BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM

TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH

LÊ THỊ THẢO HUYỀN

NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
SỐ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI
TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH ĐỒNG THÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM

TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH

LÊ THỊ THẢO HUYỀN

NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN
SỐ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI
TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH ĐỒNG THÁP
LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng

tác thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp. Tác giả sử dụng các
phƣơng pháp nghiên cứu khoa học truyền thống là phƣơng pháp định tính, phƣơng
pháp thống kê, phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp so sánh, dự báo, phân tích để
lý giải các vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác thu bảo hiểm xã hội tại đơn vị
Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp.


Những yếu tố tác động đến số thu bảo hiểm xã hội đƣợc nghiên cứu trong bài
luận nhƣ chính sách tiền lƣơng, đối tƣợng tham gia, tuổi nghỉ hƣu, chính sách lao
động việc làm, nhận thức ý thức thói quen của ngƣời lao động và ngƣời sử dụng lao
động,...cho thấy rằng nếu một trong những yếu tố này có sự thay đổi thì số thu bảo
hiểm xã hội cũng sẽ thay đổi. Bên cạnh đó trong luận văn, tác giả đƣa ra giải pháp
về chính sách tiền lƣơng, các giải pháp phát triển đối tƣợng tham gia, kiến nghị
Chính phủ kéo giản tuổi hƣu, các biện pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức, ý thức
của ngƣời lao động và ngƣời sử dụng lao động,...để góp phần nhằm nâng cao số thu
vaF hồn thiện cơng tác thu BHXH, góp phần vào lĩnh vực thu của ngành bảo hiểm
xã hội nói chung và tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp nói riêng, cũng nhƣ góp
phần vào sự nghiệp cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nƣớc.


LỜI CAM ĐOAN
Luận văn này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một
trƣờng đại học nào. Luận văn này là cơng trình nghiên cứu của riêng tác giả, kết quả
nghiên cứu là trung thực, trong đó khơng có các nội dung đã cơng bố trƣớc đây
hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn
đầy đủ trong luận văn.
Học viên

Lê Thị Thảo Huyền


9. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu .......................................................................... 7
CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI........................ 9
1.1. Khái quát chung về Bảo hiểm xã hội.................................................................... 9
1.1.1. Khái niệm về Bảo hiểm xã hội ........................................................................... 9
1.1.2. Ý nghĩa của Bảo hiểm xã hội ........................................................................... 10
1.1.3. Nguyên tắc thu Bảo hiểm xã hội ...................................................................... 11
1.1.4. Quỹ Bảo hiểm xã hội ........................................................................................ 12
1.1.5. Quản lý tài chính Bảo hiểm xã hội ................................................................... 15
1.2. Khái quát về các nhân tố tác động đến số thu bảo hiểm xã hội.......................... 16
1.3. Kinh nghiệm hồn thiện cơng tác thu bảo hiểm xã hội ...................................... 19
1.3.1. Kinh nghiệm của Thụy Điển ............................................................................ 19
1.3.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc ......................................................................... 20
1.3.3. Kinh nghiệm của tỉnh An Giang ...................................................................... 21
1.3.4. Bài học kinh nghiệm......................................................................................... 22
KẾT LUẬN CHƢƠNG I .......................................................................................... 24


CHƢƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI BẢO
HIỂM XÃ HỘI TỈNH ĐỒNG THÁP ....................................................................... 25
2.1. Giới thiệu chung về Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp ....................................... 25
2.1.1. Quá trình thành lập Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp.................................... 25
2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và quyền của Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp......... 26
2.1.3. Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp ................................... 30
2.1.4. Các cấp thuộc hệ thống Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp ............................ 31
2.2. Kết quả hoạt động của Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp .................................. 32
2.3. Thực trạng công tác thu tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp ........................... 33
2.3.1. Xây dựng kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội ........................................................ 33
2.3.2. Mức tiền lƣơng tính đóng bảo hiểm xã hội ..................................................... 36
2.3.3. Quản lý lao động tham gia bảo hiểm xã hội .................................................... 38
2.3.4. Đối tƣợng tham gia bảo hiểm xã hội ............................................................... 40

