NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC CHO GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
1.1 Một số khái niệm cơ bản
1.1.1 Ngân sách nhà nước và chi ngân sách nhà nước
NSNN là một phạm trù kinh tế lịch sử, luôn gắn liền với sự xuất hiện và
phát triển của kinh tế hàng hóa tiền tệ trong các phương thức sản xuất của nhà
nước.
Luật NSNN số 01/2002/QH11 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam thông qua ngày 16 tháng 12 năm 2002 quy định:
“NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước đã được cơ quan nhà
nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo
thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.”
1
NSNN là kế hoạch tài chính cơ bản của quốc gia, là bảng cân đối thu chi
bằng tiền của nhà nước, là quỹ tiền tệ tập trung, và là yếu tố quan trọng nhất
trong hệ thống tài chính quốc gia.
NSNN được hình thành từ:
• Mọi khoản thuế, phí, lệ phí
• Các khoản thu từ mọi hoạt động kinh tế của nhà nước.
• Các khoản đóng góp tình nguyện của các cá nhân và tổ chức.
• Các khoản vay của Chính phủ.
• Các khoản viện trợ và các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.
Chi NSNN nhằm duy trì và phát triển cuộc sống cộng đồng trong xã hội.
Các khoản chi NSNN bao gồm:
• Chi để duy trì bộ máy nhà nước.
• Chi cho đầu tư phát triển.
• Chi cho các mục tiêu văn hóa, xã hội.
1 Luật Ngân sách nhà nước 2002
• Chi cho quốc phòng.
• Chi trả nợ nước ngoài
• Dự phòng

Giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát
triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, cùng
các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên THCS.
THCS
Thời gian học: 4 năm, từ lớp
6 – 9,
ở độ tuổi từ 11 – 15
Giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo
dục tiểu học, có trình độ học tiếp lên THPT.
THPT
Thời gian học: 3 năm, từ lớp
10 – 12, ở độ tuổi từ 15 – 18
Giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của
THCS, hoàn thiện trình độ phổ thông, hướng nghiệp để tiếp
tục học lên trình độ cao hơn, hoặc đi vào cuộc sống lao
động.
Nguồn: Bộ GD - ĐT
1.1.3 Vai trò của giáo dục phổ thông đối với sự phát triển kinh tế - xã hội
Giáo dục nói chung và GDPT nói riêng có ý nghĩa vô cùng quan trọng
trong sự phát triển KT - XH. Tại các quốc gia trên thế giới, sự nghiệp giáo dục
luôn luôn được đặt lên hàng đầu, quốc gia nào có nền giáo dục phát triển thì
quốc gia đó sẽ có nguồn nhân lực lao động dồi dào và có chất lượng cao.
Hiện nay, khoa học kỹ thuật phát triển, xu hướng quốc tế hóa toàn cầu, vì
vậy để phát triển KT - XH thì phải phát triển sự nghiệp giáo dục, đặc biệt là
phát triển sự nghiệp GDPT. GDPT khi đó sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc
nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài. Đây chính là chìa
khóa thành công để mở cánh cửa bước vào tương lai, từ đó nâng cao khả năng
hội nhập với khu vực và trên toàn thế giới.
Vai trò của GDPT đối với sự phát triển KT - XH:
• GDPT giữ vị trí quan trọng trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nguồn

dân cùng làm” đảm bảo ổn định đời sống giáo viên, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục.
• Chi NSNN cho sự nghiệp GDPT hàng năm đã góp phần định hướng sắp
xếp cơ cấu các cấp học, mạng lưới trường lớp, khuyến khích phát triển giáo dục
ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc ít người.
Phát triển GDPT là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự
nghiệp CNH - HĐH đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người –
yếu tố quan trọng để phát triển xã hội bền vững và là yêu cầu của đất nước trong
giai đoạn hiện nay. Như vậy, chi NSNN cho sự nghiệp GDPT chính là hoạt
động đầu tư cho tương lai có hiệu quả nhất trong xã hội.
1.2.2 Các nguồn vốn đầu tư cho sự nghiệp giáo dục phổ thông
Quá trình giáo dục là một quá trình sản xuất đặc biệt để tạo ra những sản
phẩm hàng hóa đặc biệt. Trong đó bao gồm tất cả các yếu tố đầu vào như vốn,
lao động, tri thức… được kết hợp hiệu quả để tạo ra những sản phẩm sống có trí
lực, thể lực, góp phần phát triển KT - XH.
Do đó nguồn lực tài chính đầu tư cho giáo dục không phải đòi hỏi tính toán
lỗ lãi ngay sau mỗi chu kỳ sản xuất mà đòi hỏi mang lại hiệu quả trên phạm vi
toàn xã hội. Hiệu quả này được xác định khi những sản phẩm của giáo dục đi
vào cuộc sống và thúc đẩy sự phát triển KT - XH của đất nước một cách bền
vững và toàn diện.
Nguồn lực tài chính đầu tư cho giáo dục nói chung và đầu tư cho GDPT
nói riêng được hình thành từ những nguồn vốn sau:
1.2.2.1 Nguồn vốn NSNN
NSNN là nguồn vốn chủ đạo bao gồm nguồn vốn từ ngân sách trung ương
và ngân sách địa phương (tỉnh, Thành phố, quận, huyện, xã, phường) và các
chương trình mục tiêu quốc gia được ưu tiên trong cơ cấu vốn NSNN hàng năm.
NSNN là nguồn tài chính cơ bản, quan trọng trong việc duy trì sự ổn định
và phát triển của hệ thống giáo dục nói chung và GDPT nói riêng theo phương
hướng, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước.
Nguồn vốn NSNN chi cho GDPT nhằm giải quyết những vấn đề thuộc