Nguyễn Phú Khánh – ðà Lạt

MỘT SỐ BÀI TOÁN THƯỜNG GẶP VỀ ðỒ THỊ
Giao ñiểm của hai ñồ thị :
1. Cho hàm số
( )
3 2
2 3 1f x x x
= + + có ñồ thị
( )
C
và parabol
( ) ( )
2
: 2 1P g x x
= +
)a
Khảo sát sự biến thiên và vẽ ñồ thị của hàm số. Tùy theo giá trị của
m
, giải và biện luận phương
trình
3 2
2 3 0
x x m
+ − =

)
b

Chứng tỏ rằng trong số tiếp tuyến của ñồ thị
( )

)
d

Xác ñịnh trên khoảng ñó
( )
C
nằm phía trên hoặc phía dưới
( )
P
.
Hướng dẫn :
)
c

( )
1 3
; , 0;1
2 2
A B
 
−
 
 
. Tiếp tuyến
( )
C
tại
,
A B
là

0, ;
2
h x x
 
< ∈ −∞ − ⇒
 
 
( )
C
nằm phía
dưới
( )
P
.
( ) ( )
1
0, ;0 , 0;
2
h x x
 
> ∈ − +∞ ⇒
 
 
( )
C
nằm phía trên
( )
P
.
2. Cho hàm số

−
và có hệ số góc
m
cắt ñồ thị ñã cho
•
Tại hai ñiểm phân biệt?.
•
Tại hai ñiểm thuộc hai nhánh của ñồ thị ?.
Hướng dẫn :
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
2
) : 2 1 , : 3 2 3 0, 1 *
m m
b d y mx m d C g x mx mx m x
= + + ∩ = + + + = ≠ −

ðể
( ) ( )
m
d C
∩
tại hai ñiểm phân biệt khi phương trình
( )
*
có hi nghiệm phân biệt khác
1−
. Khi ñó ta
có hệ :
( )
0

* có hai nghiệm phân biệt
1 2
1x x< − <

( )
1 0 0mg m⇔ − < ⇔ < .
Cách khác : ðể
( ) ( )
m
d C∩ tại hai ñiểm thuộc hai nhánh khi phương trình
( )
* có hai nghiệm phân biệt
1 2
1x x< − <
. ðặt 1x t= − khi ñó phương trình
( )
* trở thành
2
3 0mt mt+ + = có hai nghiệm trái dấu.
Nguyễn Phú Khánh – ðà Lạt

3. Cho hàm số
( )
3
3 1f x x x= − +
)a Khảo sát sự biến thiên và vẽ ñồ thị của hàm số . Viết phương trình tiếp tuyến của ñồ thị tại ñiểm uốn
I của nó . Chứng minh rằng trong số tiếp tuyến của ñồ thị thì tiếp tuyến tại I có hệ số góc nhỏ nhất .
)b Gọi
( )
m

m m m
m m m m m
• > − = − − ⇔ =
• < < − = − − ⇔ =
Ngoài cách giải trên các bạn có thể dùng cấp số cộng ( lớp 11) ñể giải .
5.
)a Với giá trị nào của m , ñường thẳng y m= cắt ñường cong
4 2
2 3y x x= − −
tại 4 ñiểm phân biệt?.
)b
Chứng minh rằng với mọi giá trị của
m
, ñường thẳng
( )
:
m
d y x m= −
cắt ñường cong
2
2
1
x x
y
x
− +
=

d
có hệ số góc
m
và ñi qua ñiểm
( )
2;2B −
. Tìm
m
ñể
( )
d
cắt
( )
C
tại hai
ñiểm phân biệt
1 2
,M M
. Các ñường thẳng ñi qua
1 2
,M M
song song với các trục toạ ñộ tạo thành hình
chữ nhật . Tính các cạnh của hình chữ nhật ñó theo
m
, khi nào hình chữ nhật này trở thành hình vuông.
Hướng dẫn :
)a

( )
( )

⇔ ⇒ =
 
− −
=
−
= = −



−



)b

( )
d
ñi qua ñiểm
( )
2;2B −
có phương trình
( )
2 2y m x= + +

Nguyễn Phú Khánh – ðà Lạt

ðể
( )
d
cắt

4
4
4 2 3 0 *
3
3
0
1 1 2 3 0
0
m
m
m
m m m
m
m
m m m
m

≠

≠



< −


∆ = + + > ⇔ ⇔
< −
 


+
= − = = − = +

Hình chữ nhật
1 2
M PM Q
trở thành hình vuông khi và chỉ khi
( )
( )
2
2
1 1
9 12
9 12 1 1 *
m m
M P M Q m m m m do
m
+
= ⇔ = + ⇔ = ⇔ = Sự tiếp xúc của hai ñường cong :
1. Cho hàm số
( )
2
2 1
x
f x
x
+