3.2.2. Mở rộng, phát triển đối tƣợng tham gia bảo hiểm xã hội .............................. 70
3.2.3. Tăng cƣờng tuyên truyền vận động đối tƣợng tham gia ................................ 72
3.2.4. Tăng cƣờng thanh tra, kiểm tra về hoạt động thu Bảo hiểm xã hội .............. 73
3.2.5. Các giải pháp hỗ trợ để nâng cao số thu bảo hiểm xã hội.............................. 74
3.3. Kiến nghị ............................................................................................................ 76
3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ .................................................................................. 76
3.3.2. Kiến nghị với Bảo hiểm xã hội Việt Nam. ...................................................... 77
3.3.3. Kiến nghị với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp ............................................ 78
KẾT LUẬN ............................................................................................................... 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 81
PHỤ LỤC .................................................................................................................. 84


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Nghĩa của từ viết tắt

ASXH

An sinh xã hội

BHXH

Bảo hiểm xã hội

BHXH TN

Bảo hiểm xã hội tự nguyện


Ốm đau, thai sản

QD

Quốc doanh

TNLĐ-BNN

Tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Tình hình thực hiện kế hoạch thu Bảo hiểm xã hội tại Đồng Tháp từ
năm 2014 - 2018........................................................................................................ 35
Bảng 2.2: Quỹ lƣơng và số thu bảo hiểm xã hội tại Đồng Tháp từ năm
2014 - 2018 .............................................................................................................. 37
Bảng 2.3: Lao động tham gia và số thu bảo hiểm xã hội tại Đồng Tháp từ năm
2014 – 2018 ............................................................................................................... 39
Bảng 2.4: Số đơn vị và đối tƣợng tham gia bảo hiểm xã hội tại Đồng Tháp từ
năm 2014 - 2018........................................................................................................ 42
Bảng 2.5: Cơ cấu đối tƣợng tham gia bảo hiểm xã hội tại Đồng Tháp giai đoạn
từ năm 2014 - 2018 ................................................................................................... 43
Bảng 2.6: Tình hình hƣởng hƣu và chế độ bảo hiểm xã hội tại Đồng Tháp từ
năm 2014 - 2018........................................................................................................ 45
Bảng 2.7: Tình hình nợ bảo hiểm xã hội tại Đồng Tháp từ năm 2014 - 2018.. 48
Bảng 2.8 Lƣơng cơ sở qua các năm từ 2011 - 2018 ......................................... 53
Bảng 2.9: Lƣơng tối thiểu vùng qua các năm từ 2014 - 2018 .......................... 55
Bảng 2.10: Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội từ năm 2012 - nay ............................. 57
Bảng 2.11: Số ngƣời tham gia bảo hiểm xã hội so với số ngƣời trong độ tuổi
lao động tại Đồng Tháp từ năm 2014 - 2018 ............................................................ 59

từng bƣớc đƣợc hoàn thiện và nâng cao, tính pháp lý của chính sách BHXH cao
hơn, chặt chẽ hơn. Từ chỗ chỉ có các Sắc lệnh, Nghị định về BHXH, điều chỉnh một
số vấn đề cơ bản của BHXH và điều chỉnh một nhóm đối tƣợng của BHXH, đến
nay Việt Nam đã có Luật BHXH.
Luật BHXH đã pháp luật hóa các văn bản quy phạm pháp luật BHXH đã có
trƣớc đây. Đối tƣợng điều chỉnh của Luật BHXH đến nay rất lớn, bao trùm tất cả
những ngƣời lao động tự do, lao động trong khu vực kinh tế tập thể, lao động là
nông dân…Đây là bƣớc tiến vơ cùng quan trọng trong chính sách BHXH của Việt


