<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>BÀI. CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY</b>
<b>(Trích Đăm Săn - Sử thi Tây Nguyên)</b>

<b>I. KIẾN THỨC CƠ BẢN</b>
<b>1. Về khái niệm sử thi</b>

Sử thi là những tác phẩm tự sự dân gian có quy mơ lớn, sử dụng ngơn ngữ có
vần, nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể
về một hay nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của cư dân thời
cổ đại.

Có hai tiểu loại sử thi dân gian:

- Sử thi thần thoại là loại sử thi kể về sự hình thành thế giới, sự ra đời của
mn lồi, sự hình thành các dân tộc, các vùng cư trú thời cổ đại của họ hoặc
cũng có khi kể về sự xuất hiện nền văn minh buổi đầu. Ở nước ta có một số bộ
sử thi tiêu biểu cho tiểu loại này như: Đẻ đất đẻ nước (Mường), Ẳm ệt luông
(Thái), Cây nêu thần (Mơ-nông),….

- Sử thi anh hùng là những câu chuyện kể về cuộc đời và những chiến công
hiển hách của người anh hùng – người đại diện cao nhất cho sự giàu có, quyền
lực, sức mạnh và ước mơ của cộng đồng người thời cổ đại. Các tác phẩm tiêu
biểu trong tiểu loại này là: Đam Săn, Đăm Di, Xing Nhã, Khinh Dú (Ê- đê);
Đam Noi (Ba- na),…. Trong số những tác phẩm này thì tác phẩm được biết đến
rộng rãi và nổi tiếng hơn cả là sử thi Đam Săn.

<b>2. Về đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây</b>

Đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây thuộc phần giữa của tác phẩm: Sau khi về
làm chồng hai chị em tù trưởng Hơ Nhị và Hơ Bhị, Đam Săn trở nên một tù
trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy. Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grứ) và tù

- Kết quả

+ Đam Săn nhờ sự giúp đỡ của Ông Trời đã cắt được đầu của Mtao Mxây.
+ Dân làng Mtao Mxây nhất loạt theo Đam Săn về ngôi làng mới.

2. Cuộc chiến giữa Đam Săn và Mtao Mxây là cuộc chiến tranh mang tính chất
thống nhất cộng đồng. Nó khơng phải là một cuộc chiến tranh xâm lược nhằm
mục đích tàn sát, cướp bóc và chiếm giữ. Chính vì thế mà thái độ của nơ lệ ở cả
hai phía đối với việc thắng thua của hai tù trưởng cũng có những nét riêng:
- Ở phía Mtao Mxây: Sau khi tù trưởng của mình thất bại, đông đảo nô lệ đều
tâm phục và nghe theo lời vị tù trưởng mạnh hơn (“không đi sao được!…
người nhà giàu cầm đầu chúng tôi nay đã không cịn nữa”).Thái độ và hành
động của đồn người này chứng tỏ họ luôn mơ ước được trở thành một tập thể
giàu có và hùng mạnh.Họ ln mơ ước có được một người lãnh đạo dũng cảm,
tài ba.

- Ở phía Đam Săn: Dân làng tưng bừng náo nhiệt chào đón vị anh hùng của
mình mới chiến thắng trở về. Họ đi lại sửa soạn vui mừng tấp nập không chỉ để
mừng bn sóc được mở mang, được hùng mạnh và giàu có mà cịn để tiếp đón
những người nơ lệ mới bằng sự chân thành và hoà hợp (“... Các chàng trai đi lại
ngực đụng ngực. Các cô gái đi lại vú đụng vú. Cảnh làng một tù trưởng nhà
giàu trông sao mà vui thế!”).

3. Đoạn trích tuy miêu tả cuộc chiến tranh giữa các thị tộc trong thời nguyên
thuỷ, thế nhưng lại khơng chú trọng miêu tả cảnh chết chóc đau thương. Trái
lại, tác giả dân gian chủ yếu miêu tả cảnh chiến thắng tưng bừng của phía Đam
Săn. Cuộc chiến dừng lại khi Mtao Mxây thất bại. Thế nhưng sự thất bại của
Mtao Mxây không làm cho dân làng lo sợ, hoang mang. Họ ngay lập tức theo
về phía Đam Săn, hoà nhập với cuộc đồng mới một cách rất tự nhiên. Dân làng