<span class='text_page_counter'>(1)</span>GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. PHẦN 1 : Chương 01 ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM Tiết Bài tập 01 BÀI TẬP CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ĐỀU I / Mục tiêu :  Nắm vững định nghĩa độ dời qua tọa độ của chất điểm trên một trục, từ đó dẫn đến định nghĩa vận tốc trung bình trong một khoảng thời gian t2  t1 , và vận tốc tức thời tại thời điểm t .  Biết cách xây dựng phương trình chuyển động thẳng đều từ định nghĩa và công thức vận tốc, áp dụng phương trình chuyển động để giải các bài toán chuyển động thẳng đều của một chất điểm, bài toán gặp nhau hay đuổi nhau của hai chất điểm..  Biết cách vẽ đồ thị biễu diễn phương trình chuyển động và đồ thị vận tốc theo thời gian, sử dụng đồ thị để giải các bài toán nói trên. II / Tổ chức hoạt động dạy học : 1 / Kiểm tra bài cũ : a / Độ dời là gì ? b / Vận tốc trung bình là gì ? c / Vận tốc tức thời là gì ? d / Viết phương trình chuyển động thẳng đều ? 2 / Phần giải các bài tập Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung ghi bảng Bài 1 Bài 1 : Trong đại hội thể thao toàn quốc năm 2002,chị GV : Hướng dẫn HS áp dụng công thức Nguyễn Thị Tĩnh đã phá kỉ lục quốc gia về chạy 200m và 400m. Chị đã chạy 200m hết 24.06s và 400m hết 53.86s.Em x V= để tính vận tốc ở cự li 200m hãy tính vận tốc trung bình của chị bằng km/h trong hai cự li t chạy trên. HS tự tính vận tốc ở cự li 400m. Bài giải Vận tốc của chị ở cự li chạy 200m: V=. x 200 = =8.31m/s=29.92km/h t 24.06. Vận tốc của chị ở cự li chạy 400m. V= Bài 2 GV : các em cho biết thời điểm tàu đến ga cuối cùng: HS : t = t2 –t1  t2 = t + t1 = 19h + 36h = 55h = (24×2) + 7 GV : Như vậy tàu đến ga vào ngày thứ mấy trong tuần ? HS : Tàu đến ga vào lúc 7 h ngày thứ 5 trong tuần . GV : Kế tiếp các em hãy tính vận tốc trung bình của vật ? HS : Vận tốc trung bình : Vtb =. x 1726  = 47,94 (km/h) t 36. x 400 = =7,43m/s=26.75km/h t 53.86. Bài 2 : Tàu thống nhất chạy từ Hà Nội vào Thành Phố Hồ Chí Minh khởi hành lúc 19h thứ ba .Sau 36 giờ tàu vào đến ga cuối cùng . Hỏi lúc đó là mấy giờ ngày nào trong tuần ? Biết đường tàu dài 1726 km , tính vận tốc trung bình của tàu. Bài giải : Thời điểm tàu đến ga cuối cùng: t = t2 –t1  t2 = t + t1 = 19h + 36h = 55h = (24×2) + 7 Vậy tàu đến ga vào lúc 7 h ngàyThứ 5 trong tuần . Vận tốc trung bình : Vtb =. x 1726  = 47,94 (km/h) t 36. Bài 3 : Trên một quãng đường , một ôtô chuyển độngdều với vận tốc 50 km/h, trên nửa quãng đương còn lại, xe chạy với vận tốckhông đổi l60 km/h. Tính vận tốc trung bình của ôtô  GV : Khi tính vận tốc trung bình các trên cả quãng đường nói trên. chúng ta cần lưu ý rằng : Bài giải x 2  x1 x M 1 M 2 Ta có vTB    t t t 2  t1 S1 = V1 t1 và S2 = V2.t2 Nghĩa là vận tốc trung bình bằng thương X S 1   số tổng độ dời vật dịch chuyển và tổng V TB = S1 S 1 1 t   2 thời gian để vật dịch chuyển ! 