BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN QUANG TRUNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
CAI NGHIỆN MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
GIA LÂM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN QUANG TRUNG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
CAI NGHIỆN MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
GIA LÂM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công

các cán bộ, công chức, chuyên viên thuộc UBND huyện Gia Lâm, Công an
huyện Gia Lâm đã hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi, giúp nghiên cứu sinh trong
suốt quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.
Do các điều kiện và lý do khác nhau nên bản luận văn còn có nhiều
thiếu sót nhất định, tác giả mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp quý báu
từ các nhà khoa học, các học giả, các cấp, các ngành có liên quan và những
ngƣời quan tâm đến nội dung mà tác giả nghiên cứu để đƣợc tiếp thu và vận
dụng vào thực tiễn với mục tiêu đóng góp nhỏ bé của mình vào công tác cai
nghiện ma túy, góp phần giữ gìn trật tự an toàn xã hội của nƣớc ta./.
Học viên


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ANTT
BCĐ
CA
CLB
LĐ-TB và XH
PCTN
QLNN
TNXH
UBND
XPHC


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU............................................................................................................................................... 1
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ HOẠT
ĐỘNG CAI NGHIỆN MA TÚY....................................................................11

2.3. Thực trạng QLNN về hoạt động cai nghiện ma túy ở huyện Gia Lâm....62
2.3.1. Đối với công tác cai nghiện ma túy...................................................... 62
2.3.2. Đối với công tác sau cai nghiện............................................................ 70
2.4. Đánh giá chung........................................................................................ 75
2.4.1. Những kết quả đạt đƣợc....................................................................... 75
2.4.2. Những tồn đọng, vƣớng mắc và nguyên nhân......................................76
Tiểu kết chƣơng 2.......................................................................................... 78
Chƣơng 3. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI

VỚI HOẠT ĐỘNG CAI NGHIỆN MA TÚY

Ở HUYỆN GIA LÂM HIỆN

NAY................................................................................................................80
3.1. Dự báo tình hình tệ nạn ma túy và những ảnh hƣớng tới QLNN về cai
nghiện ma túy ở huyện Gia Lâm những năm tới............................................ 80
3.2. Quan điểm và phƣơng hƣớng hoang thiện QLNN đối với hoạt động cai
nghiện ma túy ở huyện Gia Lâm.....................................................................82
3.3. Giải pháp về QLNN đối với hoạt động cai nghiện ma túy ở huyện Gia
Lâm hiện nay...................................................................................................85
3.3.1. Giải pháp chung....................................................................................85
3.3.2. Giải pháp đối với huyện Gia Lâm.........................................................93
Tiểu kết chƣơng 3.......................................................................................... 96
KẾT LUẬN.................................................................................................... 97
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................... 99


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ VÀ BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Số lƣợng ngƣời nghiện và tỉ lệ tăng ngƣời nghiện trong giai đoạn
2012– 2017......................................................................................................42

huy động đƣợc sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp
nhân dân trong xã hội tham gia vào công tác phòng, chống và kiểm soát ma
túy. Cụ thể nhƣ: công tác cai nghiện và tạo việc làm sau cai đạt đƣợc kết quả;
tổ chức tuyên truyền phòng, chống ma túy đƣợc tăng cƣờng chiều rộng và
chiều sâu; hợp tác quốc tế về cai nghiện ma túy ngày một tăng cƣờng và đẩy
mạnh.
Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, công tác quản lý nhà nƣớc cai
nghiện ma túy ở nƣớc ta vẫn còn một số tồn tại, hạn chế nhƣ: Công tác tuyên
truyền, giáo cai nghiện ma túy chƣa tập trung đúng đối tƣợng, địa bàn cần
tuyên truyền nên nhận thức của ngƣời dân về tệ nạn ma túy và công tác cai
nghiện ma túy còn chƣa đồng bộ, kém hiệu quả; công tác cai nghiện phục hồi
chƣa đạt mục tiêu, yêu cầu đề ra. Bên cạnh đó, công tác thống kê, quản lý
ngƣời nghiện ma túy còn thiếu chặt chẽ; chất lƣợng cai nghiện còn nhiều hạn
chế, tỷ lệ tái nghiện còn cao, có nhiều địa phƣơng, tỷ lệ tái nghiện chiếm trên
85%; công tác quản lý, dạy nghề và tạo việc làm cho ngƣời sau cai nghiện
chƣa đƣợc giải quyết tốt; số vụ phạm pháp hình sự do ngƣời nghiện ma túy
gây ra còn nhiều. Trong bối cảnh chung ở nƣớc ta huyện Gia Lâm cũng đang
gặp phải những khó khăn và hạn chế trong công tác cai nghiện nhƣ: Thanh
1


