Lý luận chung về đào tạo - Phát triển nguồn Nhân
lực trong Doanh nghiệp
I. Bản chất và vai trò của Đào tạo - Phát triển
1. Khái niệm
Để làm cơ sở cho công tác nghiên cứu cần hiểu và làm rõ một số khái niệm
sau:
Nguồn nhân lực của xã hội là tất cả những ngời có thể tham gia vào quá
trình lao động, là tổng thể các yếu tố thể lực và trí lực của con ngời có thể đóng
góp cho xã hội.
Nguồn nhân lực của doanh nghiệp bao gồm tất cả các lao động thuộc phạm
vi quản lý của doanh nghiệp, mà doanh nghiệp có thể huy động để thực hiện quá
trình sản xuất - kinh doanh của mình
Từ đó đào tạo - phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp đợc hiểu là
tổng thể các hoạt động đào tạo - giáo dục - phát triển liên quan đến công việc, con
ngời và tổ chức.
Đào tạo - phát triển trong doanh nghiệp là quá trình học tập, nhằm trang bị
cho ngời lao động những kiến thức nhất định về chuyên môn nghiệp vụ để họ có
thể đảm nhiệm đợc một công việc nhất định trong doanh nghiệp.
Phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp là quá trình học tập nhằm mở
ra cho ngời lao động những công việc mới dựa trên cơ sở định hớng tơng lai của tổ
chức.
Giáo dục là quá trình học tập nhằm cung cấp cho ngời lao động những kiến
thức cơ bản chung để họ có thể sử dụng vào các lĩnh vực khác nhau, giúp họ có
thể chuyển đến công việc mới trong thời gian nhất định.
Đào tạo trong doanh nghiệp bao gồm:
Đào tạo mới: Là quá trình học tập để trang bị cho ngời lao động kiến thức
về một nghề mới, đợc áp dụng đối với những ngời mới đợc tuyển vào doanh
nghiệp mà cha biết nghề.
Đào tạo lại: Đợc thực hiện đối với những ngời đã biết nghề song vì lý do
nào đó nghề của họ không còn phù hợp nữa, đợc áp dụng đối với những ngời đợc
chuyển đi làm công việc mới.

3. Lý do của đào tạo - phát triển trong doanh nghiệp.
Thông thờng đào tạo phát triển đợc tiến hành vì các lý do sau:
Thứ nhất: Vì có sự thiếu hụt về lao động trong tổ chức do việc mở rộng
quy mô sản xuất hàng năm
Thứ hai: Do có sự thay đổi của doanh nghiệp trong mục tiêu, cơ cấu tổ
chức và sự thay đổi của môi trờng đòi hỏi doanh nghiệp phải thực hiện hoạt động
đào tạo - phát triển
Thứ ba: Do đòi hỏi về phát triển nghề nghiệp và khả năng của ngời lao
động ngày một nhiều hơn và ở mức độ cao hơn
4. Tác dụng và ý nghĩa của đào tạo - phát triển nguồn nhân lực trong doanh
nghiệp
Thực hiện công tác đào tạo - phát triển sẽ có tác động hữu dụng đối với quá
trình sản xuất - kinh doanh và sự phát triển của doanh nghiệp ở các mặt:
- Tăng cờng tính chủ động, giảm bớt sự giám sát trong quá trình thực hiện
công việc của ngời lao động.
- Tăng cờng sự ổn định của tổ chức do có đợc đội ngũ lao động thay thế, kế
cận khi xảy ra thiếu hụt, giúp doanh nghiệp đối phó đợc các khó khăn đặt ra trong
quá trình sản xuất - kinh doanh .
- Giảm bớt tai nạn lao động do ngời lao động có đợc nhận thức cao hơn về
công việc: quy trình công nghệ, vận hành máy móc thiết bị, nội quy, quy chế lao
động.
5. Các nguyên tắc của đào tạo - phát triển
Đào tạo - phát triển thờng đợc thực hiện trên các nguyên tắc sau:
1. Mỗi ngời đều có năng lực, khả năng phát triển và phấn đấu thờng xuyên
vì sự phát triển của doanh nghiệp và bản thân.
2. Mỗi cá nhân đều có giá trị sáng tạo, đều có thể đóng góp cho doanh
nghiệp những lợi ích nhất định. Do vậy tổ chức cần phát huy tối đa sức mạnh của
mỗi cá nhân ngời lao động.
3. Hài hoà mục tiêu, lợi ích giữa doanh nghiệp và ngời lao động. Quán triệt
tốt nguyên tắc này sẽ đảm bảo cho công tác đào tạo - phát triển nguồn nhân lực

