<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>
64
<b>TRẢI NGHIỆM VĂN HÓA ẨM THỰC GĨP PHẦN GIA TĂNG </b>
<b>TÍNH CHÂN THỰC TRONG BẢN SẮC VĂN HĨA XỨ THANH </b>
<b>ThS. Trịnh Xn Phương1</b>
<i><b>Tóm tắt</b>: Ẩm thực không chỉ là sản phẩm du lịch hấp dẫn mà còn là yếu tố tạo nên </i>
<i>bản sắc văn hóa của mỗi địa phương, vùng, miền. Việc du khách được trải nghiệm văn hóa </i>
<i>ẩm thực là cơ hội để hiểu hơn về bản sắc văn hóa của địa phương đó. Ẩm thực xứ Thanh </i>
<i>vừa mang trong mình đặc trưng của ẩm thực Việt Nam nói chung, nhưng cũng có những </i>
<i>khác biệt do nhiều yếu tố tạo thành. Trong những năm qua, Thanh Hóa đã chú trọng đến </i>
<i>các hoạt động du lịch mang tính văn hóa, tuy nhiên vẫn cịn đơn điệu, thiếu hấp dẫn, chưa </i>
<i>đáp ứng được nhu cầu của du khách. Vì vậy, trong bài viết này, tác giả muốn đề cập đến </i>
<i>hoạt động trải nghiệm văn hóa ẩm thực Thanh Hóa như một yếu tố làm gia tăng tính chân </i>
<i>thực trong bản sắc văn hóa xứ Thanh.</i>
<b>Từ khóa: </b>Du lịch trải nghiệm, văn hóa ẩm thực, bản sắc văn hóa, xứ Thanh.
<b>1. Đặt vấn đề</b>
Văn hóa ẩm thực là bộ phận cấu thành văn hóa dân tộc, tạo nên bản sắc văn hóa của mỗi
quốc gia. Thơng qua ẩm thực, chúng ta có thể hiểu hơn về lịch sử và văn hóa của cộng đồng cư
dân và vùng đất nơi họ sinh sống.
Theo quan niệm của UNESCO: <i>“Văn hóa là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần </i>
<i>và vật chất, trí tuệ và cảm xúc, quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm người trong </i>
<i>xã hội. Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của </i>
<i>con người, những hệ thống và giá trị, tập tục và tín ngưỡng”.</i>
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khi nghiên cứu về văn hóa, Người viết rằng: <i>“Vì lẽ </i>
thực thơng qua cách chế biến, cách trình bày... từ đó họ hiểu hơn về văn hóa địa phương.
<b>2. Vài nét về văn hóa ẩm thực xứ Thanh</b>
Ẩm thực được xem như tài nguyên nhân văn hấp dẫn, vừa để phát huy bản sắc văn hóa
vùng miền, vừa để phát triển du lịch. Vì vậy, văn hóa ẩm thực luôn được coi trọng không thể
thiếu đối với bất cứ quốc gia, địa phương nào. Nghiên cứu về ẩm thực xứ Thanh, tác giả Võ
Thúc Loan - Nguyễn Hữu Ngơn trong cuốn “Văn hóa ẩm thực xứ Thanh” đã nhận định:<i> “Ẩm </i>
<i>thực xứ Thanh được duy trì tiếp biến và phát triển mạnh mẽ bởi hai yếu tố: yếu tố truyền </i>
<i>thống và yếu tố địa tự nhiên, lịch sử, chính trị, văn hóa”.</i> Nhận định trên hồn tồn đúng khi
nghiên cứu Thanh Hóa ở góc độ địa lý cũng như lịch sử, văn hóa.
Thanh Hóa với điều kiện địa lý, tự nhiên đặc thù cùng truyền thống văn hóa, lịch sử, tập
quán sinh hoạt lâu đời đã hình thành nên đặc trưng ẩm thực riêng so với các địa phương trong
cả nước, cụ thể ở các khía cạnh:
- <i>Về nguyên liệu:</i> Ẩm thực xứ Thanh mang đậm bản sắc văn hóa, vùng miền. Với ưu thế
về vị trí địa lý, thổ nhưỡng nên Thanh Hóa có nguồn nguyên liệu dồi dào từ núi rừng, sơng
suối, biển đảo. Ngồi ra, người dân Thanh Hóa cịn phát triển chăn ni, trồng trọt vùng trung
du, đồng bằng. Chính điều đó đã làm cho xứ Thanh phong phú và đa dạng các sản phẩm ẩm
thực so với các địa phương khác.
<b>- </b><i>Trong chế biến</i>: Ẩm thực của người dân xứ Thanh không quá cầu kỳ như ẩm thực
66
Quảng Cư (Sầm Sơn)... Sự kết hợp gia vị, nguyên liệu và phương pháp chế biến đa dạng đã
tạo nên những món ăn, đồ uống, hàng quà vừa có sự hài hòa theo mùa, đồng thời cũng tạo nên
sự cân bằng âm dương trong ăn uống giúp cho cơ thể khỏe mạnh mà không phải vùng, miền
nào cũng có được.
hưởng thụ, thẩm nhận và trải nghiệm các giá trị vật chất, tinh thần thông qua các hoạt động
ẩm thực trong lễ hội.
