Giáo án: Ngữ văn 8 Giáo viên: Nguyễn Thị Diễm
S: 02/ 1/ 11
D: 04/ 1/ 11
Tiết 77:
QUÊ HƯƠNG
(Tế Hanh)

A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Đọc – hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tác phẩm của phong trào Thơ
mới.
- Cảm nhận được tình yêu quê hương đằm thắm và những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác phẩm trong
bài thơ.
1. Kiến thức:
- Nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và ở bài thơ này : tình yêu quê hương đằm thắm.
- Hình ảnh khỏe khoắn, đầy sức sống của con người và sinh hoạt lao động ; lời thơ bình dị, gợi cảm xúc
trong sáng, thiết tha.
2. Kĩ năng:
a. Kĩ năng chuyên môn:
- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn.
- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ.
- Phân tích được những chi tiết miêu tả, biểu cảm đặc sắc trong bài thơ.
b. Kĩ năng sống:
- Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ về tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương, đất nước được thể hiện
trong bài thơ.
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, vẻ đẹp của hình ảnh thơ.
- Xác định giá trị bản thân: biết tôn trọng, bảo vệ nguồn tài nguyên biển, có trách nhiệm đối với quê hương
đất nước.
3. Thái độ:
- Giáo dục các em lòng yêu lao động, yêu quê hương, yêu đất nước
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và tài liệu có liên quan, bảng

với làng quê ( Quê hương ; Lời con đường quê ; Một làng
thương nhớ, …) Sau này, thơ Tế Hanh mở rộng về đề tài,
nhưng được biết đến nhiều nhất vẫn là những bài viết về quê
hương miền biển thân yêu của ông. Trong thời kì đất nước bị
chia cắt ( 1954 – 1975 ), mảng thơ thành công nhất của Tế
Hanh cũng là mảng viết về quê hương Miền Nam đau thương
anh dũng khi đó. Có thể nói, Tế Hanh là nhà thơ của quê
hương mà bài “ Quê hương” là sáng tác mở đầu đầy ý nghĩa .
? Kể tên những tác phẩm tiêu biểu của tác giả ?
? Bài thơ được làm theo thể thơ nào ?
Gv chốt: Không giống phần lớn các tác phẩm đương thời, đây
là một trong số ít bài thơ lãng mạn ngân lên những giai điệu
thật là tha thiết đối với cuộc sống cần lao .
- GV hướng dẫn HS cách đọc .
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC) : Đọc hợp tác
-> Rèn kĩ năng lắng nghe, tư duy sáng tạo, giao tiếp
- GV đọc mẫu 1 đoạn – HS đọc tiếp -> Nhận xét .
? Em hãy tìm bố cục của bài thơ ? ( 4 phần :
1- Hai câu đầu: Giới thiệu làng quê của tác giả .
2- Sáu câu tiếp: Cảnh thuyền chài ra khơi đánh cá .
3- Tám câu tiếp: Cảnh thuyền cá trở về bến .
4- Khổ cuối: Nỗi nhớ làng quê của tác giả .

* Hoạt động 3 : Tìm hiểu văn bản :
? Mở đầu bài thơ tác giả đã giới thiệu về quê hương của mình
như thế nào?
( Vị trí địa lí, đặc điểm nghề nghiệp của làng quê: Nghề chài
I/ Đoc, tìm hiểu chú thích:
1/ Tác giả :
Sgk / 17 .

( Nghĩa là một thứ hồn vía quê hương thân thuộc đến bâng
khuâng )
? Miêu tả con thuyền đánh cá ra khơi tác giả đã dụng những
biện pháp nghệ thuật gì ?
- GV: + So sánh: Thuyền hăng như con tuấn mã -> Thể hiện
trạng thái đầy phấn trấn mạnh khoẻ, ẩn đằng sau là hình ảnh
con người: Thuyền nhẹ, trai tráng khẻ mạnh ra biển đầy khí
thế sôi nổi và hào hứng .
+ Nhân hoá: Cánh buồm …rướn thân trắng -> Cánh buồm
như 1 sinh thể biết cử động và hơn thể nữa nó mang hồn quê ra
biển. Những người dân chài là máu thịt của làng, là 1 phần linh
hồn của làng giờ theo thuyền ra khơi.Cánh buồm thở thành
biểu tượng của họ .
Chỉ với 6 câu thơ mà tác giả miêu tả thật đặc sắc cảnh thuyền
chài ra khơi. Tác giả Hoài Thanh nhận xét: “ Người nhe thấy
những điều không hình sắc, không âm thanh như “ mảnh hồn
làng” trên “ cánh buồm trương”.
? Tác giả sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó nhằm mục đích
gì ?
- GV: Cảnh đoàn thuyền ra khơi được miêu tả rất tinh tế
người đọc vừa nắm bắt được cái hình vừa cảm nhận được cái
hồn của sự vật .
- HS đọc 8 câu thơ tiếp theo :
? Những câu thơ tiếp theo miêu tả sự việc gì ?
? Cảnh đón đoàn thuyền được miêu tả trong những câu thơ
nào ?
- HS đọc chú giải 4 / sgk .
? Tại sao tác giả lại nói “ Nhờ ơn trời biển lặng cá đầy ghe” ?
Câu thơ thể hiện tâm trạng gì của tác giả ?
=> Một làng ven biển, dân làng sống bằng

