hệ giữa kế hoạch ngắn hạn và kế hoạch
dài hạn, giữa lợi ích cục bộ trước mắt và lợi ích lâu dài vì nhiều khi quyết định
trong ngắn hạn với lợi ích cục bộ trước mắt nếu không được xem xét tới các lợi ích
lâu dài trong kế hoạch dài hạn sẽ dẫn tới làm thất bại mục tiêu lâu dài của doanh
nghiệp.
1.4.2.Theo góc độ nội dung, tính chất hay cấp độ kế hoạch.
Theo góc độ nội dung, tính chất của kế hoạch có thể chia kế hoạch trong doanh
nghiệp thành các kế hoạch sau.
Kế hoạch chiến lược, nó thường được áp dụng với những doanh nghiệp lớn với
quy mô sản xuất lớn và nhiều lao động. Quy mô doanh nghiệp càng lớn thì nó làm
cho công tác quản lý doanh nghiệp trở lên càng phức tạp và khó khăn, đồng thời do
tính chất cạnh tranh của thị trường ngày càng trở lên khốc liệt, với sự thay đổi của
khoa học công nghệ ngày càng nhanh khiến cho doanh nghiệp rất khó trong việc
xác định những mục tiêu trong tương lai.
Kế hoạch chiến lược sẽ cho phép doanh nghiệp cải thiện và củng cố vị thế cạnh
tranh trên thị trường. Trong kế hoạch chiến lược là những mục tiêu định hướng cho
vậy mà không có sự khác biệt rõ rệt giữa kế hoạch của nền kinh tế và kế hoạch
doanh nghiệp. Theo đó thì hình thức giao dịch chủ yếu là sự giao nhận từ trung
ương tới các đơn vị sản xuất. Các doanh nghiệp không được tự chủ trong việc sản
xuất cái gì, sản xuất như thế nào, sản xuất cho ai mà những câu hỏi đó đều do nhà
nước quyết định và giao xuống cho các doanh nghiệp từ nguyên liệu đầu vào với
số lượng bao nhiêu, sản xuất bao nhiêu và phân phối như thế nào. Vì vậy các chỉ
tiêu kế hoạch trong doanh nghiệp cũng chính là các chỉ tiêu pháp lệnh toàn diện,
các kế hoạch tiến độ, kế hoạch điều độ sản xuất đều do cơ quan trung ương quyết
định và chi phối toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp. Chính vì vậy mà vai trò lớn
nhất của kế hoạch hóa trong thời kì này là tạo ra tiết kiệm và tích lũy lớn, thực hiện
các cân đối trong nền kinh tế nhờ đó tạo ra tăng trưởng nhanh. Hướng các nguồn
lực vào những mục tiêu ưu tiên.
Nhưng bên cạnh vai trò đó thì nó có những hạn chế sau.
Hạn chế tính năng động, sáng tạo trong sản xuất, không gắn trách nhiệm sản
xuất với ngườilao động vì vây mà hiệu quả sản xuất thấp.
Do kế hoạch mang tính mệnh lệnh, triệt tiêu các qui luật kinh tế và cạnh tranh
trong thị trường nên nền kinh tế không có động lực phát triển, các doanh nghiệp
không có khả năng cạnh tranh.