Trận vòng cung Kursk-Trận chiến xe tăng lớn nhất trong Thế Chiến II

Thời gian Theo Đức: 4 tháng 7 – 20 tháng 7 năm 1943
Theo Liên Xô: 4 tháng 7 – 23 tháng 8 năm 1943

Địa điểm Kursk, Liên Xô
Kết quả Thắng lợi của phía Xô Viết

Tham chiến

Đức Quốc Xã / Liên Xô Chỉ huy Erich von Manstein, Georgi Zhukov,
Hans von Kluge Konstantin Rokossovskiy, Hermann Hoth Nikolai Vatutin
Walther Model V.D. Sokolovsky
M.M. Popov
Ivan Konev
Aleksandr Mikhailovich Vasilevsky

Lực lượng
780.900 bộ binh
2.154 xe tăng
2.000 máy bay 2.300.000 bộ binh,
7.000 xe tăng,
5.500 máy bay
Tổn thất
Nguồn Nga:

590 xe tăng và 424 pháo tự hành chống tăng.
Đạo quân phía Nam: Quân đoàn IV Thiết giáp do Thiếu tướng Hermann
Hoth chỉ huy cùng với quân của tướng Walter Kempf có 350,000 người,
1269 xe tăng và 245 khẩu pháo. Tất cả 21 sư đoàn dưới sự chỉ huy của
Thống chế Manstein.
Tổng cộng quân Đức có 42 sư đoàn cùng 3 sư đoàn Hungaria. *Hồng quân Liên Xô
Trên tuyến phòng ngự: Tuyến phòng thủ dài 450 km, sâu 190 km có 60.000
quả mìn, 20.000 pháo và súng cối, 6.000 pháo chống tăng và hàng trăm dàn
Katyusha.
Phương diện quân Trung tâm: 42 sư đoàn, 4 quân đoàn xe tăng do
Konstantin Rokossovsky chỉ huy.
Phương diện quân Voronezh: 35 sư đoàn, 4 quân đoàn xe tăng, 1 quân đoàn
cơ khí do Vatutin chỉ huy.
Phương diện quân Tây: 19 sư đoàn, 2 quân đoàn xe tăng độc lập do V.
Sokolovsky chỉ huy.
Phương diện quân Bryansk: 24 sư đoàn, 1 quân đoàn xe tăng độc lập do M.
Popov chỉ huy.
Phương diện quân thảo nguyên: 7 sư đoàn (có 2 sư đoàn dù), 2 quân đoàn xe
tăng, 1 quân đoàn cơ khí do Ivan Konev chỉ huy.
Tổng cộng Hồng quân Liên Xô có 127 sư đoàn, 13 quân đoàn xe tăng, 2
quân đoàn cơ khí.

III.Diễn biến

Sau thất bại lớn tại trận Stalingrad tháng 2 năm 1943, nước Đức Quốc Xã
vẫn còn rất mạnh và còn rất nhiều tiềm lực. Adolf Hitler quyết định tổ chức
một trận đánh lớn vào mùa hè năm 1943 để giành lại thế chủ động chiến

Zhukov). Đối mặt với cánh nam của Đức là phương diện quân Voronezh –
tư lệnh: đại tướng Nikolai Fyodorovich Vatutin, đại diện đại bản doanh:
nguyên soái Aleksandr Mikhailovich Vasilevsky. Trong hậu tuyến phòng
ngự Xô Viết có phương diện quân Thảo nguyên của Thượng tướng tư lệnh
Ivan Stepanovich Koniev làm dự bị chiến dịch và phản công sau này. Số
lượng quân đội Xô Viết phòng ngự tại khu vực vòng cung Kursk và các lực
lượng pháo binh không quân đều vượt trội áp đảo so với phía Đức.

Quân đội Xô Viết chủ trương chủ động chuyển sang phòng ngự dựa vào trận
tuyến phòng thủ chống tăng có chiều sâu nhiều tầng nhiều lớp để bẻ gẫy và
tiêu hao mũi nhọn xe tăng của đối phương sau đó chuyển sang phản công.
Để chống lại lực lượng tiến công của Đức phía Liên Xô đã biến vòng cung
Kursk thành một trận địa phòng ngự vô cùng kiên cố có nhiều tầng nhiều lớp
có chiều sâu khoảng hơn 100 km dày đặc các vật cản, mìn chống tăng, hàng
rào, mìn chống bộ binh và hệ thống liên hoàn các vị trí pháo chống tăng và
bộ binh phòng ngự. Ngay phía sau tuyến phòng ngự là các tập đoàn quân xe
tăng và bộ binh cơ giới làm nhiệm vụ dự bị sẵn sàng trám lỗ bị quân địch
chọc thủng và chuẩn bị phản công. Ngày 5 tháng 7 trận đánh bắt đầu: khai thác tù binh biết chắc chắn cuộc tấn
công của Đức sẽ bắt đầu lúc 3 giờ sáng, vào trước 3 giờ sáng tất cả các cỡ
hoả lực pháo binh mặt trận của quân đội Xô Viết đã đánh phủ đầu vào các vị
trí tập trung xuất phát tấn công của Đức. Đòn phản chuẩn bị này đã rất hiệu
quả: quân tiến công đã chịu tổn thất rất lớn và phải hoãn cuộc tấn công lại
nhiều giờ và khi tiến công không còn độ sắc bén vốn có nữa ( thậm chí đã có
một số xe tăng của Đức Quốc xã bị phá hủy do đòn phản chuẩn bị này ).

300 xe tăng và phía Liên Xô khoảng 500 xe, thiệt hại này khiến quân Đức
kiệt sức không còn lực lượng dự bị để có thể phát triển tiến công được nữa.
Hơn nữa vào lúc này quân Đồng Minh Anh–Mỹ đã đổ bộ vào Ý, Hitler buộc
phải rút bớt các lực lượng xe tăng sang mặt trận Ý và ra lệnh chấm dứt tấn
công tại vòng cung Kursk.

Đến lúc này trận Kursk tuy chưa chấm dứt nhưng phía Đức về cơ bản đã thất
bại phải lui về phòng thủ từ bỏ tham vọng giành quyền chủ động tiến công
và bao vây tiêu diệt cụm quân Kursk của đối phương. Đến đây bắt đầu giai
đoạn phản công của quân đội Xô Viết.

Liên tiếp trong hơn 1 tháng tiếp theo quân đội Đức phải giật gấu vá vai các
lực lượng vất vả chống đỡ trước sức tiến công của Hồng quân. Tuy đã bỏ
tiến công chuyển sang phòng ngự nhưng quân Đức cũng không đủ lực lượng
để chống lại các phương diện quân Xô Viết phản công theo một kế hoạch đã
được định trước. Đó là các chiến dịch tấn công mang tên Kutuzov và
Rumyantsev với sức mạnh áp đảo đối phương. Lần lượt Belgorod và Oriol
rơi vào tay Hồng quân vào ngày 5 tháng 8 và cuối cùng 23 tháng 8 năm
1943 quân đội Xô Viết chiếm Kharkov, thành phố lớn thứ hai, cố đô của