- Để công nhân tự thực hiện công việc cho đến khi thành thạo và đạt đợc các tiêu
chuẩn về số lợng và chất lợng sản phẩm.
* Đối với cán bộ quản lý: Học viên sẽ chịu sự hớng dẫn trực tiếp của ngời đảm
nhiệm vị trí mà họ sẽ thay thế trong tơng lai. Ngời hớng dẫn có trách nhiệm hớng
dẫn cho học viên cách thức giải quyết công việc, các mối quan hệ trong phạm vi
trách nhiệm. Điều này giúp các quản trị gia giảm bớt khối lợng công việc của
mình, đồng thời giúp tổ chức có đủ nhân sự thay thế khi cần thiết.
Để đảm bảo cho phơng pháp đợc thực hiện có hiệu quả thì ngời hớng dẫn
không chỉ giỏi về chuyên môn - nghiệp vụ mà còn phải có nhiệt tâm truyền nghề,
muốn chia sẻ thông tin với cấp dới, phải xây dựng đợc mối quan hệ tốt dựa trên sự
thân ái, giúp đỡ và lòng tin tởng.
1.1.2.Phơng pháp đào tạo học nghề.
Phơng pháp đào tạo học nghề đợc áp dụng với công nhân sản xuất cha biết
nghề, đợc tiến hành bằng cách: ngời học việc đợc học về lý thuyết sau đó đợc thực
hành ngay tại nơi làm việc, phơng pháp này thích hợp với các nghề thủ công hay
các nghề đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ nh may, dệt, cơ khí ... Ngời học việc có thể
nhận đợc tiền công bồi dỡng trong thời gian đào tạo. Ngời hớng dẫn là các công
nhân lành nghề hay thợ cơ khí đã nghỉ hu, họ có thể đợc phân công kèm một ngời
hoặc một số ngời theo nhóm.
1.1.3. Phơng pháp luân chuyển công việc
Phơng pháp này đợc áp dụng chủ yếu đối với cán bộ quản lý, đợc tiến hành
bằng cách học viên đợc luân chuyển từ bộ phận này sang bộ phận khác nhằm
cung cấp cho họ kiến thức và kinh nghiệm rộng hơn toàn diện hơn về quá trình
sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp. Điều này giúp học viên ra quyết định tốt
hơn, tránh tình trạng trì trệ, dễ dàng thích ứng với các công việc khác nhau. Đồng
thời phát hiện các điểm mạnh, điểm yếu của bản thân từ đó có kế hoạch phát triển
phù hợp. Mặt khác giúp doanh nghiệp dễ dàng bố trí, điều động nhân viên một
cách linh hoạt, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các bộ phận, ngoài ra giảm nhàm
chán và tăng cờng hng phấn trong công việc cho ngời lao động.
1.2. Ưu nhợc điểm của đào tạo - phát triển trong công việc

2.1.2. Phơng pháp đào tạo tại các trờng chính quy
Theo phơng pháp doanh nghiệp có thể cử ngời đi học tại các trờng đại học,
cao đẳng hay các cơ sở dạy nghề ...Đó có thể là các chơng trình học tại chức, văn
bằng hai, cao học, các lớp bồi dỡng chuyên môn nghiệp vụ, các lớp đào tạo công
nhân kỹ thuật..
Việc đào tạo theo phơng pháp mang tính hệ thống cao, ngời học đợc trang
bị tốt về mặt lý thuyết nhng có thể kém về mặt thực hành.
2.1.3. Trò chơi kinh doanh
Trò chơi kinh doanh là phơng pháp sử dụng các tình huống tơng tự trong
thực tế sản xuất kinh doanh để nâng cao năng lực quản trị, ra quyết định của các
học viên. Lớp học đợc chia thành các nhóm, mỗi ngời trong nhóm đóng vai các
nhà quản lý lãnh đạo trong doanh nghiệp đang cạnh tranh gay gắt với các doanh
nghiệp khác trên thị trờng.
Các tình huống kinh doanh đợc lập trình sẵn nên do đó kết quả ra quyết
định của các nhóm đợc vi tính xử lý nên các học viên có thể thấy ngay hiệu quả
của các quyết định đợc đa ra.
2.1.4. Phơng pháp mô hình ứng xử
Đợc áp dụng với cán bộ quản lý, giám sát nhằm huấn luyện cách thức điều
khiển, quản lý nhân viên hay huấn luyện về kỹ năng giao tiếp, loại bỏ các thói
quen xấu ...
Phơng pháp này đợc tiến hành cho học viên quan sát các tình huống xử thế
của các nhà quản trị đã đợc ghi lại bằng băng hình. Đây là các tình huống điển
hình trong doanh nghiệp nên các học viên có thể rút ra kinh nghiệm cho mình, áp
dụng vào các tình huống thực tế trong công việc hằng ngày.
2.1.5. Phơng pháp hội nghị, hội thảo.
Phơng pháp này tổ chức lớp học nh các hội nghị hội thảo cho phép các học
viên trình bày quan điểm của mình, thảo luận với nhau để giải quyết một vấn đề
nào đó đợc đa ra từ trớc. Phơng pháp này nhằm nâng cao khả năng thủ lĩnh, tổ
chức, ra quyết định, giao tiếp, thuyết phục và làm việc nhóm.
2.1.6. Bài tập tình huống

môi trờng làm việc, có nhiều cơ hội tiếp xúc với các dịch vụ đào tạo có chất lợng
cao.