1
Khoá luận tốt nghiệp
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VIỆC
VẬN DỤNG THỦ TỤC PHÂN TÍCH TRONG KIỂM TOÁN
BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN
VÀ TƯ VẤN NEXIA ACPA
3.1. Tính tất yếu phải hoàn thiện việc vận dụng thủ tục phân tích trong
kiểm toán báo cáo tài chính tại công ty NEXIA ACPA
Như chúng ta đã biết Việt Nam đang trong quá trình hội nhập với nền
kinh tế thế giới. Hàng loạt các sự kiện diễn ra đánh dấu những bước phát triển
trong quá trình hội nhập, Việt Nam đã gia nhập Tổ chức thương mại thế giới
do đó ngày càng thu hút được vốn đầu tư nước ngoài. Điều đó cũng đòi hỏi
thị trường tài chính Việt Nam phải lành mạnh hơn, và hoạt động Kiểm Toán
cần phải ngày càng trở nên hoạt động hiệu quả hơn để không những cung cấp
dịch vụ tốt nhất ở Việt Nam mà còn vươn ra thị trường Thế Giới. Cũng trong
điều kiện đó sự cạnh tranh giữa các công ty kiểm toán ngày càng trở nên gay
gắt. Từ chỗ chỉ có hai công ty chuyên cung cấp dịch vụ kiểm toán (VACO và
AASC) cho tới nay Việt Nam đã có rất nhiều các công ty kiểm toán trong
nước và quốc tế. Do vậy muốn tồn tại và phát triển được các công ty kiểm
toán không còn sự lựa chọn nào khác là phải có sự chuyển biến cả về số lượng
và chất lượng. Về chất lượng dịch vụ kiểm toán thì trước hết phải nâng cao
năng lực chuyên môn cho đội ngũ KTV, hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kế
toán - kiểm toán và các quy định khác có liên quan, đồng thời nâng cao năng
lực quản lý đối với chất lượng kiểm toán. Về số lượng thì phải không ngừng
tăng thêm số lượng kiểm toán viên, đa dạng hoá dịch vụ cung cấp…
Trong số các phương pháp kiểm toán thường được KTV sử dụng thì thủ
tục phân tích được coi là một phương pháp rất hiệu quả và có nhiều ưu điểm.
Nó giúp KTV xác định nội dung, lịch trình, phạm vi của cuộc kiểm toán; cung
1
Lê Thị Tình Lớp: Kiểm toán 46B
2

3
Khoá luận tốt nghiệp
lên (năm 2006 là 100 khách hàng, năm 2007 số lượng khách hàng là 168, con
số này vẫn tiếp tục tăng trong năm 2008) do đó công ty đặt mục tiêu hàng
năm tăng khoảng 20% nhân viên hàng năm để đảm bảo cho sự phát triển của
công ty.
Trong thời gian tới công ty tiến hành mở rộng quy mô dịch vụ cung cấp.
Công ty cố gắng duy trì khách hàng hiện có đồng thời khai thác những khách
hàng tiềm năng, công ty đang cố gắng “tấn công” sang thị trường mới đó là
những công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán. Thời gian gần đây thị
trường tài chính Việt Nam có một bước phát triển mạnh mẽ trở thành “miền
đất hứa”cho dịch vụ kiểm toán phát triển bởi nhu cầu minh bạch về tài chính.
Điều đó chứng tỏ định hướng của công ty hợp lý. Bên cạnh đó công ty đa
dạng dịch vụ cung cấp bằng việc phát triển đồng thời dịch vụ tư vấn thuế và
các dịch vụ tư vấn sáp nhập, giải thể, dịch vụ tuyển dụng…
Không chỉ dừng lại ở khách hàng Miền Nam và Miền Bắc,công ty có kế
hoạch trong vòng 1-2 năm tới sẽ mở thêm chi nhánh tại Đà Nẵng để tiếp cận
với khách hàng Miền Trung. Bằng những nỗ lực hết mình trong hơn 3 năm
qua công ty đã đạt được những thành tựu đáng kể, không dừng lại ở đó công
ty đang phấn đầu trở thành một trong những công ty kiểm toán hàng đầu tại
Việt Nam, sau đó sẽ hướng ra thị trường quốc tế.
Về chất lượng
Phương châm hoạt động của NEXIA ACPA là cung cấp dịch vụ tốt nhất
tới khách hàng do đó yếu tố chất lượng luôn được đặt lên vị trí hàng đầu
nhằm tăng cường uy tín của NEXIA ACPA. Thực tế trong thời gian qua cho
thấy công ty thường xuyên mở các lớp đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn
cho nhân viên, hàng năm chi 1%-2% doanh thu để nhân viên có thể tham gia
các khoá học ACCA, MBA…Bên cạnh đó công ty cũng tích cực tham gia
cùng bộ tài chính trong quá trình xây dựng chuẩn mực kiểm toán đồng thời cố
3