Ngày nay, với xu thế hội nhập kinh tế, du lịch là một trong những ngành đem lại lợi
nhuận kinh tế nhanh nhất. Đây là cơ hội cho Thanh Hóa phát triển loại hình du lịch lễ hội ẩm
thực và từ đây sẽ kéo theo sự thay đổi trong quy luật cung - cầu truyền thống của du lịch
Thanh Hóa. Khái niệm về “cầu” đã được mở rộng, nó khơng chỉ là nhu cầu mua và bán hàng
hóa thơng thường mà cịn là nhu cầu thưởng thức và trải nghiệm các hoạt động về ẩm thực.
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp lữ hành, khách sạn khai thác, sử dụng sản phẩm ẩm thực
trong hoạt động kinh doanh nhằm giới thiệu đến du khách các hương vị truyền thống, đặc sắc
tại các điểm du lịch. Với xu thế phát triển đa dạng của du lịch và sự kiện, văn hóa ẩm thực
không chỉ là yếu tố phụ trợ, thỏa mãn nhu cầu ăn uống đơn thuần của du khách, mà nó cịn trở
thành mục đích của chuyến đi. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chi phí cho việc thưởng thức
ẩm thực chiếm 25% chi tiêu của du khách và có thể cao hơn khi tham gia sự kiện ẩm thực
hoặc dịch vụ trải nghiệm văn hóa ẩm thực, đây cũng là yếu tố làm gia tăng giá trị văn hóa, giá
trị sản phẩm tới 300% và thu được lợi nhuận từ 40 - 50% trong tổng doanh thu [8]. Như vậy,
dịch vụ trải nghiệm văn hóa ẩm thực khơng chỉ là một sản phẩm quảng bá nét văn hóa vùng
miền, địa phương, điểm đến mà nó cịn làm tăng doanh thu cho ngành du lịch nói chung và du
lịch xứ Thanh nói riêng. Việc cung cấp dịch vụ trải nghiệm văn hóa ẩm thực tốt có thể bảo tồn
và giới thiệu văn hóa xứ Thanh đến với mỗi du khách.
68
Trong hoạt động du lịch, ẩm thực có thể trở thành một sản phẩm chính, cốt lõi nhằm
quảng bá bản sắc văn hóa cho chính địa phương đó. Cho nên, việc du khách được tham gia
trải nghiệm văn hóa ẩm thực sẽ mang đến tính chân thực trong văn hóa, điều đó sẽ làm tăng
sự hài lòng của du khách khi đến một điểm đến.
Tính chân thực trong ẩm thực xứ Thanh chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như điều kiện
Thanh Hóa như một Việt Nam thu nhỏ với nhiều điểm đến hấp dẫn, với văn hóa ẩm
thực đa dạng là tài nguyên, di sản phải được gìn giữ và phát huy giá trị trong hoạt động du
lịch hiện nay. Ẩm thực mỗi vùng miền Thanh Hóa sẽ làm gia tăng giá trị cho các hoạt động
du lịch, các sự kiện văn hóa, và ngược lại nó cịn góp phần khắc họa bản sắc văn hóa xứ
Thanh thêm rõ nét. Việc du khách đến với xứ Thanh, được tham gia trải nghiệm văn hóa ẩm
thực không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế mà cịn góp phần đưa văn hóa ẩm thực xứ Thanh đến
với bạn bè trong nước và quốc tế. Tóm lại, ẩm thực xứ Thanh là một di sản văn hóa đồng thời
là một tài ngun vơ cùng to lớn, có vai trị đặc biệt quan trọng trong cơng tác quảng bá hình
ảnh, con người xứ Thanh và muốn làm được điều đó cần phải có sự quan tâm, tổ chức khai
thác ngày một hiệu quả.
<b>Tài liệu tham khảo</b>
[1]. <i>Hồ Chí Minh tồn tập</i> (1995), Nxb Chính trị Quốc gia.
[2]. Lê Anh Tuấn, Phạm Mạnh Cường, <i>Khai thác các giá trị của văn hóa ẩm thực để </i>
<i>thu hút khách du lịch quốc tế</i>, tạp chí <i>Nghiên cứu văn hóa</i>, số (6)/2011.
[3]. Hoàng Minh Khang, Lê Anh Tuấn (2011), <i>Giáo trình văn hóa ẩm thực, </i>Nxb Lao
động Hà Nội.
[4]. Nguyễn Quang Lê (2003), <i>Văn hóa ẩm thực trong lễ hội truyền thống Việt Nam</i>,
Nxb Văn hóa Thơng tin.
[5]. Như Hoa (2014), <i>Ẩm thực 3 miền: cẩm nang ẩm thực và du lịch Việt Nam,</i> Nxb Văn
hóa Thơng tin.
[6]. Trần Thúy Anh (2009), <i>Thái độ ứng xử cổ truyền với tự nhiên và xã hội của người </i>
<i>Việt châu thổ Bắc Bộ</i>, Nxb Văn hóa Thơng tin.
Copyright: Tài liệu đại học ©