Giáo án Ngữ văn 8 GV: Nguyễn Thị Ph ơng - Tr-
ờng THCS Lệ Xá
Tuần 21 - Tiết 77
Ngày soạn: 16 / 8 / 2010
Ngày dạy: 24 / 8 / 2010
Văn bản: Quê hơng
(Tế Hanh)
A. Mục tiêu cần đạt:
- Học sinh cảm nhận đợc vẻ đẹp tơi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền
biển đợc miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hơng đằm thắm của tác giả.
- Thấy đợc những nét dặc sắc nghệ thuật.
- Giáo dục lòng yêu quê hơng.
B. Chuẩn bị:
- Giáo viên: ảnh chân dung Tế Hanh, tập thơ ''Hoa niên'' của ông.
- Học sinh: soạn bài, tìm hiểu về thể thơ.
C. Các hoạt động dạy học:
HĐ 1: Tổ chức lớp: (1')
HĐ 2: Kiểm tra bài cũ :(5')
? Đọc thuộc lòng bài thơ ''Ông đồ''
? Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào? Nhận xét về hình ảnh, ngôn ngữ của bài thơ.
? Cái hay của những câu thơ ''Giấy đỏ ... mực đọng ...''
''Lá vàng ... ngoài giời ...''
HĐ 3. Bài mới:
* Giới thiệu bài mới.
Tác giả nhớ quê hơng trong xa cách trở thành một dòng cảm xúc chảy dọc đời
th Tế Hanh. Cái làng chài nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi dỡng tâm
hồn thơ ông, đã trở thành 1 điểm hớng về để ông viết nên nhữnh dòng thơ tha thiết,
đau đáu. Trong dòng cảm xúc ấy, Quê h ơng là thành công khởi đầu rực rỡ cho
nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ Tế Hanh. Với thể thơ 8 chữ, Tế Hanh đã rung
lên một bức tranh đẹp đẽ, tơi sáng, bình dị về cuộc sống của con ngời và cảnh sắc của
một làng quê ven biển bằng tình cảm quê hơng sâu đậm, đằm thắm.

? Nhận xét về cách giới thiệu của tác
giả?
* Quê hơng đợc tác giả giới thiệu rất tự
nhiên bình dị là một làng chài ven biển.
? Cảnh ngời dân chài đi đánh cá đợc
miêu tả trong khung cảnh, thời gian
nào?
Em có nhận xét gì về khung cảnh đó?
=> Khung cảnh nh vậy hứa hẹn 1
1. Tác giả
- Ông sinh 1921 tại một làng chài ven biển
tỉnh Quảng Ngãi. Ông là nhà thơ mới viết rất
hay về quê hơng.
- Sự nghiệp sáng tác: SGK.
2. Đọc - tìm hiểu chú thích.
a. Đọc
b. Chú thích:
Chú ý các chú thích 1 (lời đề tựa của bài
thơ), 4 (từ địa phơng)
3. Tác phẩm:
* Xuất xứ: ''Quê hơng'' là bài thơ mở đầu cho
nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ Tế
Hanh.
* Thể thơ: Thể thơ 8 chữ gồm nhiều khổ,
gieo vần ôm và vần liền với sự hoán vị bằng
trắc đều đặn (2 câu vần bằng đến 2 câu vần
trắc)
* Bố cục:
- 2 câu đầu giới thiệu chung
về ''làng tôi'' Hình

so sánh, động từ mạnh (có động từ đặt
ở đầu câu)
? Qua h/a ĐTĐC ra khơi, tác giả đã
dựng lên 1 bức tranh lao động ở đây
ntn?
- Vừa miêu tả phong cảnh tự nhiên tơi
sáng vừa là bức tranh lao động đầy
hứng khởi và dạt dào sức sống.
? Chi tiết nào đặc tả vẻ đẹp của cánh
buồm?
? Nhận xét về nt?
- Bình: Nhà thơ vừa vẽ chính xác cái
hình vừa cảm nhận đợc cái hồn của sự
vật.
* Tác giả miêu tả cánh buồm căng rất
đẹp với vẻ đẹp lãng mạn bằng sự so
sánh độc đáo, bất ngờ. Nó trở thánh
biểu tợng, linh hồn của làng chài.
Nếu cảnh ĐTĐC ra khơi là biểu tợng
cho sức mạnh thể chất của ngời dân
chài, thì h/a cánh buồm lại là biểu tợng
cho sức mạnh tinh thần, cho tâm hồn
lãnag mạn, bay bổng của nagời dân
chài giữa đại dơnag bao la lộng sóng
gió biển khơi.
? Đoàn thuyền đánh cá về bến trong
khung cảnh ntn?
? Câu nói" nhờ ơn trời" thể hiện tình
cảm gì của ngời dân chài?
? Giọng điệu miêu tả cảnh ĐTĐC ra