2V1 2V2 2V1 2V2 Tránh tình trạng các em có thể nhầm lẫn vận tốc trung bình bằng trung bình cộng của các vận tốc !!! Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(2)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. V TB =. 2V  V 1 2  50  60 = 54,5  1 2  2V1  2V2 V1  V2 110 2V1  2V2. Vậy vận tốc trung bình của xe là 54,5 km/h Bài 4 : Một ôtô chạy trên một đường thẳng,lần lượt đi qua bốn điểm liên tiếp A,B,C,D cách đều nhau một khỏng 12 Km.Xe đi đoạn AB hết 20 phút,đoạn BC hết 30 phút,đoạn CD hết 20 phút.Tính vận tốc trung bình trên mỗi đoạn đường AB,BC,CD và trên cả quãng đường AD.Có thể biết chắc chắn sau 40 phút kể từ khi ở A,xe ở vị trí nào không? Bài Giải Vận tốc trung bình của ôtô trên đoạn đường AB VtbAB=. X 12   36 (km/h) 1 t 3. Vận tốc trung bình của ôtô trên đoạn đường BC VtbBC=. X 12   24 (km/h) 1 t 2. Vận tốc trung bình của ôtô trên đoạn đường CD VtbCD=. X 12   36 (km/h) 1 t 3. Vận tốc trung bình của ôtô trên đoạn đường AD VtbAD=. X 36   30,85 (km/h) 7 t 6. Không thể biết chắc chắn xe ở vị trí nào sau 40 phút kể từ khi ở A.    Tiết Bài tập 02 BÀI TẬP CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU I / Mục tiêu :  Hiểu được mối quan hệ giữa dấu của gia tốc và dấu của vận tốc trong chuyển động nhanh dần và trong chuyển động chậm dần.  Vẽ đồ thị biểu diễn vận tốc theo thời gian bằng một đường thẳng xiên góc với hệ số góc bằng giá trị của gia tốc. Giải các bài toán đơn giản liên quan đến gia tốc. II / Tổ chức hoạt động dạy học : 1 / Kiểm tra bài cũ : a / Đại lượng nào cho ta biết vận tốc biến đổi nhanh hay chậm ? Công thức tính độ lớn của đại lượng ấy ? b / Thế nào là một chuyển động thẳng biến đổi đều ? 2 / Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng GV : Trước khi thực hiện các bài tập này Bài 1 : Một người đi xe đạp bắt đầu khởi hành, sau 10 (s) đạt các em cần lưu ý các vấn đề sau : được tốc độ 2 m/s, hỏi gia tốc của người đó là bao nhiêu ? GV : Khi giải bất kỳ một bài toán cơ học Bài giải Chọn nào, việc trước hết chúng ta phải thực Gốc toạ độ 0:là điểm xe bắt đầu khởi động. hiện các bước sau : Bước 1 : Chiều dương 0x :là chiều xe chuyển động. Vẽ hình , các em cần chú ý đền chiều Mốc thời gian:là lúc xe bắt đầu khởi động. chuyển động của vật, ghi các giá trị vận tốc hay gia tốc trên hình vẽ ( ở đây quan trọng nhất là viếc việc xác định giá trị dương hay âm, căn cứ vào tính chất chuyển động nhanh dần đều ( a và v cùng Gia tốc của người đó là : dầu ) hay chậm dần đều ( a và v trái dầu Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(3)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. !) Bước 02 : - Gốc toạ độ O : Thường là tại ví trí vật bắt đầu chuyển động - Chiều dương Ox : Là chiều chuyển động của vật ! - MTG : Lúc vật bắt đầu chuyển động Bước 3 : Vận dụng hai công thức căn bản sau đây vào bài tập : a =. v 2  v1 t 2  t1. v = v0 + at  Một số vấn đề cần chú ý : - Khi tóm tắt bài toán, chúng ta phải đổi đơn vị để tránh sự sai xót ! 