- 1 -


Người thực hiện: Nguyễn Thị Lê
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục : 
- Phương pháp dạy học bộ môn: Ngữ văn  - Lĩnh vực
khác:  Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác Năm học: 2011-2012.

- 2 -

SƠ LƢỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I. THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1. Họ và tên: Nguyễn Thị Lê
2. Ngày tháng năm sinh: 04/10/1980
3. Nam, nữ: nữ
4. Địa chỉ: Phước Thái- Long Thành- Đồng Nai
5. Điện thoại: 0613551883 ; ĐTDĐ:0169 4907 380
6. E-mail:[email protected]
7. Chức vụ:Tổ trưởng
8. Đơn vị công tác:Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu
II. TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng:2003

I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Cùng với các môn học khác, môn Ngữ văn hợp thành chương trình văn hóa
cơ bản ở bậc THPT,chuẩn bị cho các em học sinh ra đời hoặc tiếp tục học cao
hơn.Sách Ngữ văn 10 có viết: “Văn học là nhân học” – Môn Ngữ văn góp phần
quan trọng vào việc giáo dục nhân cách học sinh,giúp các em trở thành những con
người tốt.Đó là những con người yêu nước, yêu CNXH, có tư tưởng tình cảm cao
đẹp như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm thù cái
ác… Đó là những con người có bản lĩnh, tư duy sáng tạo, có năng lực cảm thụ cái
chân-thiện-mĩ trong nghệ thuật, trước hết là trong văn học. Đó cũng chính là những
người có ham muốn tha thiết đem tài năng của mình cống hiến cho sự nghiệp xây
dựng đất nước.
Vì vậy, mỗi bài học ở THPT giáo viên không chỉ hướng dẫn các em thưởng
thức, cảm thụ. Mà điều cơ bản là thông qua thưởng thức cảm thụ giáo viên hướng
dẫn các em chủ động lĩnh hội những kiến thức cụ thể vừa sức về tác phẩm văn học,
học sinh tiến đến chiếm lĩnh những kiến thức phổ biến về khoa học. Có như vậy,
môn Ngữ văn ở THPT mới góp phần vào việc giáo dục học sinh phát triển toàn
diện về tâm hồn và trí tuệ, về tri thức và thẩm mĩ.
Nhất là những năm gần đây Bộ giáo dục và đào tạo đã thực hiện thay sách
giáo khoa cấp I, II,III ;dạy học bám sát vào chuẩn kiến thức-kĩ năng và thực hiện
chương trình giảm tải năm 2011. Có sự thay đổi đáng kể trong nội dung và hình
thức. Cùng với sự thay đổi ấy phương pháp dạy học cũng được nghiên cứu và thay
đổi cho phù hợp với chương trình , đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Theo tôi nghĩ đây là phương pháp dạy học tích cực. Vì vai trò của người thầy là
định hướng, chỉ đạo còn học sinh giữ vai trò tích cực hoạt động và chủ động.
Phương pháp dạy học này đã kích thích tư duy sáng tạo của học sinh rất cao giúp
các em làm chủ được kiến thức môn học.
Muốn học được một giờ văn tốt trước hết người học phải đọc trước tác phẩm
(văn bản) và nắm được nội dung văn bản. Đối với Ngữ Văn lớp 10, trong giờ học
văn việc đọc văn bản, nắm được nội dung của văn bản đồng nghĩa với việc kể được
tóm tắt văn bản đó. Đây là khâu quan trọng có ý nghĩa quyết định đến kết quả tiếp