4
Lê Thị Tình Lớp: Kiểm toán 46B
5
Khoá luận tốt nghiệp
đua của các đối thủ cạnh tranh hiện tại nhằm đánh giá khả năng hoạt động và
phát triển trong tương lai của khách hàng.
* Về phạm vi áp dụng:
Thủ tục phân tích trong giai đoạn này được KTV áp dụng kết hợp cả
phân tích ngang và phân tích dọc thông qua thủ tục BPR. Tuy nhiên trên thực
tế thủ tục phân tích không được áp dụng trong giai đoạn lập kế hoạch một
cách bài bản với tất cả các khách hàng mà chỉ áp dụng với những khách hàng
có quy mô lớn ở một số năm nhất định. Đối với khách hàng nhỏ và lâu năm
các cuộc kiểm toán cuối năm thường chỉ sử dụng kế hoạch kiểm toán giữa kì
vì biến động không nhiều hoặc thông qua nhận định ban đầu của chủ nhiệm
kiểm toán trước khi kí kết hợp đồng kiểm toán (không được trình bày trên
giấy tờ làm việc). Điều này làm giảm hiệu quả của việc vận dụng thủ tục phân
tích và có thể dẫn đến sai lầm trong việc xác định trọng tâm kiểm toán. Trong
thời gian tới công ty nên đưa vào thủ tục BPR với tất cả các khách hàng nhằm
đánh giá chính xác rủi ro có thể gặp phải trong quá trình kiểm toán khách
hàng. Tồn tại này một phần do trong thời gian qua số lượng khách hàng của
Công ty tăng lên rất nhiều trong khi số lượng nhân viên tăng lên không đáng
kể. Trong điều kiện đó, thời gian kiểm toán bị rút ngắn và một số thủ tục kiểm
toán có thể bị giảm bớt điều đó làm ảnh hưởng tới chất lượng kiểm toán. Để
khắc phục điều này trong thời gian tới Công ty phải tăng số lượng nhân viên,
không ngừng cải tiến chương trình kiểm toán cho phù hợp với sự phát triển
chung của nền kinh tế nhằm đảm bảo tăng cả số lượng khách hàng lẫn chất
lượng kiểm toán.
Hơn nữa, để nâng cao hiệu quả của thủ tục phân tích thì KTV cần tiến
hành phân tích báo cáo lưu chuyển tiền tệ trong giai đoạn lập kế hoạch nhằm
đánh giá khả năng thanh toán, thực trạng tài chính, khả năng tạo tiền của

