PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
I. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN
1. Khái niệm về hệ thống
- Hệ thống là tập hợp các phần tử tương tác được tổ chức nhằm thực hiện
một mục tiêu xác định
Trong đó:
- Phần tử bao gồm các phương tiện vật chất và nhân lực, mỗi phần
tử đều có thuộc tính (đặc trưng)
- Giữa các phần tử luôn có mối quan hệ, các mối quan hệ quyết
định sự tồn tại và phát triển của hệ. Mỗi khi thêm bớt phần tử sẽ
làm biến đổi các mối quan hệ
- Hệ thống có tính kiểm soát (cân bằng và tự điều chỉnh) điều đó
đảm bảo tính thống nhất và để theo đuổi mục tiêu của mình
- Hệ thống luôn có mục tiêu, tổng thể phải hướng về một mục tiêu
chung cho tất cả các phần tử.
- Hệ thống có giới hạn xác định những phần tử trong và ngoài hệ
thống, tính giới hạn mang tính chất mở
- Hệ thống luôn nằm trong một môi trường, trong đó có một số
phần tử của hệ thống tương tác với môi trường bên ngoài.
- Quản lí (theo J.W.Forsester) như một quá trình biến đổi thông tin đưa
đến hành động, là một quá trình tương đương việc ra quyết định...
Hay (theo F.Kast và J.Rosenweig) quản lí bao gồm việc điều hòa các
nguồn tài nguyên nhân lực và vật chất để đạt tới mục đích. Vậy quản lí có
4 yếu tố cơ bản: Hướng tới mục tiêu, Thông qua con người, Sử dụng các
kĩ thuật, Bên trong một tổ chức.
- Thông tin trong quản lí là thông tin được nhà quản lí cần hoặc muốn
sử dụng để thực hiện tốt chức năng của họ
Nguồn Đích
Xử lý vàlưu trữThu thập
Kho dữ liệu
Phân phát

Hệ thống thông tin là một đối tượng phức tạp, vận động trong một môi
trường cũng rất phức tạp. Để làm chủ sự phức tạp đó, phân tích viên cần có một
cách tiến hành nghiêm túc, một phương pháp
Mục đích của dự án phát triển một hệ thống thông tin là có một sản phẩm
đáp ứng nhu cầu của người sử dụng, mà nó được hoà hợp trong các hoạt động
của tổ chức, chính xác về mặt kĩ thuật, tuân thủ các giới hạn về tài chính và thời
gian định trước. Không nhất thiết phải theo đuổi một phương pháp để phát triển
một hệ thống thông tin, nhưng nếu không có một phương pháp cụ thể thì ta có
nguy cơ không đạt được những mục tiêu đã định trước.
Vậy phương pháp: như một tập hợp các bước và các công cụ cho phép
tiến hành một quá trình phát triển hệ thống chặt chẽ nhưng dễ quản lí hơn.
Phương pháp phải dựa vào 3 nguyên tắc cơ sở chung của nhiều phương pháp
hiện đại có cấu trúc để phát triển hệ thống thông tin. Ba nguyên tắc đó là:
- Sử dụng các mô hình
- Chuyển từ cái chung sang cái riêng
- Chuyển từ mô hình vật lý sang mô hình logíc khi phân tích từ
mô hình logíc sang mô hình vật lý khi thiết kế.
Sử dụng các mô hình của hệ thống thông tin cùng mô tả một đối tượng
nhưng được nhìn từ nhiều góc độ khác nhau. Phương pháp phát triển một hệ
thống cần được phân định rõ ràng ba bước
Nguyên tắc đi từ chung đến riêng là một nguyên tắc của sự đơn giản hóa.
Trên thực tế người ta khẳng định rằng để hiểu tốt một hệ thống thì trước hết
phải hiểu các mặt chung trước khi xem xét chi tiết. Sự cần thiết áp dụng nguyên
tắc này là điều hiển nhiên. Tuy nhiên những công cụ đầu tiên được sử dụng để
phát triển ứng dụng tin học cho phép tiến hành mô hình hóa một hệ thống bằng
các khía cạnh chi tiết hơn. Nhiệm vụ lúc đó sé khó khăn hơn nhiều
Nguyên tắc chuyển từ mô hình vật lý sang mô hình logíc khi phân tích từ
mô hình logic sang mô hình vật lý khi thiết kế làm cho nhiệm vụ phát triển hệ
thống cũng đơn giản hơn, việc phân tích bắt đầu từ thu thập dữ liệu về hệ thống
thông tin đang tồn tại và về khung cảnh của nó. Nguồn dữ liệu là những người