niên huyện Gia Lâm (từ 16 - 30 tuổi) có khoảng hơn 70.000 ngƣời, chiếm
26,2% dân số toàn huyện. Tuy nhiên, trong các lĩnh vực của đời sống, giữa
các đối tƣợng thanh niên có sự phân hoá ngày càng rõ nét. Một bộ phận thanh
niên sống thiếu lý tƣởng, giảm sút niềm tin, ít quan tâm tới tình hình đất
nƣớc, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, sống thực dụng, xa rời truyền thống
văn hóa dân tộc. Tình trạng tội phạm và tệ nạn xã hội đặc biệt là số lƣợng
nghiện ma túy trong thanh niên những năm gần đây đang gia tăng và diễn
biến ngày càng phức tạp. Tính đến thời điểm năm 2012, số lƣợng ngƣời
nghiện ma túy là thanh niên trên địa bàn huyện Gia Lâm có 674 ngƣời, chiếm

chất, mạnh về tinh thần, hoàn thành mọi nhiệm vụ trong tình hình mới.
2.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Trong những năm gần đây, khi ma túy trở thành tệ nạn xã hội làm tha hóa,
băng hoại đạo đức, lối sống và sức khỏe của xã hội, trong đó có một bộ phận là
thanh thiếu niên, đã có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề này nhƣ sau:

Về tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
Các cơ quan, tổ chức của Liên hợp quốc, cơ quan Cảnh sát các nƣớc
đặc biệt quan tâm đến chƣơng trình phòng, chống ma túy. Các tổ chức này đã
đầu tƣ một lƣợng tài chính lớn và huy động nhiều lực lƣợng làm khoa học
với nhiều công trình nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở pháp lý, bộ máy tổ
chức để thực hiện các giải pháp phòng, chống ma túy. Các công trình nghiên
cứu về phòng, chống ma túy trên thế giới có thể phân thành các nhóm sau:
Nghiên cứu: “Hiệu quả trong việc kết nối, điều phối dịch vụ dành cho
người sử dụng ma túy” của Martin SS, Scapitti FS (1993) dựa trên sự phối
hợp của các ngành khác nhau với cách tiếp cận mô hình quản lý trƣờng hợp
với ngƣời sử dụng ma túy để tìm hiểu về hiệu quả trong sự kết nối, điều phối
các dịch vụ dành cho ngƣời sử dụng ma túy.
Theo Ari Rosmarin và Niamh Eastwood(2012) Một cuộc cách mạng
thầm lặng – Các chính sách phi hình sự hóa ma túy trên toàn cầu: Các quốc
3


gia thƣờng giống nhau trong việc xử phạt rất nặng tội buôn bán ma túy và các
tội phạm bạo lực liên quan đến ma túy, nhƣng lại khác nhau trong việc xử
phạt ngƣời sử dụng ma túy và việc tàng trữ ma túy cho mục đích sử dụng cá
nhân. Sự thất bại của các chính sách kiểm soát ma túy đã dẫn đến những thay