1 km/h =. 1 m/s 3,6. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. atb =. v  v0 t t0. . v t. . 2 10.  0,2m / s 2. Đáp số : atb = 0,2m/s 2 Bài 2 : Một máy bay đang bay với vận tốc 100 m/s, tăng tốc lên đến 550 m/s trong khoảng thời gian 5 phút. Tính gia tốc của máy bay đó. Bài giải Chọn : Gốc tọa độ 0:là điểm máy bay bắt đầu bay. Chiều dương 0x:là chiều bay chuyển động của máy bay. Mốc thời gian:là lúc máy bay bắt đầu bay. Gia tốc của máy baylà:. atb . v  v0 t  t0. . v t. . 550 100 300.  15m / s 2. Đáp số : atb = 15m/s 2 Bài 3 : Ôtô đua hiện đại chạy bằng động cơ phản lựa đạt được vận tốc rất cao. Một trong các loại xe đó đạt được vận tốc 360 km/h sau 2s kể từ lúc xuất phát. Hãy tính gia tốc của xe. Bài Giải V = 360km/h =100m/s Gia tốc của xe là: a =. Δv 100 = = 50 m/s2 Δt 2. Vậy gia tốc của xe là 50 m/s2 Bài 4 : Vận tốc vũ trụ cấp I (7,9 km/s) là vận tốc nhỏ nhất để các con tàu vũ trụ có thể bay quanh Trái Đất. Hãy tính xem tên lửa phóng tàu vũ trụ phải có gia tốc bằng bao nhiêu để sau 160 s con tàu đạt được vận tốc trên ? Coi gia tốc của con tàu là không đổi. Bài Giải v = 7.9 km/s =7900 m/s Gia tốc của tên lửa phóng tàu vũ trụ: a=. Δv 7900 = = 49,375 m/s2 Δt 160. Vậy tên lửa phóng tàu vũ trụ có gia tốc bằng 49,375 m/s2    Tiết Bài tập 03 BÀI TẬP PHƯƠNG TRÌNH CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU I / Mục tiêu :  Hiểu rõ phương trình chuyển động là công thức biểu diễn tọa độ của một chất điểm theo thời gian.  Thiết lập phương trình chuyển động từ công thức vận tốc bằng phép tính đại số và nhờ đồ thị vận tốc.  Nắm vững được các công thức liên hệ giữa độ dời, vận tốc và gia tốc.  Hiểu rõ đồ thị phương trình chuyển động biến đổi đều là một đường parabol.  Áp dụng các công thức của tọa độ, củavận tốc để giải các bài toán chuyển động của một chất điểm, của hai chất điểm chuyển động cùng chiều hoặc ngược chiều. II / Tổ chức hoạt động dạy học : 1 / Kiểm tra bài cũ : a / Viết phương trình chuyển động thẳng biến đổi đều ? b / Viết công thức liên hệ giữa độ dời, vận tốc và gia tốc ? 2/ Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng GV : Để thực hiện bài tập về phương BÀI 1: Một chất điểm chuyển động dọc theo trục Ox, theo trình chuyển động thẳng biến đổi đều, phương trình x=2t+3t2 ; Trong đó x tính bằng m,t tính bằng trước hết chúng ta cần thực hiện các giây. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(4)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. bước sau : Bước 1 : Vẽ hình , các em cần chú ý đền chiều chuyển động của vật, ghi các giá trị vận tốc hay gia tốc trên hình vẽ ( Ở tiết bài tập trước đã đề cập ) Bước 02 : - Gốc toạ độ O : Thường là tại ví trí vật bắt đầu chuyển động - Chiều dương Ox : Là chiều chuyển động của vật ! - MTG : Lúc vật bắt đầu chuyển động Bước 3 : Vận dụng hai công thức căn bản sau đây vào bài tập :. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. a) Hãy xác định gia tốc của chất điểm. b) Tìm toạ độ và vận tốc tức thời của chất điểm trong thời gian t=3s. Bài Giải Ta có phương trình chuyển động thẳng biến đổi đều : x0 + v0t + . 1 2 a t mà x = 2t +3t2 2. 1 a =3 2.  a = 6m/s2 Toạ độ :x = v0t+. v 2  v1 ; v = v0 + at t 2  t1. 1 2 a t = 2.3 + 3.9 = 33 m 2. Vận tốc tức thời: v = v0+at = 2 + 6.3 = 20m/s Kết luận : và phương trình chuyển động thẳng biến a)Gia tốc của chất điểm:a = 6m/s2 đổi đều : b) Toạ độ của chất điểm trong thời gian t = 3s là x = 33m x = x0 + v0 + ½ at2 ; v2 – v02 = 2as Vận tốc tức thời của chất điểm:v0 = 20m/s Phương trình trên có thể bài toán cho trược và yêu cầu tìm các giá trị cụ thể trong phương trình , chẳng hạn như bài Bài 2: Vận tốc của một chất điểm chuyển động theo trục Ox cho bởi hệ thức v = 15 – 8t m/s. Hãy xác định gia tốc, vận tốc tập 1/26 SGK của chất điểm lúc t = 2 (s) và vận tốc trung bình của chất Bài tập 1/26 SGK Ở bài này đề bài cho ta phương trình x = điểm trong khoảng thời gian từ 0 đến 2 giây. 2t +3t2, phối hợp với phương trình tổng Bài giải : * Phương trình của chất điểm có dạng : v = ( 15-8t ) m/s quát các em cho biết gia tốc Nên : a = -8 m/s 1 * Vận tốc của chất điểm khi t = 2s HS : a = 3  a = 6m/s2 2 v = at + v0 GV : Để tìm toạ độ x, ta chỉ việc thế giá = -8.2 + 15 = -1 (m) trí thời gian vào phương trình ! * Vận tốc trung bình trong khoảng thời gian t = 0s  t = 2s 1 s = x - x0 = v0 + ½ at2 = 14 m HS : x = v0t+ a t2 = 2.3 + 3.9 = 33 m 14 2 vtb = = 7 m/s GV : Cần chú ý xử lí đơn vị các đại 2 lượng sao cho phù hợp ! các em vận Bài 3: Một điện tử chuyển động với vận tốc 3.105 m/s đi vào dụng công thức vận tốc để tính vận tốc một máy gt các hạt cơ bản, chịu gia tốc là 8.1014 m/s2. tức thời : a) Sau bao lâu hạt này đạt được vận tốc 5,4.105m/s ? v = v0+at = 2 + 6.3 = 20m/s b) Quãng đường nó đi được trong máy gia tốc là bao Bài 3/26 SGK Cách giải tương tự bài nhiêu ? 2/26 SGK Bài Giải a =. HS : Từ công thức a = t=. v  v0 a. v  v0 t. = 3.10-10 s. Áp dụng công thức v2 – v02 = 2as s=. v 2  v02 = 1,26.10-4 m. 2a. BÀI 4/26 SGK GV : Đây là dạng bài tập cho các dữ liệu để viết phương trình Trước hết các em thực hiện bước chọn O, Ox và MTG như yêu cầu đề toán Các bước còn lại để HS thực hiện, GV chỉ cần nhắc từng ý cho các em áp dụng công thức căn bản để thực hiện HS : … GV : Ngoài ra các em cần biết răng khi. a) Từ công thức a =. v  v0 t. t=. v  v0 a. = 3.10-10 s. b) Áp dụng công thức v2 – v02 = 2as. v 2  v02 s= = 1,26.10-4 m. 2a BÀI 4: Một ôtô đang chuyển động với vận tốc không đổi 30 m/s. Đến chân một con dốc, đột nhiên ngừng hoạt động và ôtô theo đà đi lên dốc. Nó luôn luôn chịu một gia tốc ngược chiều chuyển động bằng 2 m/s2 trong suốt quá trình lên dốc. a) Viết phương trình chuyển động của ôtô, lấy gốc toạ độ x = 0 và gốc thời gian t = 0 lúc xe ở vị trí chân dốc. b) Tính quãng đường xa nhất theo sườn dốc mà ôtô có thể lên được. c)Tính thời gian đi hết quãng đường đó. Bài giải Chọn: + Gốc toạ độ: lúc xe ở vị trí chân dốc. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(5)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. vật chuyển động trên một đường thẳng + Chiều dương Ox: là chiều chuyển động của xe. có hướng không thay đổi thì ngay lúc ấy + Mốc thời gian: lúc xe ở vị trí chân dốc. ta có a) Khi đến chân một con dốc, ôtô ngường hoạt động. Khi đó chuyển động của xe là chuyển động thẳng biến đổi điều. Ta có S = x = x – x0 phương trình: x = x0 + v0t – ½ at2 = 30t – t2 b) Quãng đường xa nhất theo sườn dốc mà ôtô có thể đi được: v2 – v02 = -2aS S=-v2/-2a = -(30)2/-2.2 =225 (m) c) Thời gian để xe đi hết quãng đường: S= x = 30t – t2  225= 30t – t2  t2 –30t + 225 = 0  t = 15 (s) Vậy : Thời gian để xe đi hết quãng đường là 15 giây.    Tiết Bài tập 04 BÀI TẬP SỰ RƠI TỰ DO CỦA MỘT VẬT I / Mục tiêu :  Biết quan sát và nhận xét về hiện tượng rơi tự do của các vật khác nhau. Biết áp dụng kiến thức của bài học trước để khảo sát chuyển động của một vật rơi tự do. II / Tổ chức hoạt động dạy học : 1 / Kiểm tra bài cũ : a / Nêu thí nghiệm dùng ống Newton để khảo sát sự rơi của các vật ? b / Hãy viết công thức liên hệ giữa vận tốc ném lên theo phương thẳng đứng với độ cao đạt được ?. 2 / Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh GV : Dạng bài tập vật rơi tự do là một dạng đặt biệt của dạng bài tập vật chuyển động nhanh dần đều Trước hết chúng ta vẫn thực hiện theo 2 bước : Bước 1 : - Vẽ hình - Gốc O : tại vị trí vật bắt đầu rơi - Oy : Hướng từ trên xuống đất ( nếu vật rơi tự do ), trong trường hợp vật được ném thẳng đứng lên thì ta chọn chiều dương. - MTG : là lúc bắt đầu ném vật lên (t0 =0) Bước 2 : Các em áp dụng công thức vật rơi tự do để giải quyết các yêu cầu bài toán !  các công thức vật rơi tự do : Nhấn mạnh cho HS biết : a = g, v0 = 0 ( vì chọn O tại vị trí bắt đầu vật rơi !) , quãng đường s chính là độ cao h ) Từ 3 công thức cơ bản Ta biến đổi : ( yêu cầu HS nhắc lại các công thức cơ bản ).  v  gt v  v 0  at. gt 2 at 2 s  v0t   h 2 2 2 2 2as  v  v 0  2gh  v 2  v . 2gh. Nội dung ghi bảng Bài 1 : Một vật rơi tự do không vận tốc ban đầu từ độ cao 5m xuống.Tìm vận tốc của nó khi chạm đất. Bài giải Chọn : - Gốc O: Là nơi vật bắt đầu rơi - Chiều dương:hứơng xuống - Mốc thời gian:là lúc vật bắt đầu rơi Ta có h=. 1 2 2h gt  t =  2 g. 2*5 =1.02s 9.8. Vận tốc của vật khi chạm đất: v = gt = 9.8.1.02 = 9.996 m/s Bài 2: Một người thợ xây ném viên gạch theo phương thẳng đứng cho một người khác ở trên tầng cao 4 m. Người này chỉ việc giơ tay ngang ra là bắt được viên gạch. Hỏi vận tốc khi ném là bao nhiêu để cho vận tốc viên gạch lúc người kia bắt được là bằng không. Bài giải Chọn Gốc toạ độ tai vị trí bắt dầu ném viên gạch Chiều dương oy như hình vẽ Vận tốc ban đầu của người thợ xây phải ném viên gạch là 2as =V2 – V02  -2gh = -V02  V0 = 2 gh  2  9,8  4  8,854 (m\s) Bài 3: Người ta ném một vật từ mặt đất lên trên theo phương thẳng đứng với vận tốc 4,0 m/s. Hỏi sau bao lâu thì vật rơi chạm đất ? Độ cao cực đại vật đạt được là bao nhiêu? Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(6)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Vận tốc khi chạm đất làbao nhiêu ? Bài giải Chọn : Gốc toạ độ O theo chiều ném vật Chiều dương Oy hướng lên như hình vẽ Mốc thời gian bắt đầu ném vật Thời gian để vật chuyển động lên đến độ cao cực đại là V = V0 + at = V0 – gt1  t1 =.  V0 4   0,408 (s)  g  9,8. thời gian để vật rơi từ độ cao cực đại xuống mặt đất ; t1 = t2  t = t1 + t2 =2t = 2  0,408 = 0,816 s Độ cao cực đại là ; ghmax = V2 + V02.  V02  42   0,816 m  h max =  2 g  2  9,8 Vận tốc của vật vừa chạm đất . Xét giai đoạn vật rơi từ độ cao cực đại xuống đất .-V’ = V0 – gt2  V’ = gt2 = 9,8  0,408 = 3,9984 (m/s) BÀI 4: Hai viên bi sắt được thả rơi từ cùng một độ cao cách nhau một khỏng thời gian 0,5s.Tính khoảng cách giữa hai viên bi sau khi viên bi thứ nhất rơi được 1s ,1.5s. Bài giải Chọn - Gốc toạ độ : Là nơi mà hai viên bi bắt đầu rơi. - Chiều dương : Hướng xuống. - Mốc thời gian:là lúc viên bi thứ nhất bắt đầu rơi. Phương trình chuyển động :. 1 2 gt = 4.9t2 2 1 Vật 2 : y2 = g(t-0.5)2 = 4.9(t – 0,5)2 2 Vật 1 : y1 =. x = y2-y1 = 4.9(t-0.5)2-4.9t2  Trường hợp 1: t = 1s; x = 4.9(1-0.5)2-4.9 = 3.675m  Trường hợp 2:t=1.5s;x=4.9(1.5-0.5)2-4.9*1.52 = 6.125m    Tiết Bài tập 05 BÀI TẬP VỀ CHUYỂN ĐỘNG BIẾN ĐỔI ĐỀU I / Mục tiêu :  Nắm vững được các công thức quan trọng nhất của chuyển động thẳng biến đổi đều và ứng dụng giải một số bài tập.  Hiểu được cách xây dựng quy luật về độ dời trong chuyển động thẳng biến đổi đều và có thể sử dụng được để xác định tính chất của chuyển động thẳng biến đổi đều. II / Tổ chức hoạt động dạy học : 1 / Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh GV : Để thực hiện bài tập về phương trình chuyển động thẳng biến đổi đều, trước hết chúng ta cần thực hiện các bước sau : Bước 1 : Vẽ hình , các em cần chú ý đền chiều chuyển động của vật, ghi các giá trị vận tốc hay gia tốc trên hình vẽ ( Ở tiết bài tập trước đã đề cập ) Bước 02 : - Gốc toạ độ O : Thường là tại ví trí vật bắt. Nội dung ghi bảng Bài 1: Một ô tô đang chuyển động với vận tốc 72 km/h thì giảm đều tốc độ cho đến khi dừng lại. Biết rằng sau quãng đường 50 m , vận tốc giảm đi còn một nữa. a) Tính gia tốc của xe b)Quãng đừơng từ đó cho đến lúc xe dừng hẳn là bao nhiêu ? Bài làm: Chọn:  Gốc toạ độ O : tại vị trí ô tô đạt vận tốc 20 m/s  Trục dương Ox : là chiều chuyển động của ô tô  Móc thời gian : lúc ô tô đạt vận tốc 20 m/s Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(7)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. đầu chuyển động - Chiều dương Ox : Là chiều chuyển động của vật ! - MTG : Lúc vật bắt đầu chuyển động Bước 3 : Vận dụng hai công thức căn bản sau đây vào bài tập : a =. v 2  v1 t 2  t1. v = v0 + at và phương trình chuyển động thẳng biến đổi đều : x = x0 + v0 + ½ at2 v2 – v02 = 2as Phương trình trên có thể bài toán cho trước và yêu cầu tìm các giá trị cụ thể trong phương trình. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. a. Xét vật chuyển động trên quãng đường AB , ta có ; 2aSAB = V12 - V02 a=. v12  v02 100  400 = = -3 (m/s2) 2.50 2aS AB. b. Quãng đừơng từ đó cho đến lúc dừng (SBC) 2aSBC = V22 - V12  SBC =.  v12  100 = = 16,7 (m) 2a 2.(3). Bài 2: Một tên lửa đưa một vệ tinh nhân tạo lên quỹ đạo cách mặt đất 300 km với gia tốc 60 m/s2. Hãy tính thời gian bay lên quỹ đạo. Khi đó vệ tinh đã đạt vận tốc vũ trụ cấp I bằng 7,9 km/s chưa ? ( vận tốc vũ trụ cấp I là vận tốc cần thiết để vệ tinh không quay về mặt đất) Bài giải Chọn O tại vị trí phóng Ox theo chiều bay của tên lửa như hình vẽ Thời điểmlúc bắt đầu phóng (t0= 0) Thời gian để tên lửa lên đến vị trí A là. 1 2 at 2 S 300000   t2 = = 10000 1 1 a 60 2 2. S = X = X0+ V0 +.  t = 100 s Ta có I = 7,9 km/s = 79000 m/s  2as = V2 –V02  V22 = 79000 m/s Vận tốc của tên tên lửa là V12 = 2as = 2 60  300000 = 36000000 m/s So sánh V12 và V22. Ta thấy vận tốc V1 V2 nên vận tốc của vệ tinh đã đạt vận tốc cấp I. BÀI 3: Một máy bay muốn chở khách phải chạy trên đường băng dài1,8 km để đạt vận tốc 300 km/h.Hỏi máy bay phải có gia tốc không đổi tối thiểu bằng bao nhiêu? Bài Giải Gia tốc không đổi tối thiểu của máy bay : v2-v02 = 2as a=. v2 (83,3)2 = = 1,93 m/s2 2 s 2 * 1800. Kết luận : Gia tốc của máy bay : a = 1,93 m/s2 BÀI 4 : Một đoàn tàu rời ga chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 0,1 m/s2 trên đoạn đường 500 m, sau đó thì chuyển động đều hỏi sau một giờ tàu đi được đoạn đường bằng bao nhiêu ? Bài giải Chọn - Gốc toạ độ : Là nơi mà đoàn tàu khởi hành - Chiều dương :Là chiều đi của đoàn tàu - Mốc thời gian :Là lúc đoàn tàu khởi hành Vận tốc của đoàn tàu khi chuyển động đều : v2 =2as =2.500.0.1=100  v=10 m/s Thời gian tàu chuyển động nhanh dần đều : t1 =. v 10 = =100 s a 0.1. Quảng đường tàu chuyển động đều: S = v.t =10.3500=35000 m = 35 km Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(8)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH.    Tiết Bài tập 06 BÀI TẬP CHUYỂN ĐỘNG CONG CHUYỂN ĐỘNG TRÒN ĐỀU GIA TỐC TRONG CHUYỂN ĐỘNG TRÒN ĐỀU I / Mục tiêu :  Hiểu được khái niệm vectơ độ dời, do đó thấy rõ vận tốc và gia tốc là những đại lượng vectơ.  Hiểu được các định nghĩa về vectơ vận tốc, vectơ gia tốc trong chuyển động cong.  