trình bày văn bản bằng miệng. Kể tóm tắt văn bản theo tôi hiểu là chúng ta phải
“thâu tóm những ý chính, ý cơ bản” nhưng không phải là liệt kê rời rạc mà phải
biết liên kết các ý đó lại để tạo thành cách kể mạch lạc, rõ ràng, ngắn ngọn và đủ ý.
Đó cũng là điều mà tôi băn khoăn, suy nghĩ, luôn trăn trở để tìm ra giải pháp tốt
nhất.
Ngoài ra trong quá trình giảng dạy, một điều rất rõ đó là học sinh ở các lớp
tôi trực tiếp giảng dạy trong giờ học văn –đặc biệt là giờ học văn bản văn xuôi các
em rất thích đọc, phần đọc được các em hưởng ứng rất sôi nổi, các em thi nhau
xung phong để được cô giáo chỉ định đứng lên đọc.Nhưng khi giáo viên yêu cầu kể
tóm tắt thì các cánh tay vội vàng cụp xuống và ánh mắt cũng lẩn chốn cái nhìn của
cô. Đó là một thực tế đáng buồn và ảnh hưởng đến chất lượng dạy – học môn Ngữ
văn.
Do đặc trưng của môn Ngữ văn lớp 10 và yêu cầu chung của bộ môn là rèn
luyện cho học sinh các kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết và cảm thụ văn bản. Đây cũng
là năm đầu của cấp học, là tiền đề cho các năm học tiếp theo, do vậy giúp học sinh
cảm thụ tốt được nội dung của bài học là điều không phải giản đơn. Các em mới
bước chân từ THCS lên còn bao bỡ ngỡ, giáo viên cũng vừa mới tiếp xúc với cách
giảng dạy mới chưa có nhiều kinh nghiệm. Chính vì vậy mà còn gặp không ít
những khó khăn trong mỗi giờ dạy, đa phần các em chưa có ý thức cao trong việc
học bài và soạn bài trước ở nhà. Vì thế mà về cơ bản việc giảng dạy môn Ngữ văn
hiện nay đôi khi vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của xã hội, chưa phù hợp với đặc
trưng bộ môn. Bên cạnh đó cơ sở vật chất và đồ dùng dạy học cho môn Văn ở
trong nhà trường còn thiếu nhiều. Giáo viên dạy học chưa đầu tư nhiều thời gian
cho việc nghiên cứu chuẩn bị bài và chưa thực sự quen với việc sử dụng đồ dùng
- 5 -
trực quan vào phương pháp đổi mới. Phần lớn trong giờ Ngữ văn chưa phát huy
được tính tích cực của học sinh. Học sinh cũng ít được làm việc độc lập và rèn
luyện kỹ năng thực hành. Từ đó dẫn đến kết quả học tập chưa cao.
Là một giáo viên có tuổi nghề còn ít, nhưng với chuyên ngành đào tạo Văn
đồng thời trong các dịp hè vừa qua tôi đã được tham gia về các lớp học chuyên đề

cận với trình độ tiên tiến của xã hội và phù hợp với thực tiễn Việt Nam, đồng thời
thực hiện có hiệu quả việc đổi mới, bản thân tôi đã tiến hành một số những công
việc sau:
Thực hiện việc vận dụng tư tưởng tích cực hóa hoạt động học tập của học
sinh vào thực tiễn giảng dạy ở môn Ngữ Văn 10 – THPT, như các nhà nghiên cứu
về phương pháp dạy học đã cho rằng “giáo viên không thể rót hoặc cung cấp kiến
thức tới học sinh và học sinh cũng không thể giữ vai trò chủ động: nghe, ghi, chấp
nhận và kèm theo mẫu trong quá trình học tập”. Mà tích cực hóa hoạt động học tập
- 6 -
của học sinh cũng không phải là đề cao sở thích, hứng thú tự phát, tùy hứng, tự
do… mà là đề cao tính tích cực, chủ động học tập của học sinh dưới sự hướng dẫn
của mỗi giáo viên nhằm đạt được mục đích của mỗi bài học
Ví dụ: Thông thường ở mục tiêu bài học cần đạt của một giờ Ngữ văn là giúp học
sinh hiểu được nội dung và ý nghĩa, sau đó là rèn kỹ năng và vận dụng kiến thức
vào thực tế.
Vì vậy để hiểu được nội dung – ý nghĩa của văn bản trước hết tôi phải dặn dò học
sinh
chuẩn bị bài kỹ ở nhà như: Đọc trước văn bản, soạn bài tìm bố cục và kể chuyện
theo bố cục, kể tóm tắt cả văn bản. Có như vậy chúng ta mới kích thích học sinh
tích cực học tập và muốn khai thác nội dung, ý nghĩa, mổ sẻ văn bản. Chúng ta
phải cho học sinh từng bước một đi từ ngoài vào trong tác phẩm. Thực tế học một
tác phẩm học sinh: “hiểu được nội dung thì mới hiểu được ý nghĩa”.
b.Biện pháp cụ thể:
- Để học sinh tóm tắt được chuyện tốt trước hết giáo viên phải tổ chức khâu đọc
cho học sinh. Đọc là các biện pháp hình thức có liên quan đến hành động đọc, đọc
thành lời, đọc thầm, đọc ở nhà, đọc trên lớp… Tất cả phải hướng vào mục tiêu: Bồi
dưỡng năng lực tri giác, tái tạo âm thanh nhịp điệu, rèn luyện kỹ năng cảm thụ cái
hay cái đẹp của lời văn, bồi dưỡng năng lực lĩnh hội nội dung, ý nghĩa của lời văn và
rèn kỹ năng tái hiện một cách sáng tạo.
- Để học sinh thực sự là chủ thể cảm thụ, khám phá tác phẩm văn chương, các