Lê Thị Tình Lớp: Kiểm toán 46B
7
Khoá luận tốt nghiệp
Nhìn chung trong giai đoạn thực hiện kiểm toán thủ tục phân tích đã
được kết hợp với kiểm tra chi tiết giúp KTV thu được những bằng chứng có
giá trị. Tuy nhiên như đã trình bày ở mục 2.3 ta thấy việc áp dụng thủ tục
phân tích trong giai đoạn này còn một số vấn đề cần phải hoàn thiện
Về pham vi áp dụng
Trên thực tế do thủ tục phân tích vẫn chưa được áp dụng một cách triệt
để tại công ty NEXIA ACPA, đối với nhiều khách hàng nhỏ KTV thường tập
trung vào kiểm tra chi tiết. Trong thời gian tới KTV nên sử dụng thủ tục phân
tích một cách toàn diện trên nhiều khoản mục nhằm thu được những bằng
chứng kiểm toán có độ tin cậy cao nhất. Đặc biệt đối với những chỉ tiêu trên
báo cáo kết quả kinh doanh là những chỉ tiêu mang tính thời kỳ nên việc tiến
hành thủ tục phân tích đối với những khoản mục này mang nhiều ý nghĩa.
Xác định mô hình ước tính
Như đã phân tích ở chương I, ta thấy mô hình ước tính phụ thuộc rất
nhiều vào thông tin mà kiểm toán viên thu thập được. Có những mô hình trên
lý thuyết rất tốt cho việc đưa ra các con số uớc tính của kiểm toán viên nhưng
trong điều kiện cụ thể tại một khách hàng nào đó không thể thu được những
thông tin thích hợp do hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng kém hoặc do
thông tin nằm rải rác...do đó kiểm toán viên cần rất linh hoạt trong việc xây
dựng các mô hình ước tính cho phù hợp với thực tế.
Trên thực tế vận dụng thủ tục phân tích trong thời gian qua tại NEXIA
ACPA cho thấy KTV chủ yếu vận dụng các kỹ thuật phân tích giản đơn áp
dụng cho các khoản mục riêng lẻ (phân tích xu hướng, phân tích tỷ suất).
Trong thời gian tới công ty có thể cân nhắc việc vận dụng mô hình DUPONT,
phân tích hồi quy để giúp KTV có thể dự đoán chính xác hơn, thấy được mối
quan hệ giữa các chỉ tiêu.
7

8
Lê Thị Tình Lớp: Kiểm toán 46B
9
Khoá luận tốt nghiệp
khoản mục cụ thể dựa vào kinh nghiệm của mình. Việc phân bổ mức trọng
yếu ban đầu cho các khoản mục cần phải được thực hiện theo các hướng dẫn
cụ thể. Đồng thời khi phân bổ ước lượng KTV cần căn cứ theo các cơ sở như
mức trọng yếu được ước lượng cho toàn bộ tổng thể, quy mô của số dư khoản
mục. rủi ro tiềm tàng... và đặc biệt chú ý tới yếu tố chi phí kiểm toán. Đây là
một công việc phức tạp do đó công ty nên giao cho những KTV có kinh
nghiệm đảm nhiệm. Trong thời gian tới công ty NEXIA nên cân nhắc việc sử
dụng phần mềm kiểm toán để giúp kiểm toán viên xác định giá trị trọng yếu
và độ tin cậy mong muốn. Nhờ đó sẽ giúp cho kiểm toán viên có đầy đủ giá
trị có thể chấp nhận được tương ứng với phần phân tách khác nhau làm căn cứ
để xác định số chênh lệch trọng yếu mà tiết kiệm được thời gian và chi phí.
Phân tích nguyên nhân chênh lệch
KTV tiến hành điều tra các nguyên nhân dẫn đến chênh lệch và tiến
hành đưa ra các kết luận về thủ tục phân tích. Mức chính xác của thủ tục phân
tích càng cao thì khả năng chỉ ra sai sót càng lớn. KTV nên giải thích cho toàn
bộ chênh lệch chứ không chỉ riêng đối với những chênh lệch cho là trọng yếu
để giảm rủi ro kiểm toán xuống mức thấp nhất. Khi tìm hiểu nguyên nhân
chênh lệch KTV phải xem xét mối quan hệ giữa dự đoán ban đầu với số thực
tế cũng như ảnh hưởng của các nhân tố mà kiểm toán viên chưa tính đến khi
lập dự đoán.
3.3.3. Trong giai đoạn kết thúc kiểm toán
Đối với một số khách hàng nhỏ, KTV đã không sử dụng phân tích dọc
mà chỉ sử dụng phân tích ngang. Trong điều kiện cạnh tranh khốc liệt giữa
các các công ty kiểm toán như hiện nay thì cần hết sức thận trọng trong giai
đoạn soát xét cuối cùng này làm giảm khả năng rủi ro tới mức tối thiểu đồng
thời có thể cung cấp cho khách hàng những thông tin hữu ích trong thư quản

Để vận dụng hiệu quả thủ tục phân tích trong kiểm toán báo cáo tài
chính trong thời gian tới công ty cần xây dựng một phần mềm kiểm toán.
10
Lê Thị Tình Lớp: Kiểm toán 46B