Nhưng phương pháp nào cũng có ưu và nhược, với phương pháp này thì
dễ gây ra lãng phí trong việc trùng lặp thông tin trong hệ thống hay có những
thao tác không cần thiết
3. Phương pháp 3: Tổng hợp hai phương pháp
Như ta đã biết cả hai phương pháp trên đều thể hiện ưu và nhược điểm,
việc kết hợp cả hai phương pháp trên để phát triển một hệ thống thông tin
dường như sẽ đem lại một hiệu qủa cao hơn.
Phương pháp này là tiến hành song song hai phương pháp cùng một lúc
đảm bảo sự kết hợp chặt chẽ với nhau, các thông tin cần nhất quán. Đây là
phương pháp nhằm giảm thiểu tối đa các nhược điểm của hai phương pháp trên,
chúng bổ xung cho nhau nhằm đem lại hiệu quả tốt hơn. Song tùy từng doanh
nghiệp, tùy từng phong cách phát triển hệ thống thông tin mà người ta chọn
phương pháp nào cho phù hợp nhất. Chứ đây cũng không phải là phương pháp
tối ưu nhất.
Dù thực hiện bất cứ phương pháp nào xong muốn phát triển một hệ thống
thông tin tốt nhất định không được bỏ qua 3 nguyên tắc đã nêu ở trên, mà còn
phải tuân thủ chặt chẽ nó mới đem lại hiệu quả cao.
III. CÁC CÔNG ĐOẠN PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG
Làm bất cứ một công việc gì mà muốn đem lại hiệu quả cao thì chúng ta cần
phải có phương pháp cụ thể và các công đoạn làm việc. Thông qua các công
đoạn đó ta có thể quản lí được quá trình làm việc, biết mình đang làm ở đâu, kết
quả ra sao, nên tiếp tục hay dừng lại, hay đổi hướng phát triển như thế nào.
Trong một hệ thống thông tin dù lớn hay nhỏ muốn xây dựng được thì không
thể tùy tiện làm việc mà phải làm việc theo những công đoạn cụ thể nhất định
gọi là các công đoạn phân tích thiết kế. Đây là một công việc chủ đạo xuyên
suốt quá trình phát triển hệ thống thông tin.
Phương pháp phát triển một hệ thống thông tin gồm 7 giai đoạn sau:
- Đánh giá yêu cầu
- Phân tích chi tiết
- Thiết kế logic

các giải pháp, xác định độ lớn về chi phí và thời hạn để đi đến giải pháp mới,
đánh giá được tầm quan trọng của những biến đổi, dự báo được những ảnh
hưởng của chúng.
Như vậy trong một thời gian ngắn, phân tích viên phải thực hiện lướt qua
toàn bộ các công đoạn của việc phát triển hệ thống thông tin. Nên cần phải giao
công việc này cho những người giàu kinh nghiệm.
Đánh giá yêu cầu gồm 4 công đoạn chính:
- Lập kế hoạch
- Làm rõ yêu cầu
- Đánh giá khả thi
- Chuẩn bị yêu cầu và đánh giá yêu cầu
1.1. Lập kế hoạch
Mỗi giai đoạn của quá trình phát triển hệ thống cần phải được lập kế
hoạch cẩn thận, mức độ hình thức hóa của kế hoạch này sẽ thay đổi theo quy
mô của dự án và theo giai đoạn phân tích.
Lập kế hoạch của giai đoạn thẩm định dự án là làm quen với hệ thống
đang xét, xác định thông tin phải thu thập cũng như phương pháp thu thập cần
dùng, số lượng và sự đa dạng của nguồn thông tin này phụ thuộc vào kích thước
và độ phức tạp của hệ thống cần nghiên cứu.
1.2. Làm rõ yêu cầu
Làm rõ yêu cầu là làm cho các phân tích viên yêu cầu hiểu đúng yêu cầu
của người yêu cầu, xác định chính xác đối tượng yêu cầu, thu thập các yêu cầu
cơ bản của hệ thống và xác định khung cảnh nghiên cứu. Giai đoạn đánh giá
yêu cầu và cụ thể là công đoạn làm rõ yêu cầu cho phép các phân tích viên xác
định chính xác xem người sử dụng muốn gì?
Tiếp theo phân tích viên phải đánh giá xem yêu cầu có đúng như đề nghị
để có thể giảm xuống hay mở rộng tăng thêm.
Làm sáng tỏ yêu cầu chủ yếu được làm sáng tỏ qua những cuộc gặp gỡ
với những người yêu cầu sau đó là với những quản lý chính mà bộ phận của họ
bị tác động hay bị ảnh hưởng bởi hệ thống đang nghiên cứu.

