MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ VỀ VIỆC VẬN DỤNG THỦ
TỤC PHÂN TÍCH TRONG KIỂM TOÁN BCTC TẠI CÔNG TY
TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN TÀI CHÍNH (ACAGROUP)
3.1 Những ưu điểm trong quy trình thực hiện thủ tục phân tích trong
kiểm toán Báo cáo tài chính tại ACAGroup
Cùng với quá trình phát triển, phương pháp kiểm toán của ACAGroup
ngày càng được đổi mới để trở nên khoa học hơn và phù hợp hơn với tính chất
phức tạp, đa dạng trong tình hình tài chính của mỗi khách hàng. Tại ACAGroup,
phương pháp kiểm toán bao gồm nhiều loại thủ tục kiểm toán, song yêu cầu đặt
ra cho KTV là cần phải có sự kết hợp khéo léo giữa các loại thủ tục ấy. TTPT là
một công cụ hữu ích và hiệu quả trong quá trình thực hiện kiểm toán, nó có thể
đem lại bằng chứng kiểm toán chất lượng cao song chi phí kiểm toán để thực
hiện lại thấp hơn đáng kể so với thủ tục kiểm tra chi tiết. Thấy rõ được vai trò và
tính hiệu quả của việc áp dụng thủ tục phân tích trong kiểm toán BCTC, các
KTV của ACAGroup đã vận dụng loại công cụ này một cách tối đa và linh hoạt
vào mỗi cuộc kiểm toán cụ thể.
Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, KTV thực hiện TTPT sơ bộ để
đạt được sự hiểu biết ban đầu về khách hàng. TTPT trong giai đoạn này được
vận dụng tùy thuộc vào tình hình cụ thể của từng khách hàng. KTV thực hiện
thu thập, tìm hiểu các thông tin chung đồng thời cũng tìm hiểu các chính sách kế
toán mà khách hàng áp dụng. Bên cạnh đó, KTV đã thực hiện phân tích ảnh
hưởng của các nhân tố từ môi trường kinh doanh bên ngoài tác động tới tình
hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Mặt khác, đối với thực trạng cụ
thể của mỗi khách hàng, KTV sẽ thực hiện tìm hiểu tập trung vào những vấn để
quan trọng, có ảnh hưởng tới việc lập BCTC. Chẳng hạn như đối với khách hàng
kiểm toán năm đầu và khách hàng kiểm toán đã nhiều năm thì quá trình thu thập
thông tin và phân tích cũng khác nhau. Trong giai đoạn này, kỹ thuật phân tích
ngang đã được KTV sử dụng một cách tối đa để phân tích các chỉ tiêu trên Bảng
cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giữa hai năm tài chính,
Vũ Thị Trang – Kiểm toán 47B – ĐH Kinh Tế Quốc Dân
qua đó để thấy được những biến động bất thường lớn giữa năm nay so với năm

KTV mới chỉ tìm hiểu khách hàng ở mức độ chung chung, chưa được thực sự cụ
thể chi tiết. KTV đã thu thập và tìm hiểu về loại hình doanh nghiệp, cơ cấu tổ
chức, loại hình sản phẩm cũng như các chính sách kế toán áp dụng song vẫn
chưa đưa ra phân tích cụ thể về những nhân tố này tác động tới doanh nghiệp
trong năm kiểm toán. Bên cạnh đó, chỉ đối với một số khách hàng có thực trạng
tài chính không thực sự khả quan thì KTV mới thực hiện phân tích ảnh hưởng từ
các nhân tố môi trường bên ngoài. Những biến động trong môi trường pháp lý
và nền kinh tế gần như rất ít được phân tích. Bên cạnh đó, ở hầu hết các cuộc
kiểm toán trong giai đoạn lập kế hoạch, KTV chủ yếu thực hiện kỹ thuật phân
tích ngang để đánh giá sơ bộ tình hình tài chính, và có thể thực hiện kỹ thuật
