Chuyên đề tốt nghiệp Tháng 6/2001Trường Cao đẳng quản trị kinh doanh
Tháng 6/2001
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN
NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
KINH DOANH .
I. Vai trò, vị trí của nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất kinh
doanh :
Để tiến hành sản xuất kinh doanh thuận lợi,các doanh nghiệp cần phải có
các yếu tố như: yếu tố đầu vào đó là máy móc. Thiết bị, nhà xưởng, vật tư và
con người. Trong nguyên vật liệu là một trong những yếu tố đầu vào quan
trọng có tác động đến quá trình sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm.
Cho nên vấn đề đặt ra là phải sử dụng nguyên vật liệu tiết kiệm có hiệu qủa và
tránh lãng phí.
1) Khái niệm, đặc điểm, vai trò của nguyên vật liệu trong quá trình sản
xuất kinh doanh.
Trong sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, nguyên vật liệu là đối tượng
lao động thể hiện dưới dạng thuần hoá. Nhưng không phải bất cứ một đối
tượng nào cũng thuộc đối tượng lao động của nguyên vật liệu mà chỉ trong
điều kiện đối tượng lao động có khả năng phục vụ cho quá trình sản xuất kinh
doanh hay tái tạo ra sản phẩm thì đó mới được coi là nguyên vật liệu.
Nguyên vật liệu là cơ sở vật chất để cấu thành nên thực thể sản phẩm.
Trong quá trình tham gia vào sản xuất tạo ra sản phẩm mới vật liệu không
ngừng chuyển hoá, biến đổi cả về hiện vật và giá trình về mặt hiện vật. Nó
tham gia vào một chu kỳ sản xuất và được tiêu hao toàn bộ không giữ nguyên
được hình thái, vật chất ban đầu. Còn về mặt giá trị sản phẩm mới tạo ra về
mặt kỹ thuật vật liệu là tài sản vật chất tồn tại dưới nhiều trạng thái khác
nhau, phức tạp về đặc tính lý hoá.
Trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, chi phí nguyên vật liệu thường
chiếm một tỷ trọng không nhỏ trong toàn bộ chi phí sản xuất, giá thành sản
 1
 

2
Chuyên đề tốt nghiệp Tháng 6/2001Trường Cao đẳng quản trị kinh doanh
Tháng 6/2001
Căn cứ vào cách phân loại trên giúp cho công tác tổ chức kế toán chi tiết,
cụ thể trong từng vật liệu nên trên được chia thành từng nhóm, từng loại có
qui cách khác nhau.
Dựa vào nguồn nhập thì nguyên liệu được chia thành:
+ Nguyên vật liệu mua ngoài.
+ Nguyên vật liệu tự chế biến.
+ Nguyên vật liệu nhận góp vốn liên doanh của đợn vị khác hoặc được
cấp phát biếu, gửi tặng.
+ Nguyên vật liệu thu hồi góp vốn liên doanh.
+ Nguyên vật liệu khác như: kiểm kê thừa, vật liệu không dùng hết.
Căn cứ vào mục đích và công dụng bao gồm:
+ Nguyên vật liệu trực tiếp dùng cho sản xuất, chế tạo sản phẩm.
+ Nguyên vật liệu khác dùng cho các nhu cầu khác như: phục vụ quản
lý ở các phân xưởng, tổ đội sản xuất cho nhu cầu bán hàng, quản lý
doanh nghiệp.
3) Vai trò và vị trí nguyên vật liệu trong sản xuất kinh doanh:
Khi nhắc đến quá trình sản xuất là nhắc đến quá trình kết hợp của 3 yếu
tố cơ bản đó là: Đối tượng lao động, tư liệu lao động và sức lao động. Thiếu
một trong 3 yếu tố đó thì doanh nghiệp không thể sản xuất được. Nguyên vật
liệu: là đối tượng lao động quan trọng do vậy nó có vai trò vị trí không thể
thiếu trong quá trình sản xuất kinh doanh. Trong doanh nghiệp sản xuất thì
nguyên vật liệu biểu hiện dưới hai hình thức đó là hình thức hiện vật và giá
trị:
Dưới hình thức hiện vật nó là bộ phận quan trọng của tài sản lưu động, đây là
những yếu tố không thể thiếu trong bất kỳ doanh nghiệp sản xuất nào.
Dưới hình thức giá trị: là sản phẩm vật chất hữu hình mà trong đó xét cả về
mặt hiện vật thì vật liệu là cơ sở cấu thành nền thực thể vật chất sản phẩm.