đúng, không chỉ đọc thạo mà phải là đọc hiểu qua cảm nhận.
Vậy để có được thành công đó còn đang là cả một vấn đề. Đặc biệt là đối
tượng học sinh lớp 10 THPT thì việc đọc – nhớ - kể vẫn còn khó khăn và nan giải.
Muốn làm được và giúp học sinh làm tốt việc này trước khi đi phân tích, mổ sẻ văn
bản thì tôi nghĩ rằng người thầy phải nghiên cứu kỹ bài dạy trước, xem văn bản
thuộc thể loại văn bản gì? (Tự sự, miêu tả, … ) để tạo ra đồ dùng dạy học trực quan
hợp lý, linh hoạt, sinh động.
Trong thực tế chương trình Ngữ Văn THPT nói chung chưa được cung cấp
tranh ảnh ,có chăng chỉ là một vài hình ảnh minh họa trong một số bài học về tác
giả hoặc một địa danh, di tích nào đó có liên quan trong SGK.
Ví dụ:Lớp 10 có tranh Lễ hội đền Cổ Loa (Truyện An Dương Vương và Mị Châu-
Trọng Thủy) ; tranh Pê-nê-lốp vui sướng nhận ra chồng mình (Uy-lít-xơ trở về-
Trích Ô-đi-xê);tranh Cô Tấm đi hội (Tấm Cám);tranh Cảnh hát đối tại đền Vàng
(Ca dao than thân,yêu thương tình nghĩa)…
Với số lượng tranh ảnh ít như thế giáo viên không thể hướng dẫn học sinh kể
chuyện, tóm tắt văn bản dễ dàng được. Để kể chuyện, tóm tắt văn bản đạt được
yêu cầu đòi hỏi giáo viên phải đầu tư thời gian vẽ tranh theo kiểu phác họa, mô
phỏng hoặc nay chúng ta có thể tìm kiếm tranh ảnh trên mạng Internet giúp học
sinh dễ hình dung ra nội dung của văn bản mà tự tin học tập.
Song trước thực tế thì những gì đã có chúng ta nên tích cực triệt để, nhằm đạt
hiệu quả tối ưu còn những gì chưa có thì trong mỗi nhà trường mỗi nhóm tổ chúng
ta nên hợp tác để tạo ra những đồ dùng cần thiết và cơ bản nhất, tôi thiết nghĩ việc
vẽ tranh mô phỏng và sưu tầm tranh qua mạng đối với chúng ta không có gì là khó
và cũng không tốn nhiều tiền của, chúng ta có khả năng làm được thậm chí là làm
tốt.
Ví dụ 1: Đối với văn bản “Tấm Cám” tôi chuẩn bị một số tranh ảnh mô phỏng sau:
Tranh 1: Tấm và Cám đi bắt tép,
Tranh 2: Bụt và Tấm,
Tranh 3: Tấm bị mất cá bống,
- 8 -

Đó là văn bản: Tấm Cám
+ Giáo án 1: Giáo viên soạn theo phương pháp truyền thống (không sử dụng
sử dụng đồ dùng trực quan bằng tranh ảnh).
+ Giáo án 2: Giáo viên soạn theo phương pháp mới tích cực có sử dụng đồ
dùng trực quan bằng tranh ảnh.
- 9 -
Với 2 giáo án và 2 phương pháp dạy học khác nhau giáo viên cần đặt ra một
vấn đề kiểm tra 15 phút để đối chứng kết quả.
Phương pháp tiến hành cụ thể như sau:
Giáo án 1- lớp 10:
Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
- Giáo viên hướng dẫn học sinh cách đọc.
- Giáo viên đọc mẫu một đoạn cho học sinh
đọc.
- Giáo viên cho học sinh nhận xét cách đọc.
- Giáo viên nhận xét chung giọng đọc cách
đọc cần diễn cảm thể hiện được tính cách
của nhân vật.
- Giáo viên kể mẫu một đoạn từ đầu đến
“không phải làm việc nặng ” Yêu cầu học
sinh kể từ đầu hoặc có thể kể tiếp.
- Giáo viên cho học sinh nhận xét cách kể
của học sinh, sau đó giáo viên nhận xét
chung.
1. Đọc: Học sinh đọc:
Học sinh nhận xét: Bạn đọc đúng
lưu loát phát âm chính xác.
chưa soạn bài đủ.
Bài mới (giới thiệu bài)
- Giáo viên đọc mẫu và hướng dẫn học sinh
đọc tiếp.
- Giáo viên cho học sinh nhận xét cách đọc
của bạn.
- Giáo viên nhận xét chung: Các em đọc
tương đối tốt song cần chú ý giọng của dì
ghẻ cho phù hợp hơn.
- Giáo viên cần kể mẫu một đoạn và cho học
sinh kể lại đoạn vừa kể.
(Học sinh kể theo kiểu học thuộc lòng) và
có khi bỏ cả yếu tố cơ bản của truyện, nhảy
cóc.
- Giáo viên: Bây giờ cô cho các em quan sát
một số tranh ảnh và em cho biết mỗi bức
tranh mô tả sự việc gì trong truyện.
Giáo viên treo tranh
Sau khi học sinh quan sát tranh và trả lời các
câu hỏi.
Giáo viên: ? Có em nào kể lại tóm tắt lại
truyện dựa vào tranh ảnh đã treo ở trên.
(Muốn kể tóm tắt đươc truyện các em phải
biết tưởng tượng và liên kết các yếu tố với
nhau).
- Giáo viên cho học sinh nhận xét cách kể
của bạn.
- Giáo viên nhận xét chung: Các em đã kể
đúng và đạt yêu cầu. Vậy cả lớp có ai hiểu
và biết kể như 2 bạn đã kể thì giơ tay.