rủi, mới thấy lời cầu nguyện trong thơ không phải là vô nghĩa.
Vì vậy, con thuyền trở về là niềm vui đầy ắp trong khoang.
Những con cá bằng mồ hôi nước mắt – đôi khi phải đánh đổi
bằng cả tính mạng con người – được nhìn bằng ánh mắt thân
thương trìu mến .
? Những hình ảnh ấy cho thấy con người ở làng biển có gì đặc
biệt ?
( Người LĐ làng chài, những đứa con của biển khơi với nước
da ngăm nhuộm nắng, nhuộm gió, thân hình vạm vỡ và thấm
đậm vị mặm mòi, nồng toả “ vị xa xăm”của biển khơi. Hình
ảnh người dân chài được miêu tả vừa chân thực vừa lãng mạn
và trở nên tầm vóc phi thường ).
? Còn chiếc thuyền được tác giả nhắc đến ntn sau chuyến đi
biển đầy gian nan ?
? Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì trong 2 câu thơ
này ?
( Nghệ thuật ẩn dụ, nhân hoá. Hai câu thơ là 1 sáng tạo nghệ
thuật. Tác giả không chỉ thấy con thuyền nằm im trên bến mà
còn thấy “ sự mệt mỏi say sưa”
của con thuyền, cũng như người dân chài con thuyền LĐ ấy
cũng thấm đậm hương vị muối mặm của biển khơi )
? Qua các biện pháp nghệ thuật trên đã bộc lộ tình cảm gì của
tác giả đối với làng quê ?
( Gắn bó sâu nặng với làng quê, có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế
mới viết nên những câu thơ chân thật và xúc động như thế về
làng quê của mình.
Nếu như 4 câu thơ trên là tả thực về cảnh chào đón đoàn
thuyền đánh cá trở về thì 4 câu thơ này thể hiện cái hồn, tấm
lòng của tác giả gắn bó với quê hương làng biển của mình .
? Cảnh đoàn thuyền về bến được miêu tả trong 1 không khí ra

? Em cảm nhận gì về tình cảm của tác giả đối với cảnh vật,
cuộc sống và con người của quê hương ông?
- KTDHTC : động não:
? Suy nghĩ về nhân vật trữ tình trong bài thơ?
-> Rèn kĩ năng giao tiếp, tư duy sáng tạo, hợp tác, tự tin, ra
quyết định, giải quyết vấn đề.
-> Cử đại diện trả lời -> Nhận xét, bổ sung .
- GV: Xa QH tác giả luôn nhớ về QH của mình, nỗi nhớ ấy
của tác giả thật vô cùng đa dạng: Màu xanh của nước biển,
màu trắng của những con cá bạc, chiếc buồm vôi, nhớ về hình
dáng con thuyền mơ hồ thấp thoáng. Nỗi nhớ ấy đọng lại mùi
vị đặc trưng
“ mùi nồng mặm” mùi của nắng gió, mùi của muối mặm, mùi
rong rêu, cá biển, và đặc biệt cả mùi mồ hôi của người LĐ. Cái
mùi nồng mặm ấy chính là hương vị của QH gắn bó sâu lặng
với nhà thơ .
- GV liên hệ tình cảm của mỗi người đối với quê hương mình
? Với em, khi xa quê của mình em sẽ nhớ đến điều gì trước
tiên ?
* Hoạt động 4 : Tổng kết :
KTDHTC : thảo luận theo kĩ thuật mảnh ghép về nội dung
và nghệ thuật của bài thơ.
-> Rèn kĩ năng giao tiếp, tăng cường tính độc lập, tư duy
sáng tạo, hợp tác, tự tin, ra quyết định, giải quyết vấn đề.
- HS thảo luận nhóm ( 3 phút): 2 bàn / nhóm .
? Hãy nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật làm nên cái hay và
sức truyền cảm của bài thơ ?
(- Sự sáng tạo hình ảnh thơ: Miêu tả rất chân thực nhưng lại
có những hình ảnh bay bổng đầy lãng mạn
-> GV dẫn lời nhận xét của nhà phê bình Hoài Thanh ( sgk /