1.4. Chuẩn bị yêu cầu và đánh giá yêu cầu
Báo cáo giúp các nhà quyết định cho phép dự án tiếp tục hay dừng lại,
báo cáo phải cung cấp một bức tranh sáng sủa và đầy đủ về tình hình và kiến
nghị những hành động tiếp theo. Báo cáo thường được trình bày để các nhà ra
quyết định có thể yêu cầu làm rõ thêm các vấn đề, sau đó là tiếp tục hay loại bỏ
dự án.
2. Giai đoạn phân tích chi tiết
Phân tích chi tiết được tiến hành sau khi có sự đánh giá thuận lợi về yêu
cầu. Những mục đích chính của phân tích chi tiết là hiểu rõ các vấn đề của hệ
thống đang nghiên cứu, xác định nguyên nhân đích thực của vấn đề đó, xác định
những đòi hỏi, những ràng buộc, áp đặt đối với hệ thống và xác định mục tiêu
mà hệ thống thông tin mới cần đạt được. Trên cơ sở nội dung báo cáo phân tích
chi tiết sẽ quyết định tiến hành hay thôi phát triển hệ thống mới. Để đảm bảo
giai đoạn phân tích chi tiết cần thực hiện qua các công đoạn sau:
- Lập kế hoạch phân tích chi tiết
- Nghiên cứu môi trường của hệ thống đang tồn tại
- Nghiên cứu hệ thống thực tại
- Đưa ra chuẩn hóa và xác định các yếu tố giải pháp
- Đánh giá lại khả thi
- Thay đổi đề xuất của dự án
- Chuẩn bị và trình bày báo cáo chi tiết của dự án
Cụ thể công việc từng công đoạn như sau:
2.1. Lập kế hoạch phân tích chi tiết
Người chịu trách nhiệm của giai đoạn này phải lập kế hoạch về các nhiệm
vụ phải thực hiện. Kế hoạch đưa ra cần chi tiết cụ thể tránh tình trạng chung
chung kế hoạch chỉ để làm kế hoạch, lập kế hoạch chi tiết cụ thể để thực hiện
các giai đoạn sau dễ dàng hơn.
2.2. Nghiên cứu môi trường của hệ thống đang tồn tại
Khi đưa ra chuẩn đoán về hệ thống hiện thời, phân tích viên phải cố gắng
có được sự hiểu biết sâu sắc về môi trường hệ thống nghiên cứu để đánh giá

và gợi ý của nhà nghiên cứu.
Tóm lại: Bản thảo là đối tượng của một buổi trình bày, buổi trình bày này
nêu ra các điểm chính đưa ra bởi các nhà phân tích. Những kết luận của các nhà
phân tích sẽ giúp ích cho các nhà ra quyết định.
3. Giai đoạn thiết kế logic
Sau khi bản báo cáo phân tích chi tiết được thông qua và có quyết định
tiếp tục phát triển dự án thì đội ngũ phân tích chuyển sang giai đoạn thiết kế
logic cho hệ thống thông tin mới.