2

Nam, góp phần tạo nên mạng lƣới an sinh xã hội rộng rãi, bảo vệ ngƣời lao động
trƣớc những biến cố, những rủi ro xã hội dẫn đến giảm hoặc làm mất thu nhập; góp
phần ổn định chính trị - xã hội, làm động lực tăng trƣởng kinh tế và thực hiện mục
tiêu công bằng xã hội.
Hiện nay, cùng với sự phát triển của hệ thống ngành BHXH, công tác tổ chức
thu BHXH cũng phải khơng ngừng hồn thiện và phát triển. Đối tƣợng tham gia
BHXH tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp năm sau cao hơn năm trƣớc, hoạt động
thu - chi ngày càng đa dạng. Tuy công tác thu BHXH luôn đƣợc lãnh đạo quan tâm
chỉ đạo, nhƣng vẫn cịn ít, nhiều hạn chế do tác động từ nhiều nhân tố khác nhau lên
số thu BHXH làm cho tình trạng mất cân bằng quỹ BHXH có thể xảy ra. Các vấn đề
nhƣ chính sách tiền lƣơng, đối tƣợng tham gia, tỷ lệ đóng và các chế độ bảo hiểm xã
hội nếu đƣợc quan tâm đánh giá đúng mức thì việc đề ra các giải pháp để hồn thiện
công tác thu là điều rất cần thiết.
Tuy BHXH là một chính sách an sinh xã hội lớn của đất nƣớc, nhƣng vẫn có
những đơn vị cịn trốn đóng, đóng không đủ số lao động tham gia hoặc để nợ đọng
xảy ra và kéo dài, lạm dụng quỹ BHX,... làm ảnh hƣởng đến chế độ BHXH của
ngƣời lao động nhƣ hƣu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề
nghiệp,... Chính vì thế, khi tìm đƣợc những nhân tố tác động đến số thu BHXH thì

Những nhân tố nào làm tác động đến số thu BHXH? Từng nhân tố này ảnh
hƣởng đến số thu BHXH nhƣ thế nào?
Nhằm hồn thiện cơng tác thu BHXH và nâng cao số thu BHXH tại Bảo hiểm
xã hội tỉnh Đồng Tháp cần phải có định hƣớng, giải pháp nào?
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu: luận văn nghiên cứu thực trạng công tác thu BHXH và
những nhân tố ảnh hƣởng đến số thu BHXH.
Không gian nghiên cứu: luận văn nghiên cứu tại đơn vị Bảo hiểm xã hội tỉnh
Đồng Tháp.
Thời gian nghiên cứu: luận văn nghiên cứu thời gian từ năm 2014-2018.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Thông qua việc thu thập số liệu từ các báo cáo quyết toán qua các năm, luận
văn sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học là phƣơng pháp định tính,


4

phƣơng pháp thống kê, phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp so sánh, dự báo, phân
tích để lý giải các vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác thu BHXH tại đơn vị Bảo
hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp.
Luận văn đã cho thấy thực trạng công tác tổ chức thu tại đơn vị Bảo hiểm xã
hội tỉnh Đồng Tháp. Do đây, là một trong những tỉnh của khu vực Đồng bằng sông
Cửu Long với dân số gần 1,7 triệu dân nguồn lao động dồi dào, thu hút đƣợc nhiều
doanh nghiệp đầu tƣ, tỷ lệ lao động tham gia BHXH đạt tỷ lệ tƣơng đối và đây
chính là nơi tác giả đang cơng tác.
Nhìn chung các đề tài nghiên cứu về lĩnh vực BHXH tác giả sử dụng số liệu
báo cáo quyết tốn trong phạm vị nghiên cứu sau đó phân tích đánh giá và tìm ra
giải pháp để nâng cao số thu và hồn thiện cơng tác thu BHXH.
Để trả lời cho câu hỏi “Thực trạng về công tác thu BHXH tại Bảo hiểm xã hội
tỉnh Đồng Tháp hoạt động nhƣ thế nào, kết quả đạt đƣợc ra sao?” Luận văn đã sử