nhân vật Tấm) như sau:
- 11 - -Tấm và Cám là hai chị em cùng cha khác mẹ,
- Cha Tấm cũng qua đời sớm,Tấm ở với dì ghẻ độc ác,
- Dì ghẻ sai hai chị em Tấm và Cám đi bắt tép,ai được nhiều hơn sẽ thưởng cho
yếm đỏ.
-Tấm siêng năng nên bắt được nhiều tép hơn, nhưng bị Cám lừa lấy hết giỏ tép và
chạy về nhà trước,
- Tấm hụp dưới ao lên thì trong giỏ chỉ còn lại con
cá bống con->Tấm khóc,bụt chỉ cho Tấm mang bống về nuôi ở giếng.Được Tấm
chăm sóc bống mỗi ngày một lớn.Mẹ con Cám lại lừa Tấm đi chăn trâu đồng xa,ở
nhà bắt trộm cá bống ăn thịt.

-Tấm về như mọi ngày đem cơm cho bống ăn thì bống không còn nữa -> Tấm lại
khóc, bụt hiện lên chỉ cho Tấm tìm xương bống bỏ vào bốn cái lọ và chôn dưới
chân giường,nhờ gà chỉ cho nên Tấm đã tìm được xương cá rồi làm theo lời bụt
dặn.
- 12 -

- Ít lâu sau nhà vua mở hội, mẹ con dì ghẻ đi xem hội trong khi đó trộn lẫn thóc và
gạo bắt Tấm lựa ->được bụt giúp lựa xong thóc ra thóc,gạo ra gạo ->Tấm có quần
áo ,ngựa … rất đẹp đi xem hội ,nhưng khi đi qua chỗ lội ,Tấm đánh rơi một chiếc
giày xuống nước,->quân lính của nhà vua nhặt được chiếc giày, Tấm thử vừa giày
nên được rước vào cung làm hoàng hậu.

- Sống trong cung sung sướng nhưng Tấm không
quên ngày giỗ cha,về nhà dì ghẻ sai trèo lấy cau để cúng cha, rồi bị mẹ con Cám
chặt cau đổ mà chết, ->Tấm chết Cám được mẹ đưa vào cung bịa kế nói dối vua rồi

Mị Châu và Trọng Thủy.

An Dương Vương và Mị Châu bỏ chạy.

An Dương Vương chém Mị Châu .
.
Ngọc trai,lông ngỗng. Giếng nước.
- 16 -
III. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI:
Không phải giờ Ngữ văn nào người giáo viên cũng sử dụng đồ dùng trực quan
dạy học là đạt hiệu quả. Đây là một phương tiện hỗ trợ đắc lực để thầy cô giáo có
thể chuyển tải những nội dung, những thông tin đến các em. Hầu hết các tiết có sử
dụng đồ dùng trực quan dạy học đều gây sự hứng thú cho học sinh- các em ham
thích hơn và mong đến giờ Ngữ văn hơn. Môn Ngữ văn có nhiều phân môn: Văn
học, Tiếng việt, Tập làm văn. Không chỉ giờ Văn học các em mới thực sự hào
hứng mà ngay cả tiết tập làm văn nhất là giờ kể chuyện , tóm tắt văn bản ở lớp 10,
giáo viên có thể chọn những đồ dùng trực quan phù hợp với bài học cũng tạo được
hiệu quả cao trong các tiết học. (Một tiết học đầy sảng khoái, sôi nổi , hào hứng).
Giờ Văn sẽ thực sự là một môn học vừa mang tính khoa học vừa mang tính nghệ
thuật.
IV.KẾT LUẬN :
Như vậy, qua việc dạy thực nghiệm ở lớp 10 A3 tôi nhận thấy kết quả học
sinh kể chuyện, tóm tắt truyện có sáng tạo, nắm và hiểu được nội dung truyện sâu
sắc hơn. Mặc dù chưa phải là kết quả mong muốn, nhưng việc lần đầu cải tiến
phương pháp trong việc dạy – học một phần của giờ dạy đã có tác dụng thiết thực
là nâng cao chất lượng học tập ở các em. Cũng là tiền đề cho các em tiếp tục tìm
hiểu sâu của một văn bản( truyện). Không những thế mà nó còn là một nền móng

