Đàn môi - một nhạc cụ đặc biệt

Đàn môi hiện nay đang là một loại nhạc cụ dân tộc ngày càng thu hút đông đảo sự quan
tâm của công chúng. Tuy nhiên ở Việt Nam, nhạc cụ này chưa được phổ biến rộng rãi và
cần có sự quan tâm nhiều hơn của cộng đồng...

"Âm nhạc và khoa học về đàn môi - bài học nhỏ về nghiên cứu âm nhạc dân tộc" là cuộc
hội thảo diễn ra vào tối thứ ba 27- 6, tại Trung tâm văn hoá Pháp - L'Espace được khá
đông các bạn trẻ trong nước và nhiều người Pháp nhiệt tình đón nhận.

Tại hội thảo, ông Trần Quang Hải - giáo sư âm nhạc dân tộc ,chuyên gia nghiên cứu về
đàn môi hàng chục năm nay đã giới thiệu những khả năng đặc biệt từ loại nhạc cụ này,
với sự minh hoạ của nghệ sĩ trẻ Đức Minh - một người Kinh được đánh giá là "nghệ sĩ
đàn môi hay nhất ở Việt Nam”.

Thế giới đàn môi

Đàn môi là một nhạc cụ độc đáo có mặt ở hầu hết các châu lục. Đàn thuộc loại khí tự âm
vang (idiophone) với dáng hình nhỏ nhắn, xinh xinh, chỉ dài khoảng 7 cm có thể bỏ vào
túi gọn gàng. Đàn môi có nhiều hình dáng và chất liệu khác nhau nhưng đều có hai bộ
phận chính là khung cố định và lưỡi gà di động. Theo GS. Trần Quang Hải: "Ở Châu Âu,
đàn môi rất thông dụng với nhiều tên gọi khác nhau. Ở Anh là jew's harp, Pháp là
guimbarde, ở Đức và Áo đàn môi được gọi là maultrommeln...".

Hiện nay, khoảng 30 quốc gia trên thế giới có nhạc cụ đàn môi. So với đàn môi ở các

Đàn môi trong cuộc sống người Việt.

Theo GS. Trần Quang Hải, nhạc cụ đàn môi của Việt Nam được xem là loại đàn môi có
giá trị và bồi âm đúng nhất, đông đảo người dân trên thế giới thừa nhận đàn môi Việt
nam là hay nhất. Hơn 40 năm qua, giáo sư đã đi trình diễn đàn môi tại hàng trăm đại hội,
liên hoan nhạc cổ truyền quốc tế. "Từ năm 1990, khi tôi mua được đàn môi của người
Mông làm bằng thau thì tôi nhận thấy đàn môi này dễ chơi hơn, bồi âm chính xác hơn và
âm thanh nghe như tiếng nói của con người vậy".

Qua một thời gian dài luyện tập, GS. Trần Quang Hải có thể dùng đàn môi mà nói được
một giọng nói nghe như giọng của rô-bôt, khán giả phương Tây vô cùng ngạc nhiên và
thán phục khi nghe giáo sư phát âm với đàn môi bằng tiếng Pháp, Anh, Đức và Việt và
người nghe có thể hiểu được những điều ông muốn nói: "Tôi không dùng dây thanh quản
để nói mà chỉ phát âm những chữ không cho nghe thành tiếng. Nhờ lưỡi gà của đàn môi
rung chuyển trong miệng thay thế cho dây thanh quản mà tạo thành tiếng nói "nhân tạo".
Theo nghệ sĩ Đức Minh, đàn môi là một loại nhạc cụ rất tinh vi.

Đàn môi là một loại nhạc cụ rất đặc biệt và có giá trị nhưng ở Việt Nam hiện nay, nhất là
giới trẻ, rất ít người biết đến loại nhạc cụ này. Nhiều lần đi biểu diễn ở nước ngoài, có
người thắc mắc tại sao lúc nào cũng chỉ có GS. Trần Quang Hải gắn bó với đàn môi của
Việt Nam và hiện nay, nghệ sĩ Đức Minh, 24 tuổi là học trò "rất có khiếu về đàn môi và
kỹ thuật đàn môi của Minh đã đạt tới trình độ cao", biểu diễn cùng GS. Hải.

Đức Minh tốt nghiệp nhạc viện Hà Nội, lòng say mê với nhạc cụ dân tộc đã đưa anh “bén
duyên” với đàn môi. Cuối năm 2004, anh được GS. Hải nhận làm học trò và lòng say mê
thực sự cộng với việc tập luyện chuyên cần đã giúp anh đạt được trình độ như hôm nay.

Minh tâm sự: “Những ngày đầu đến với đàn môi Minh gặp rất nhiều khó khăn, vì tài liệu
về đàn môi chủ yếu bằng tiếng Anh trong khi trình độ ngoại ngữ của Minh còn hạn chế.
GS. Hải là người cung cấp hầu hết các tài liệu giúp Minh tìm hiểu về đàn môi”.