công tác quản lý thu mà đi vào vấn đề xem xét, phân tích thực trạng cơng tác thu và
tìm hiểu các nhân tố chủ yếu tác động đến số thu BHXH. Trong bài luận, tác giả tìm
ra đƣợc những nhân tố tác động để từ đó xem coi những yếu tố này tác động nhƣ
thế nào để từ đó đƣa ra giải pháp hồn thiện cơng tác thu và nâng cao số thu BHXH
tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp
Trong bài luận, tác giả sẽ trình bày định hƣớng và đề xuất một số giải pháp cụ
thể nhằm tiếp tục hồn thiện cơng tác thu và nâng cao số thu BHXH tại Bảo hiểm
xã hội tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới. Từ đó, giúp lãnh đạo có những hoạch
định kịp thời để góp phần nâng cao số thu và hồn thiện cơng tác thu tại đơn vị.
8. Bố cục luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chƣơng I: Cơ sở lý luận chung về bảo hiểm xã hội
Những quan điểm về bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm xã hội nguồn hình thành
quỹ bảo hiểm hiểm xã hội sẽ đƣợc trình bày trong chƣơng này vì đây là cơ sở, tiền
đề cho nội dung nghiên cứu. Bên cạnh đó, những yếu tố tác động đến số thu BHXH
nhƣ chính sách tiền lƣơng, tuổi nghỉ hƣu, chính sách lao động việc làm, tốc độ tăng
trƣởng kinh tế và thu nhập bình quân đầu ngƣời, nhận thức ý thức của ngƣời sử
dụng lao động và ngƣời lao động sẽ đƣợc trình bày một cách khái quát và sơ lƣợt,
một nội dung không thể thiếu là việc rút ra bài học kinh nghiệm từ một số nƣớc nhƣ


6

của Thụy Điển hay Trung Quốc đó là ý thức nhận thức của NLĐ, tuổi nghỉ hƣu ảnh
hƣởng nhƣ thế nào đến số thu BHXH.
Chƣơng II: Thực trạng công tác thu bảo hiểm xã hội tại Bảo hiểm xã hội tỉnh
Đồng Tháp
Bảo hiểm xã hội đƣợc hình thành từ năm 1995 tổ chức thực hiện các chức
năng nhiệm vụ cụ thể theo quy định của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, dƣới BHXH
Tỉnh có 09 phịng nghiệp vụ và 12 BHXH huyện, thị xã, thành phố cùng nhau hoạt

pháp và những kiến nghị về công tác thu bảo hiểm xã hội nhằm kiện tồn hệ thống
BHXH. Bên cạnh đó, những cơng trình nghiên cứu cũng nêu lên những hạn chế về
công tác thu BHXH đối với những đơn vị ngoài quốc doanh làm ảnh hƣởng đến
quyền lợi của ngƣời lao động khi tham gia BHXH. Đồng thời, có những cơng trình
nghiên cứu đã chỉ ra những hạn chế về hệ thống văn bản, biểu mẫu, quy trình thực
hiện thu BHXH của cơ quan bảo hiểm xã hội với các đơn vị sử dụng lao động,...
Trong quá trình tìm hiểu về đề tài nghiên cứu, luận văn tập trung vào các vấn
đề sơ lƣợc về công tác thu BHXH, thực trạng công tác thu BHXH tại Bảo hiểm xã
hội tỉnh Đồng Tháp.
Phân tích tìm hiểu những nhân tố tác động đến số thu BHXH từ đó đƣa ra
những giải pháp phù hợp nhằm tiếp tục hồn thiện cơng tác thu và nâng cao số thu
tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới.
Theo Trần Ngọc Tuấn 2013, Hồn Thiện Cơng tác Quản lý Thu BHXH khu
vực kinh tế tƣ nhân trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Theo nghiên cứu này tác giả đi sâu
nghiên cứu công tác quản lý thu của khu vực kinh tế tƣ nhân và đƣa ra giải pháp
chƣa nghiên cứu tổng quan về BHXH, chƣa có nghiên cứu về những nhân tố tác
động lên số thu BHXH.
Theo Cao Thị Lan Mây 2014, Hồn thiện cơng tác thu BHXH khối ngoài quốc
doanh trên địa bàn thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Theo nghiên cứu này tác giả
cũng chỉ nghiên cứu cơng tác thu của khối ngồi quốc doanh chƣa nghiên cứu các
nhân tố tác động lên số thu BHXH.
Theo Trần Ngọc Qn 2015, Hồn Thiện cơng tác thu BHXH Bắt buộc tại
huyện Krông nô tỉnh Đăk Nơng. Nghiên cứu ngày tác giả chỉ phân tích, đánh giá
sâu thực trạng công tác thu chủ yếu về lĩnh vực BHXH bắt buộc chƣa phân tích về
những nhân tố tác động đến số thu BHXH.