nhà nƣớc về hoạt động này còn là một khoảng trống mà trong luận văn tác giả
muốn hƣớng tới.
Nghiên cứu của Cục phòng, chống tệ nạn xã hội thuộc Bộ Lao động –
Thƣơng binh và Xã hội phối hợp với tổ chức Chemonics(2012), đã đƣa ra các
số liệu liên quan đến các vấn đề hạn chế trong đao tạo nghề và giải quyết việc
làm thỏa mãn ngƣời cai nghiện ma túy. Nghiên cứu đã đề xuất cho Chính phủ
trong việc hỗ trợ học nghề, thỏa mãn nhu cầu việc làm của ngƣời cai nghiện
ma túy. Tuy nhiên cứu cứ chỉ đi theo nghiên cứu xã hội học chƣa đi sau
nghiên cứu về những tác động của chính sách quản lý nhà nƣớc đến hoạt
động cai nghiện ma túy, cũng nhƣ nghiên cứu về sự ảnh hƣởng của các yếu tố
tâm lý ảnh hƣởng đến công tác cai nghiện ma túy.
Nhóm tác giả Nguyễn Thanh Hiệp và cộng sự với đề tài “Khảo sát các
yếu tố ảnh hƣởng đến nghiện ma túy lần đầu ở ngƣời sau cai nghiện ma túy”
đã phân tích đặt điểm và hoàn cảnh xã hội của ngƣời nghiện ma túy lần đầu.
Đề tài cấp Bộ của tác giả Nguyễn Văn Minh về “ Các giải pháp tạo việc
làm cho ngƣời nghiện ma túy, ngƣời mại dâm sau khi đƣợc chữa trị, phục
hối” đã đƣa ra nhiều giải pháp giải quyết việc làm thích hợp cho các đối
tƣợng trên.
Nghiên cứu” Nguyên nhân tái sử dụng ma túy và phƣơng pháp mới dự
phòng tái nghiện” của Viện nghiên cứu Tâm lý ngƣời sử dụng ma túy (PSD)
(2015) đã tìm ra những nguyên nhân dẫn đến hành vi tái sử dụng ma túy ở
ngƣời cai nghiện ma túy, đó là: Nhóm nguyên nhân từ các hình ảnh trực quan;
nhóm các cảm xúc; nhóm tính huống và hành vi nguy cơ. Từ đó tìm ra
phƣơng pháp trị liệu tâm lý nhằm giải quyết triệt để những nhóm nguyên
nhân, giúp ngƣời cai nghiện ma túy có thể phòng chống tái nghiện.
Tác giả Lê Hồng Minh 2007, trong nghiên cứu “ Tổ chức chƣơng trình
tƣ vấn hƣớng nghiệp cho thanh niên sau cai nghiện ở Quận 3, thành phố Hồ
5




ngừa tái nghiện bền vững. Năm 2003, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành
phố của Tiến sỹ Nguyễn Thành Công “Nghiên cứu các giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả quản lý cai nghiện ma túy và sau cai”, Đề tài đã chỉ rõ một số
thực trạng và nguyên nhân nghiện ma tuý, phân tích các biện pháp cai nghiện.
Đồng thời đề tài nghiên cứu và nêu ra những hạn chế, tồn tại của công tác
quản lý cai
3.

Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1. Mục đích
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý nhà nƣớc về hoạt động cai
nghiện ma túy trên địa bàn huyện Gia Lâm. Trên cơ sở đó, tác giả đánh giá thực
trạng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc về hoạt
động cai nghiện ma túy trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn tập trung giải quyết các vấn đề sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết quản lý nhà nƣớc về hoạt động cai nghiện
ma túy trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội ;
Phân tích thực trạng và đánh giá thực trạng những ƣu điểm,
hạn chế
và tìm ra nguyên nhân ảnh hƣởng của hoạt động quản lý nhà nƣớc đối với việc
hoạt động cai nghiện ma túy trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội;

-


thừa kết quả nghiên cứu của các công trình đi trƣớc để hoàn thiện cơ sở lý
thuyết và đánh giá tình hình cai nghiện ma túy trên địa bàn huyện Gia Lâm,
thành phố Hà Nội trong điều kiện hiện nay.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn đƣợc tiến hành trên cơ sở sử dụng phối hợp các phƣơng pháp
nghiên cứu cụ thể sau đây:
+

Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu mang tính lý thuyết

Nghiên cứu tài liệu, sách, các tạp chí, các thông tin khoa học về kết

quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã đƣợc công bố trên các ấn phẩm và
các báo cáo khoa học; các văn bản chủ yếu về chủ trƣơng, chính sách của
Đảng, pháp luật nhà nƣớc về đổi mới công tác cai nghiện ma túy và quản lý

8


nhà nƣớc về công tác cai nghiện ma túy để tiếp thu có chọn lọc các thành quả
nghiên cứu trƣớc đó về những vấn đề có liên quan đến đề tài.
+