.
Hướng dẫn:
)b
( )
1; 1M − −
là ñiểm cố ñịnh mà
( )
m
d
ñi qua khi m biến thiên và
( ) ( )
1; 1M G− − ∈
.
)c
Cách 1 :
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
2
1
: 2 3 1 3 0, *
2
m
d G g x mx m x m x∩ = + − + − = ≠ −
. ðể
( ) ( )
m
d G∩
tại hai
ñiểm thuộc cùng một nhánh nếu và chỉ nếu
0
3 0

( )
1
1
2
2 3 0
x
k x mx m

= − < −

⇔

= + − =



Nguyễn Phú Khánh – ðà Lạt

Hai nhánh của
( )
G
nằm về hai bên của tiệm cận ñứng
1
2
x = −
. ðường thẳng
( ) ( )
m
d G∩
tại hai ñiểm


− < <
−
 
= < − ⇔ < ⇔ ⇔ − ≠ <

 
< −

 

− − ≠
− ≠
 
 

2.
)a

Tìm
,a b
biết rằng ñồ thị của hàm số
( )
2
1
ax bx
f x
x
−
=

,a b
biết
rằng ñồ thị của hàm số
1
y
x
=
tại ñiểm
1
;2
2
M
 
 
 

Hướng dẫn :
)a

( ) ( )
( )
2
1 1
5
2
1 1 2
3
' 0 3
a
a

( )
1; 2A −
và tiếp xúc với parabol
2
2y x x= −

)b

Chứng minh hai ñường cong
3 2
5
2, 2
4
y x x y x x= + − = + −
tiếp xúc nhau tại
M
, viết phương
trình tiếp tuyến chung của hai ñường cong ñó .
)c

Chứng minh rằg các ñồ thị của ba hàm số
( ) ( )
2 3 2
3 6, 4,f x x x g x x x= − + + = − +

( )
2
7 8h x x x= + +
tiếp xúc nhau tại ñiểm
( )
)b

1 5 9
; , 2
2 4 4
M y x
 
− = −
 
 

Nguyễn Phú Khánh – ðà Lạt

)c

( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
1 1 1 2, ' 1 ' 1 ' 1 5f g h f g h− = − = − = − = − = − =
, chứng tỏ tại
( )
1;2A −
các ñồ thị của ba
hàm số có tiếp tuyến chung , nói khác hơn là các ñồ thị của ba hàm số tiếp xúc nhau tại ñiểm
( )
1;2A −
.
)d

( )

m
d y m x= −
. Tìm tập hợp trung ñiểm
M
của ñoạn thẳng
AB
khi
m
biến thiên.
Hướng dẫn :
)a

4 2 6m < −
hoặc
4 2 6m > +
. Quỹ tích trung ñiểm
M
là 1 phần ñường thẳng
5 2y x= −
giới
hạn bởi
6 6
1 1
3 3
x− ≤ ≤ +BÀI TẬP TỰ LUYỆN.

1. Cho hàm số


= −
− + + = ⇔ + − + − = ⇔

= − + − =


ðồ thị hàm số ñã cho cắt trục hoành tại ba ñiểm phân biệt khi và chỉ khi phương trình
( )
1
có ba nghiệm
phân biệt hay phương trình
( )
2
có hai nghiệm phân biệt khác
1−
, tức là
( )
8 3 0
3 3
1 3 2 0
8 2
m
m
g m

∆ = − >

3 3 2f x x x x= + − −
và parabol
( ) ( )
2
: 4 2P g x x x= − +
. Xét vị trí tương ñối của ñường cong
( )
C
và parabol
( )
P
( tức là xác ñịnh
mỗi khoảng trên ñó
( )
C
nằm phía trên hoặc dưới
( )
P
).
3. Khảo sát sự biến thiên và vẽ ñồ thị của hàm số
( )
3
4 3 3f x x x= − +
. Với giá trị nào của
m
, phương
trình
3
4 3 2 3 0x x m− − + =
có nghiệm duy nhất ?.