8

Theo Đặng Anh Khoa 2015, Quản lý Thu BHXH tại Bảo hiểm xã hội thành

cho các thành viên của mình thơng qua nhiều biện pháp cơng nhằm tránh tình trạng
khốn khó về mặt kinh tế - xã hội do bị mất hoặc giảm đáng kể thu nhập vì bệnh tật,
thai sản, tai nạn lao động, mất sức lao động và tử vong”.
Theo Luật BHXH số 58/2014/QH13 ngày 20/01/2014: “Bảo hiểm xã hội là sự
bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của Ngƣời lao động (NLĐ) khi họ
bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp,
hết tuổi lao động hoặc chết trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH”.
Có thể nói, BHXH là một quá trình tổ chức hoạt động và sử dụng một quỹ tiền
tệ tập trung đƣợc tích lũy dần do sự đóng góp của ngƣời sử dụng lao động
(NSDLĐ) và NLĐ dƣới sự quản lý điều tiết của nhà nƣớc, nhằm đảm bảo một phần
thu nhập của ngƣời tham gia để thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của NLĐ và gia


10

đình của họ khi gặp những biến cố làm giảm hoặc mất thu nhập.
1.1.2. Ý nghĩa của Bảo hiểm xã hội
BHXH góp phần ổn định đời sống của ngƣời tham gia BHXH, đảm bảo ASXH
của đất nƣớc. Những ngƣời tham gia BHXH sẽ đƣợc thay thế hoặc bù đắp một phần
thu nhập khi họ bị suy giảm, mất khả năng lao động, mất việc làm hoặc chết. Nhờ
có sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp thu nhập kịp thời mà NLĐ nhanh chóng khắc
phục đƣợc những tổn thất vật chất, sớm phục hồi sức khỏe để tiếp tục quá trình lao
động, hoạt động bình thƣờng của bản thân.
BHXH góp phần thực hiện công bằng xã hội. Phân phối trong BHXH là sự
chuyển dịch thu nhập mang tính xã hội, là sự phân phối lại giữa những ngƣời có thu
nhập cao, thấp khác nhau theo xu hƣớng có lợi cho ngƣời có thu nhập thấp; là sự
chuyển dịch thu nhập của những ngƣời khỏe mạnh có việc làm ổn định cho những
ngƣời ốm, gặp phải những biến cố rủi ro trong lao động và trong cuộc sống.
BHXH còn làm cho mối quan hệ giữa NLĐ, NSDLĐ và nhà nƣớc ngày càng
gắn bó. Thơng qua hoạt động của BHXH, NLĐ có trách nhiệm hơn trong cơng việc,

thời gian quy định. Cơ sở quan trọng để đảm bảo thu đúng, đƣợc thể hiện qua hợp
đồng lao động và việc giao kết lao động giữa NLĐ và NSDLĐ. Mặt khác, việc thu
đúng bảo hiểm xã hội cịn thể hiện loại hình hoạt động của đơn vị để từ đó xác định
đúng đối tƣợng, đúng mức đóng và phƣơng thức thu bảo hiểm xã hội.
Thu đủ bảo hiểm xã hội là đủ số ngƣời lao động thuộc diện phải tham gia bảo
hiểm xã hội và thu đủ số tiền mà NLĐ, NSDLĐ phải đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.
Ngồi ra, thu BHXH kịp thời là phải xác định số NLĐ, số tiền NLĐ và
NSDLĐ đã đóng vào quỹ BHXH đúng quy định, khơng để cho tình trạng nợ đọng
bảo hiểm xã hội làm ảnh hƣởng đến quyền lợi của ngƣời tham gia.
Nhƣ vậy thu đúng, thu đủ, thu kịp thời bảo hiểm xã hội là việc đảm bảo nguồn
quỹ bảo hiểm xã hội và đảm bảo quyền lợi cho NLĐ.
Thứ hai: Tập trung, thống nhất, công bằng, công khai
Nguồn thu bảo hiểm xã hội phải tập trung, thống nhất từ Trung ƣơng đến địa
phƣơng thơng qua việc tham gia đóng bảo hiểm xã hội của các cơ quan và đơn vị sử
dụng lao động, dƣới sự quản lý của Nhà nƣớc. Mặt khác nguồn thu bảo hiểm xã hội
đƣợc quản lý tập trung, thống nhất, dân chủ và cơng khai trong tồn hệ thống Bảo