Phân tích, tổng hợp những dữ liệu thu thập đƣợc làm cơ sở lý luận

cho nghiên cứu đề tài luận văn, từ đó xây dựng cách tiếp cận toàn diện, khách
quan những nội dung nghiên cứu;
+

Vận dụng phƣơng pháp mô hìnhhóa nhằm tăng tính trực quan trong

9


xã hội. Cũng có thể làm tài liệu tham khảo đối với các cơ sở đào tạo, nghiên
cứu khoa học chuyên ngành quản lý công, chính sách công, chuyên ngành luật
học và các chuyên ngành có liên quan.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
chính của luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nƣớc về hoạt động cai nghiện
ma túy
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc về hoạt động cai nghiện ma
túy trên địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
Chương 3: Quan điểm và giải pháp về quản lý nhà nƣớc đối với hoạt
động cai nghiện ma túy ở huyện Gia Lâm hiện nay

10


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ HOẠT ĐỘNG CAI NGHIỆN MA TÚY
1.1. Khái niệm, đặc điểm và sự cần thiết của QLNN về cai nghiện ma túy

1.1.1. Khái niệm về ma túy, nghiện ma túy, cai nghiện ma túy
Thuật ngữ "ma túy" xuất hiện ở Việt Nam ban đầu gắn với một sản phẩm
dân gian là thuốc phiện, về sau còn đƣợc dùng để chỉ các sản phẩm có đƣợc từ
cây cần sa, cô ca và các loại thuốc tân dƣợc gây nghiện khác. Sở dĩ gọi là "ma
túy" vì các chất này có tác dụng nhƣ ma thuật, ma quái, nó làm tăng hƣng phấn
hoặc ức chế thần kinh, làm cho con ngƣời mê mẩn, ngây ngất không tỉnh táo.

nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi đƣợc đƣa vào cơ thể con ngƣời, nó có
tác dụng làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của ngƣời đó. Nếu lạm dụng
ma túy, con ngƣời sẽ lệ thuộc vào nó, khi đó gây tổn thƣơng và nguy hại cho
ngƣời sử dụng và cộng đồng.
Về Nghiện ma túy: Theo Tổ chức Y tế thế giới, OMS – một chất tác
động tâm thần có thể gây nên 2 trạng thái là quen và nghiện.
Quen: tức là có sự lệ thuộc thuộc về tâm lý – có sự thèm muốn không
cƣỡng lại đƣợc, lâu hoặc đến cữ không có nó thì nhớ, thì thèm, ngƣời bứt rứt
khó chịu.
Nghiện: có đầy đủ 3 đặc tính:
-

Lệ thuộc về mặt tâm lý mức độ nặng

Có tính dung nạp đòi hỏi tăng dần từ số lƣợng (liều lƣợng) và chất
lƣợng.

-

Lệ thuộc về sinh lý: vật vã, bứt rứt, rối loạn thần kinh thực vật, tăng

giảm cảm giác, mạch nhanh, trụy tim mạnh, cảm giác kiến bò, dòi đục trong
xƣơng…
-

Đây là chỉ điểm của hội chứng cai ma túy làm ngƣời ta không từ bỏ

ma túy đƣợc.
12


điều trị thƣờng trong vòng 21 ngày. Với những ngƣời nghiện không thể uống
methadone thì có thể dùng methadone tiêm dƣới da hay tiêm bắp theo hƣớng
dẫn của bác sỹ cai nghiện. Phƣơng pháp này thay thế sử dụng ma tuý bằng
một chất khác không gây nghiện hoặc thay thế bằng chất ma tuý nhẹ hơn, ít
độc hơn. Tuy vậy, chƣơng trình kiểm soát ma tuý của Liên hợp quốc
(UNDCP) cũng lo ngại và không tin tƣởng. Đối với một số nƣớc nhƣ Thuỵ
Sỹ, Hà Lan sử dụng phƣơng pháp này khi chủ trƣơng điều trị cai nghiện bằng
việc cung cấp chất ma tuý có kiểm soát và trực tiếp cho các con nghiện.
Phƣơng pháp dùng các chất không gây nghiện để cai nghiện : dùng các
loại thuốc để điều trị các phản ứng của ngƣời nghiện khi không sử dụng ma
tuý nhƣ thuốc an thần, thuốc trị các phản ứng ở đƣờng tiêu hoá.
Phƣơng pháp cai khan: ở một số nƣớc Châu Á nhƣ Indonesia,
Malaysia, Bruney đã sử dụng thành công phƣơng pháp cai khan. Ngƣời
nghiện ma tuý đƣợc đƣa vào các trung tâm cai nghiện và bắt buộc lao động
nặng. Kỷ luật sắt của quân đội, cảnh sát, lao động nặng và học tập lý luận của
đạo Hồi trong thời gian 2-3 năm sẽ giúp ngƣời nghiện trở về trạng thái cơ thể