phân tích tỷ suất tại một số rất ít các khách hàng, hơn nữa số lượng các chỉ tiêu
tài chính mà KTV thực hiện phân tích cũng còn hạn chế ở mức cơ bản, chưa đa
dạng. KTV thường chỉ phân tích xu hướng giữa hai năm tài chính của khách
hàng mà không sử dụng các loại phân tích khác như: phân tích giữa số liệu kế
hoạch và số liệu thực tế hay phân tích các chỉ số tài chính của khách hàng với
chỉ số chung của ngành, so sánh giữa tình hình tài chính của khách hàng với các
công ty cùng loại hình và đặc điểm kinh doanh,…Do vậy, trong giai đoạn này,
TTPT sơ bộ áp dụng tại Công ty vẫn còn bị tương đối hạn chế, chưa tìm hiểu và
phân tích hết được tính hợp lý cũng như bản chất của các nghiệp vụ phát sinh,
đồng thời cũng chưa đánh giá được lợi thế so sánh của khách hàng với các công
ty cùng ngành về thị trường sản phẩm tiêu thụ, về thị trường nguyên vật liệu đầu
vào. Một điều đáng chú ý hơn trong giai đoạn này, đó là KTV mới chỉ áp dụng
TTPT đối với Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
mà chưa tiến hành phân tích Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, trong khi Báo cáo lưu
chuyển tiền tệ giúp KTV biết rõ hơn về khả năng tạo tiền, tình hình quản lý tài
sản và trách nhiệm pháp lý ngoài vốn hiện thời cũng như chi tiết về các khoản
Vũ Thị Trang – Kiểm toán 47B – ĐH Kinh Tế Quốc Dân
đầu tư vào tài sản sản xuất, qua đó có thể dự kiến được rủi ro có thể xảy ra và
khoanh vùng sai phạm.
Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán, KTV đã khéo léo lựa chọn loại hình

hiểu thêm về nhu cầu và biến động của sản phẩm trên thị trường. Từ đó đưa ra
những phân tích về khó khăn và thuận lợi của khách hàng trong năm.
Bên cạnh việc áp dụng kỹ thuật phân tích xu hướng vào tình hình thực tế
hai năm tài chính của khách hàng, KTV cần đa dạng đối tượng phân tích hơn
nữa khi áp dụng kỹ thuật này. Chẳng hạn, KTV có thể phân tích số liệu thực tế
với số liệu dự toán, hoặc có thể kết hợp giữa phân tích xu hướng và phân tích tỷ
suất để đánh giá về các chỉ tiêu tài chính của khách hàng qua các năm.
Mặt khác, khi phân tích các chỉ tiêu tài chính cơ bản, KTV cần xây dựng
cho mình hệ thống các tỷ suất tài chính phù hợp với từng ngành, từng lĩnh vực
sản xuất để làm cơ sở cho việc so sánh các tỷ suất của khách hàng với các chỉ
tiêu tài chính chung của ngành, từ đó có thể thấy được vị thế của công ty so với
các đơn vị khác. Ngoài việc phân tích các tỷ suất tài chính cơ bản như đã thực
hiện đối với khách hàng XYZ, KTV có thể phân tích chi tiết thêm một số tỷ suất
sau:
+ Tỷ suất thanh toán tức thời: thông qua tỷ suất này KTV có thể đánh giá được
tính hợp lý của việc sử dụng vốn bằng tiền trong thanh toán qua đó không
những giúp KTV kiểm tra được khoản mục tiền mà còn đánh giá được tình
trạng tài chính một cách cụ thể hơn.
Vốn bằng tiền
Tỷ suất thanh toán tức thời =
Nợ ngắn hạn
+ Nhóm tỷ suất giúp KTV nhìn nhận rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp:
Doanh thu bán hàng chịu
Hệ số thu hồi nợ =
Tổng số các khoản nợ phải thu bình quân
Thời gian của kỳ phân tích
Vũ Thị Trang – Kiểm toán 47B – ĐH Kinh Tế Quốc Dân