12

hiểm xã hội Việt Nam, hạch toán theo quỹ thành phần, độc lập với ngân sách nhà
nƣớc và đƣợc Nhà nƣớc bảo hộ.
Bên cạnh đó, các đơn vị tham gia bảo hiểm xã hội phải thực hiện công khai,
minh bạch số lao động phải đóng bảo hiểm xã hội và số tiền phải đóng bảo hiểm xã
hội, nhằm đảm bảo thực hiện đúng mục đích, đúng đối tƣợng, ngăn chặn những sai
phạm trong việc thực hiện quy định về thu bảo hiểm xã hội. Đồng thời tính cơng
bằng đƣợc thể hiện trong việc bình đẳng, khơng phân biệt giữa các thành phần kinh
tế và công bằng trong việc thực hiện và triển khai các chính sách bảo hiểm xã hội
nói chung và giữa những ngƣời tham gia bảo hiểm xã hội nói riêng.
Thứ ba: Thu bảo hiểm xã hội an toàn, hiệu quả

gia có khác nhau.
*

c i m qu

o hi m

h i

Quỹ BHXH là một quỹ tài chính nhƣng phục vụ cho mục tiêu xã hội, vì vậy
quỹ BHXH có những đặc điểm sau:
Thứ nhất, việc hình thành và sử dụng quỹ khơng vì mục đích lợi nhuận. Mục
đích khi hình thành quỹ BHXH là nhằm huy động sự đóng góp của NLĐ, NSDLĐ,
nhà nƣớc và các nguồn thu hợp pháp khác để hình thành một nguồn quỹ đủ lớn đảm
bảo chi trả các chế độ BHXH cho các trƣờng hợp giảm hoặc mất hẳn các khoản thu
nhập thƣờng xuyên từ lao động do gặp phải những biến cố rủi ro và những chi phí
hoạt động thƣờng xuyên của bộ máy quản lý BHXH. Trong q trình hoạt động, có
một phần quỹ nhàn rỗi tạm thời chƣa sử dụng đƣợc đƣa vào đầu tƣ, phần lợi nhuận
có đƣợc tiếp tục đƣa vào quỹ làm tăng quy mô quỹ.
Thứ hai, quỹ BHXH là hạt nhân, là nội dung vật chất của tài chính BHXH.
Quỹ BHXH là khâu tài chính trung gian cùng với ngân sách nhà nƣớc và tài chính
doanh nghiệp hình thành nên hệ thống tài chính quốc gia.
Thứ ba, phân phối quỹ BHXH vừa mang tính đặc thù, vừa mang tính chất hồn
trả, vừa mang tính chất khơng hồn trả. Tính chất hồn trả thể hiện, NLĐ là đối
tƣợng tham gia và đóng BHXH đồng thời họ cũng là đối tƣợng đƣợc nhận trợ cấp,
đƣợc quỹ BHXH chi trả các chế độ BHXH mặc dù chế độ, thời gian trợ cấp và mức
hƣởng trợ cấp của mỗi ngƣời sẽ khác nhau, tuỳ thuộc vào mức độ rủi ro mà ngƣời
tham gia BHXH gặp phải, cũng nhƣ mức đóng góp và thời gian đóng góp BHXH
của họ. Tính khơng hồn trả thể hiện, mọi ngƣời cùng tham gia và đóng góp vào
quỹ BHXH, có ngƣời đƣợc hƣởng trợ cấp nhiều lần và nhiều chế độ khác nhau,

sản xuất giảm, NLĐ thất nghiệp tác động làm giảm quỹ BHXH.
* N u n h nh th nh qu

o hi m

h i

Quỹ BHXH đƣợc hình thành chủ yếu từ các nguồn sau:
NSDLĐ đóng góp. Tuỳ theo điều kiện của từng quốc gia mà NSDLĐ phải
đóng BHXH cho NLĐ mà họ đang sử dụng với một tỷ lệ nhất định trên tổng quỹ
lƣơng của đơn vị.
NLĐ đóng góp. Để thực hiện các chế độ BHXH, NLĐ phải đóng góp một