14


bình thƣờng, tái hoà nhập cộng đồng[5]. Đây là phƣơng pháp cai nghiện ma
tuý đạt hiệu quả cao hiện nay trên thế giới.
Sử dụng các bài thuốc tây y, đông y để cắt các cơn nghiện.
Phƣơng pháp trị liệu cộng đoàn : sau khi ngƣời nghiện đã đƣợc dùng
thuốc giải nghiện và giải độc họ sẽ đƣợc giáo dục trong một cộng đoàn nhỏ
nhƣ gia đình, lớp học, tổ đội,… Bản chất của phƣơng pháp này là tổ chức
những ngƣời nghiện ma tuý thành các gia đình nhỏ, có ngƣời phụ trách và
quản lý, kiểm tra chặt chẽ.
Chữa nghiện bằng phẫu thuật sọ não : Viện Hàn lâm Y học Nga đã
công bố thành tựu này. Trong 34 ngƣời nghiện đƣợc phẫu thuật có 27 ngƣời

+Thời gian biểu sinh hoạt cá nhân đúng đắn, có đủ thời gian ngủ và nghỉ
ngơi bình thƣờng.
1.1.1.2. Những phương pháp chính cai nghiện ma tuý ở nước ta hiện nay
Phƣơng pháp cai nghiện bằng luyện tập, thƣ giãn và tự ám thị kết hợp châm
cứu: Đây là phƣơng pháp giúp cho ngƣời nghiện vƣợt qua tác động tâm lý,
sinh lý của trạng thái nghiện. Gần đây các nhà khoa học đã chế tạo đƣợc các
chất moocphin nội sinh. Bằng phƣơng pháp châm cứu cũng giúp cơ thể tự tiết
ra các chất moocphin nội sinh, giúp ngƣời nghiện vƣợt qua cơn nghiện lúc
đầu, sau đó ít dần và đi đến khỏi hẳn.
Phƣơng pháp cai nghiện cổ truyền dân tộc: Việc sử dụng các bài thuốc
cổ truyền dân tộc để cai nghiện ma tuý là một sự sáng tạo của Việt Nam.
Chúng ta đã tiến hành nghiên cứu, thử nghiệm một số bài thuốc cổ truyền dân
tộc nhƣ Cedemex, Heantos, thuốc Bông sen, các loại thuốc này giúp cho
ngƣời nghiện ma tuý dứt đƣợc cơn nghiện.
Dùng phƣơng pháp cai khan : không dùng thuốc mà chỉ quản lý tại gia
đình.
1.1.2. Tác hại của ma túy
Ma tuý gây tác hại nhiều về mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội và đã
trở thành thảm hoạ chung của cả nhân loại. Tại một diễn đàn Liên hợp quốc,
ngài Boutros Gali, nguyên Tổng thƣ ký Liên hợp quốc đã đánh giá : «Trong
những năm gần đây, tình trạng nghiện hút ma túy đã trở thành hiểm họa lớn
của toàn nhân loại. Không một quốc gia, dân tộc nào thoát ra ngoài vòng xoáy
khủng khiếp của nó để tránh khỏi những hậu quả do nghiện hút và buôn
16


lậu ma túy gây ra. Ma túy đang làm gia tăng tội phạm, bạo lực, tham nhũng
vắt cạn kiệt nhân lực, tài chính, hủy diệt những tiềm năng quý báu khác mà lẽ
ra phải đƣợc huy động cho việc phát triển kinh tế - xã hội, đem lại ấm no,
hạnh phúc cho mọi ngƣời. Ma túy đang làm suy thoái nhân cách, phẩm giá,