, đoạn thơ nói về tình cảm quê hương mà em yêu thích .
4. Củng cố :
- KTDHTC : sử dụng phương pháp đóng vai:
-> Rèn kĩ năng ứng xử, nảy sinh óc sáng tạo, gây hứng thú và chú ý cho HS.
? Em hãy mô tả lại bức tranh sgk bằng lời văn của mình?
? Bài thơ được viết theo phương thức biểu đạt chính nào ? ( Là thơ trữ tình, PT BĐ chính là biểu cảm )
? Ở lớp 7 các em đã được học VB nào nói về tình cảm gắn bó sâu nặng đối với quê hương ?
( Tĩnh dạ tứ ; Hồi hương ngẫu thư ).
5. Dặn dò :
a. Học bài:
- Học thuộc lòng bài thơ .
- Nắm được nội dung của bài .
- Làm bài tập 2 / sgk .
- Viết đoạn văn phân tích một vài chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ.
b. Soạn bài:
- Soạn : Khi con tu hú.
+ Đọc và tìm hiểu chú thích  trong SGK/19, 20.
+ Tìm hiểu nhan đề và viết một câu có 4 chữ đầu là “Khi con tu hú”, tìm hiểu sự tác động của tiếng kêu
của tu hú tác động mạnh đến nhà thơ.
+ Phân tích cảnh mùa hè trong 6 câu thơ đầu.
+ Phân tích tâm trạng của người tù – chiến sĩ qua 4 câu thơ cuối.
+ Phân tích : Cảnh đầu và cuối bài thơ đều có tiếng kêu tu hú và tâm trạng của tác giả (người tù-chiến sĩ)
qua hai cảnh đó.
+ Tìm hiểu về nghệ thuật của bài thơ .
* Tư liệu về Tế Hanh: Tế Hanh tên thật là Trần Tế Hanh, sinh ngày 20/6/1921 trong một gia đình nhà Nho
nghèo ở thôn Đông Yên, xã Bình Dương, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Ông học ở trường làng, trường
huyện. Đến tuổi 15, nhà thơ tương lai ra Huế học trung học. Chính nơi đây, ông bắt đầu gặp gỡ, giao lưu với
các tác giả của phong trào Thơ Mới và dần dà trở thành một trong những cây bút từng làm nên một thời đại
hoàng kim cho thi ca Việt Nam.Được biết đến với bài thơ đầu tiên Những ngày nghỉ học từ năm 17 tuổi
(1938), Tế Hanh ghi dấu ấn trên thi đàn bằng những cảm xúc trong sáng, vẩn vơ, buồn buồn của tuổi học

trong sáng, thiết tha.
2. Kĩ năng:
a. Kĩ năng chuyên môn:
- Đọc diễn cảm một tác phẩm thơ thể hiện tâm tư người chiến sĩ cách mạng bị giam giữ trong ngục tù.
- Nhận ra và phân tích được sự nhất quán về càm xúc giữa hai phần của bài thơ ; thấy được sự vận dụng tài
tình thể thơ truyền thống của tác giả ở bài thơ này.
b. Kĩ năng sống:
- Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ về tình yêu thiên nhiên, tình yêu quê hương, đất nước được thể hiện
trong bài thơ.
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, vẻ đẹp của hình ảnh thơ.
- Xác định giá trị bản thân: biết tôn trọng, bảo vệ thiên nhiên - các loài chim quý hiếm hiện nay đang ở trong
sách đỏ: như sếu đầu đỏ; Có trách nhiệm đối với quê hương đất nước.
3. Thái độ:
- Giáo dục các em lòng yêu quý thiên nhiên, bảo vệ thiên nhiên và yêu quê hương, yêu đất nước.
- Cảm thông, khâm phục ý chí, lý tưởng của các chiến sĩ cách mạng.
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và tài liệu có liên quan, bảng
phụ, phiếu học tập, tranh ảnh. Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo đinh hướng SGK và sự hướng dẫn của GV.
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1. Ổn định lớp :
2. Kiểm tra bài cũ :
? Đọc thuộc lòng bài thơ “ Quê hương” ? Em cảm nhận gì về giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ ?
? Trong bài em thích nhất đoạn hay hai câu thơ nào? Hãy đọc và phân tích?
3. Bài mới: Gv giới thiệu bài:
Thơ mới không chỉ có những bài thơ mang tính lãng mạn đầy màu sắc cá nhân mà còn có những bàu thơ
giàu tình cảm cách mạng. Bài thơ “ Khi con tu hú” là một điển hình.
Năm học: 2010- 2011