V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Việc dạy - học theo chương trình đổi mới sách giáo khoa của Bộ Giáo dục là
vấn đề hết sức quan trọng, không chỉ đổi mới về mặt nội dung mà còn đổi mới cả
về phương pháp. Vì vậy trong quá trình giảng dạy giáo viên cần nghiên cứu bài
giảng kĩ và lựa chọn phương pháp phù hợp. Đặc biệt là chúng ta nên tích cực sử
dụng đồ dùng trực quan ( tranh ảnh) vào việc dạy học tích cực để tạo ra được hứng
thú học tập của hoc sinh, kích thích các em chịu khó học tập, năng động sáng tạo,
không còn thói quen thụ động ỉ lại … hãy thực hiện tốt khẩu hiệu: “Hãy để cho
giờ học được nhẹ nhàng thoải mái, hãy dạy những gì mà học sinh cần, hãy để
học sinh tự làm những gì mà học sinh có thể làm được, “học mà chơi – chơi mà
học”. Làm cho các em yêu thích môn Ngữ văn hơn.
Để nâng cao chất lượng dạy – học, đáp ứng nhu cầu của xã hội thì tôi nghĩ
rằng: Sử dụng đồ dùng trực quan phù hợp mà không lạm dụng nó thì sẽ đem lại
hiệu quả đáng ghi nhận.
Tuy nhiên đông đảo giáo viên THPT không phải là không khó khăn, mặc dù
đã được tập huấn để dạy thí nghiệm và đại trà. Do vậy cần phải nắm chắc đặc trưng
của phương pháo dạy học kiểu mới, nhất là việc sử dụng đồ dùng trực quan chưa
quen sẽ dễ bị lạm dụng phải có sự đầu tư thời gian vào việc mô phỏng thêm tranh.
Làm sao đấy giờ dạy luôn khẳng định được vai trò tích hợp trong bộ môn, học sinh
biết chủ động tiếp cận tác phẩm theo hướng đọc - kể - tóm tắt văn bản (truyện) để
từ đó hiểu sâu về nội dung tác phẩm. Ngoài ra,việc sử dụng đồ dùng trực quan
trong dạy-học Ngữ văn nói chung (cả ba khối lớp 10,11,12) giúp người giáo viên
giảm bớt được thời gian soạn- giảng giáo án công nghệ thông tin .Ở đây giáo viên
chỉ cần có một hệ thống tranh ảnh phù hợp với nội dung bài học và vẫn tiến hành
giờ dạy- học theo phương pháp truyền thống mà giờ dạy- học vẫn đạt hiệu quả cao.
Đề tài tôi trình bày ra đây có thể áp dụng cho rất nhiều bài học kể cả Văn
học Việt Nam và Văn học nước ngoài trong chương trình Ngữ văn ở THPT.Tuy
nhiên giới hạn đề tài tôi đặt ra mới áp dụng ở lớp 10, chắc chắn tôi sẽ thực hiện ở
lớp 11,12 nữa.
Tôi xin dừng lại ở đây, rất mong sự đóng góp ý kiến của các quí vị, bạn
- 19 -
SỞ GD&ĐT ĐỒNG NAI
Đơn vị CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

, ngày tháng năm PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học:
–––––––––––––––––
Tên sáng kiến kinh nghiệm: .
SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN ĐỂ KỂCHUYỆN,
TÓM TẮT TRONG BỘ MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 THPT.
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Lê
Chức vụ: Tổ Trưởng tổ Văn
Đơn vị: Trường PTTH Nguyễn Đình Chiểu – Long Thành – Đồng Nai
Lĩnh vực: (Đánh dấu X vào các ô tương ứng, ghi rõ tên bộ môn hoặc lĩnh vực khác)
- Quản lý giáo dục  - Phương pháp dạy học bộ môn: 