làng chài, là linh hồn của làng chài.
3. Cảnh làng chài đón thuyền trở về:
* Khung cảnh: ồn ào, tấp nập

đông vui,
náo nhiệt.
- "Biển lặng, cá đầy ghe"
-> Lời cảm tạ chân thành của ngời dân chài
đối với trời đất đã ban cho nagời dân chài 1
chuyến ra khơi thành công và may mắn.
Năm học: 2010 - 2011
15
Giáo án Ngữ văn 8 GV: Nguyễn Thị Ph ơng - Tr -
ờng THCS Lệ Xá
khơi có gì khác với giọng điệu đoạn thơ
miêu tả cảnh ĐTĐC trở về?
- Đoạn thơ miêu tả cảnh ĐTĐC ra khơi
phấn chấn, hào hứng.
- Đoạn thơ miêu tả cảnh ĐTĐC trở về
th thái, trầm lắng.
? Hình ảnh ngời dân chài đợc miêu tả
ntn?
? Nhận xét về nghệ thuật?
* Hình ảnh ngời dân chài đợc miêu tả
vừa chân thực vừa lãng mạn trở nên có
tầm vóc phi thờng.
? Con thuyền hiện lên qua chi tiết nào.
? Nhận xét về nghệ thuật? Tác dụng
của nt?
? Từ đó em cảm nhận đợc vẻ đẹp nào

4. Nỗi nhớ quê hơng
- Biển (màu nớc xanh), cá (cá bạc), cánh
buồm (chiếc buồm vôi), thuyền, mùi biển.

Biểu cảm trực tiếp nói về nỗi nhớ làng
quê khôn nguôi của mình.
- Lời thơ giản dị, tự nhiên.
Mùi vị riêng của làng chài ven biển đợc cảm
nhận bằng tấm lòng trung hiếu của ngời con
xa quê.
-> Nỗi nhớ cụ thể, thắm thiết và bền bỉ
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- ''Quê hơng'' là bài thơ trữ tình, phơng thức
biểu đạt chủ yếu là biểu cảm. Ngòi bút miêu
tả thấm đẫm cảm xúc. Hình ảnh, ngôn ngữ
đẹp, bay bổng, lãng mạn, biện pháp nhân hoá
độc đáo thổi linh hồn vào sự vật.
- Sáng tạo hình ảnh thơ rất phong phú, chính
xác, chân thực qua ngôn ngữ giản dị.
2. Nội dung
- Bức tranh tơi sáng, khoẻ khoắn, đầy sức
sống của làng chài và ngời dân chài.
- Nhà thơ cảm nhận cuộc sống rất tinh tế, có
tình yêu nồng hậu, thuỷ chung với quê hơng.
* Ghi nhớ: SGK
Năm học: 2010 - 2011
16
Giáo án Ngữ văn 8 GV: Nguyễn Thị Ph ơng - Tr -
ờng THCS Lệ Xá

* Giới thiệu bài mới
Tố Hữu đợc coi là đỉnh cao của thơ trữ tình chính trị Việt Nam thời hiện đại
với ông, đờng đến với cách mạng cũng là đờng đến với thơ ca. Ông là nhà thơ của lẽ
sống, tình cảm lớn, niềm vui lớn . Sức hấp dẫn của thơ Tố Hữu, vì thế tr ớc hết xuất
phát từ niềm say mê lý tởng, từ những khát khao lớn lao: Thơ ơi ta hãy cất cao tiếng
hát. Ca ngợi trăm năm làn tổ quốc chúng ta. 19 tuổi, đang hành động cách mạng sôi
nổi, say sa ở thành phố Huế thì Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam ở Thừa Phủ.
Năm học: 2010 - 2011
17