Chuyên đề tốt nghiệp Tháng 6/2001Trường Cao đẳng quản trị kinh doanh
Tháng 6/2001
II) Nhiệm vụ của kế toán và nội dung tổ chức công tác kế toán nguyên
vật liệu trong doanh nghiệp:
1) Nhiệm vụ của kế toán:
Để thực hiện các khâu quản lý thì công tác kế toán nguyênvật liệu cần
làm tốt các nhiệm vụ sau:
- Tổ chức đánh giá phân loại vật liệu phù hợp với nguyên tắc yêu cầu quản
lý thống nhất của nhà nước và yêu cầu quản lý doanh nghiệp.
Tổ chức trứng từ, tài khoản sổ sách kế toán phù hợp với phương thức kế toán
hàng tồn kho của doanh nghiệp để ghi chép phân loại tổng hợp số liệu về tình
hình hiện có và độ biến động tăng giảm của nguyên vật liệu trong quá trình
sản xuất, cung cấp số liệu kịp thi để tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành
sản phẩm.
Thực hiện việc phân tích đánh giá tình hình thực, kế hoạch thu mua.
2) Đánh giá nguyên vật liệu:
Đánh giá vật liệu là dùng thước đo tiền tệ để biểu hiện giá trị vật liệu theo
những nguyên tắc nhất định, việc đánh giá vật liệu có ý nghĩa quan trọng
trong công tác quản lý và hoạch toán vật liệu. Thông qua đánh giá vật liệu kế
toán mới ghi chép đầy đủ và có hệ thống các chi phí cấu thành nền giá vật tư
mua vào giá vật tư tiêu hao cho sản xuất kinh doanh từ đó xác định chính xác
giá trị sản phẩm xuất ra trong kỳ. Mặt khác đánh giá chính xác vật liệu còn
góp phần đánh giá chính xác số sản phẩm hiện có của doanh nghiệp đảm bảo
cho thông tinh cung cấp trên báo cáo tài chính được trung thực, hợp lý.
Xét về nguyên tắc vật liệu nhập xuất phải được hoạch toán đánh giá thực tế
tuy nhiên đơn giá và giảm bớt số lượng ghi chép của kế toán hàng ngày doanh
 5
 
5
Chuyên đề tốt nghiệp Tháng 6/2001Trường Cao đẳng quản trị kinh doanh

6
Chuyên đề tốt nghiệp Tháng 6/2001Trường Cao đẳng quản trị kinh doanh
Tháng 6/2001
3) Giá thực tế của vật liệu xuất kho:
Trong quá trình sản xuất kinh doanh vật liệu xuất dùng cho các nhu cầu đối
tượng sử dụng khác nhau. Để tính toán và phân bổ chi phí giá trị thực tế của
vật liệu đã tiêu hao kế toán sử dụng một trong các phương pháp tính giá như
sau:
* Phương pháp bình quân gia quyền: theo phương pháp này phải căn cứ vào
đơn giá vật liệu xuất kho và số lượng xuất để tính giá trị thực tế xuất kho cho
các đối tượng sử dụng.
* Có 3 phương pháp tính theo bình quân gia quyền:
Phương pháp tính theo đơn giá bình quân tồn đầu kỳ:
Giá thực tế xuất kho = giá tồn đầu kỳ × số lượng xuất kho
Trong đó:
Giá trị vật tư tồn đầu kỳ
Đơn giá tồn đầu kỳ = 
Số lượng tồn đầu kỳ
Phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ:
Giá thực tế vật tư xuất kho = Đơn giá bình quân × số lượng xuất kho
Trong đó:
Giá trị tồn đầu kỳ + giá trị nhập trong kỳ
Đơn giá bình quân =

Số lượng tồn đầu kỳ + số lượng nhập trong kỳ
Phương pháp bình quân sau mỗi lần nhập, xuất:
Giá trị thực tế xuất kho = Đơn giá bình quân sau mỗi lần nhập, xuất × số
lượng xuất kho
 7
 

 
8
Chuyên đề tốt nghiệp Tháng 6/2001Trường Cao đẳng quản trị kinh doanh
Tháng 6/2001
toán thì người ta còn sử dụng giá hạch toán để theo dõi tình hình nhập xuất
vật tư.
Giá hạch toán là giá qui đinh thống nhất trong toàn doanh nghiệp và sử
dụng ổn định trong thời gian dài. Cuối kỳ hạch toán vật tư phải điều chỉnh về
giá thực tế bằng phương pháp hệ số.
Giá thực tế vật liệu tồn đầu + giá thực tế vật liệu nhập trong kỳ
Hệ số giá = 
Giá hạch toán vật liệu tồn đầu kỳ + giá hạch toán vật liệu nhập trong kỳ
Sau đó xác định giá thực tế vật tư xuất kho trong kỳ như sau:
Giá thực tế Giá hạch toán vật liệu Hệ số



=  ×


Vật liệu xuất kho Xuất kho trong kỳ Giá
Việc tính giá thực tế của vật liệu xuất kho trong kỳ được thực hiện
trên bản kê tính giá thực tế vật liệu tuỳ theo yêu cầu và trình độ quản lý
từng doanh nghiệp mà hệ số giá có thể tính chi tiết cho từng loại từng
nhóm hoặc từng thứ vật liệu.
III. Nội dung công tác tổ chức kế toán nguyên vật liệu:
1) Kế toán chi tiết vật liệu:
Chứng từ kế toán vật liệu: trong doanh nghiệp sản xuất để đáp ứng
nhu cầu quản trị doanh nghiệp, kế toán chi tiết vật liệu phải được theo
kho từng loại, từng vật liệu và phải được tiến hành đồng thời ở kho và

Ở kho ghi chép về mặt số lượng, phòng kế toán ghi chép cả mặt số lượng
và giá trị từng thứ vật liệu.
trình tự ghi chép tại kho:
 10
 
10