1
CHƯƠNG 8: CÁC KHÁI NIỆM CHUNG VỀ GANG
8.1. KHÁI NIỆM CHUNG
8.1.1. Định nghĩa
- Gang là hợp kim của sắt với Cacbon với thành phần
Cacbon lớn hơn 2,14%.
- Ngoài ra còn các nguyên tố thường gặp là Mn, Si, P, S.
Mn và Si là hai nguyên tố có tác dụng điều chỉnh sự tạo thành
grafít và cơ tính của gang. Còn P và S là các nguyên tố có hại
trong gang nên càng ít càng tốt.
2
CHƯƠNG 8: CÁC KHÁI NIỆM CHUNG VỀ GANG
8.1.2. Các đặc tính cơ bản của gang
- Nhiệt độ chảy thấp, nên dễ nấu chảy hơn thép;
- Tính đúc tốt;
- Dễ gia công cắt (trừ gang trắng);
- Chịu nén tốt.
- Dễ nấu luyện;
3
CHƯƠNG 8: CÁC KHÁI NIỆM CHUNG VỀ GANg
- Theo tổ chức tế vi, người ta phân gang làm 2 loại chính đó là
gang trắng và gang grafít
+ Gang trắng: Có tổ chức tế vi của gang hoàn toàn phù hợp với
giản đồ trạng thái Fe-C và luôn chứa hỗn hợp cùng tinh
Ledeburit;
+ Gang có grafít: Là loại gang trong đó phần lớn hoặc toàn bộ
lượng Cacbon nằm dưới dạng tự do – grafhit.
- Tuỳ theo hình dạng của graphit, lại chia thành 3 loại: gang
xám, gang dẻo và gang cầu;
- Trong tổ chức của loại gang này không có Ledeburit nên tổ
chức tế vi không phù hợp với giản đồ trạng thía Fe-C.
CHƯƠNG 8: CÁC KHÁI NIỆM CHUNG VỀ GANG
8.3. GANG XÁM
8.3.1. Tổ chức tế vi
- Gang xám cũng như những loại gang có grafit khác, có tổ chức
tế vi chia làm hai phần rõ rệt: nền kim loại và grafit. (với gang xám:
Tổ chức tế vi = nền kim loại + grafit tấm
7
8.3.1. Tổ chức tế vi
- Ferit khi không có Xementit (Fe
3
C);
a, Grafit tấm và nền kim loại
- Ferit + Feclit khi có ít Fe
3
C (khoảng 0,1 - 0,6%);
- Peclit khi có khá nhiều Fe
3
C (khoảng 0,6 – 0,8%).
⇒ Phần tổ chức có chứa Ferit, Ferit + Peclit hoặc Peclit gọi là
nền kim loại.
Tuỳ thuộc vào lượng Xementit nhiều hay ít mà phần tổ chức
chứa Xementit có khác nhau:
8
8.3.1. Tổ chức tế vi
- Gang xám Ferit – có tổ chức tế vi là grafit tấm phân bố trên
nền Ferit;
Các loại gang xám:
- Gang xám Peclit – có tổ chức tế vi gồm grafit tấm phân bố trên
nền kim loại Ferit + Peclit, lượng Fe
3
- Làm tăng tính chống mài mòn;
- Lượng P được khống chế vào khoảng 0,1
÷
0,2% đến 0,5%.
Hàm lượng quá nhiều P gang sẽ giòn.
+ Lưu huỳnh
- Là nguyên tố cản trở mạnh sự tạo thành grafit;
- Làm xấu tính đúc, giảm độ chảy loãng;
- Là nguyên tố có hại, lượng S khống chế trong khoảng 0,06
÷
0.12%.
Ngoài ra còn có một số nguyên tố khác như Cr, Ni, Mo,…có
tác dụng riêng.