Nắm vững tính chất tuần hoàn của chuyển động tròn đều và các đại lượng đặc trưng riêng cho chuyển động tròn đều là chu kỳ, tần số và công thức liên hệ giữa các đại lượng đó với vận tốc góc, vận tốc dài và bán kính vòng tròn. II / Tổ chức hoạt động dạy học : 1 / Kiểm tra bài cũ : 1 / Phân biệt độ dời và quảng đường đi được trong chuyển động cong trong khoảng thời gian t. Khi t rất nhỏ thì thế nào ? 2 / Nói rõ đặc điểm vectơ vận tốc và vectơ gia tốc trong chuyển động thẳng ? 3 / Vận tốc góc trung bình là gì ? 4 / Chuyển động tròn đều là gì ? 2 / Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh GV : Dạng bài tập chuyển động cong và chuyển động tròn, các em cần chú ý đến các công thức sau : =.  2  1 t 2  t1.  = t. v= .R. 2. T =. . Nội dung ghi bảng Bài 1: Kim giờ của một đồng hồ dài bằng. Tìm tỉ số giữa vận tốc góc của hai kim và tỉ số giữa vận tốc dài của đầu mút hai kim ? Bài giải: Ta có : T1 = 3600s ; T2 = 60s Vận tốc góc của kim giờ là :. 2 2 = T1 3600 2 2 2 = = T2 60 1=. 1 f = T  = 2f. v2 an = r Bài 1/SGK-40 Tóm tắt. 3 R1 (chiều dài của kim giờ) = R2 4. Tỉ số vận tốc góc của hai kim là:. ω1 v =? 1 = ? ω2 v2. GV : Ở bài tập này các em cho biết chu kỳ của kim giờ và và kim phút ? HS : Chu kỳ của kim giờ là 3600 giây và kim phút là 60 giây. GV : Từ công thức :. 2. 2  T ω1 Các em lập tỉ số : ω2 T =. =. GV : Áp dụng v = R rồi lập tỉ số. v1 v2. ω1 60 1   ω 2 3600 60. Mà ta có : V= R . (chiều dài của kim phút). Tìm. 3 kim phút. 4. v1 R 1 .ω1 1 3 1   .  v 2 R 2 .ω 2 60 4 80. Bài 2: Vệ tinh nhân tạo của Trái Đất ở độ cao 300 km bay với vận tốc 7,9 km/s. Tính vận tốc gốc, chu kì, tần số của nó. Coi chuyển động là tròn đều. Bán kính Trái Đất bằng 6400 km. Bài làm: Bán kính cuả vệ tinh đến tâm trái đất:R = 6400 + 300 = 6700(km) Vận tốc góc là:  =. v =7.9/6700=0.001179(1/s) R. 2π = 5329.25(s) ω 1 Tần số là: F = = 0.00019(vòng/s) T Chu kỳ là : T =. BÀI 3:Hãy xác định gia tốc của một chất điểm chuyển động tròn đều trên một đường tròn bán kính với vận tốc 6m/s.. Bài 2/SGK_40 Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(9)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. Tóm tắt H (độ cao của vệ tinh) = 300km V(vận tốc của vệ tinh) = 7.9(km/s) Hỏi : , t, f của vệ tinh. Biết R(bán kính trái đất) = 6400 km GV hướng dẫn HS từng bước áp dụng các công thức để thực hiện bài tập này !. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Cho biết: V= 6 m/s r=3m a? Gia tốc hướng tâm của chất điểm: a=. v 2 6 2 36   12(m / s 2 ) = r 3 3. Vậy hướng tâm của chất điểm chuyển động tròn đều là12 m/s2 BÀI 4 : Tính gia tốc của đầu mút kim giây của một đồng hồ có chiều dài 2.5 cm. Bài giải R = 2.5cm = 0.025m Vận tốc góc của kim giây:  = 2f=.  (rad/s) 30. Vận tốc của đầu mút kim giây : v = r = 8,3.10-4 m/s ant =. v2 =2,78.10-5 m/s2 r. Bài 5 : Hiđrô là nguyên tố nhẹ nhất, theo mẫu nguyên tử của Bo thì một nguyên tử hiđrô gồm nhân là một prôton và một êlectrôn quay chung quanh theo quỹ đạo tròn bán kính 5,28.10-11 m với vận tốc 2,18.10-6. Hỏi gia tốc của êlectrôn trong mẫu này là bao nhiêu ? Bài làm. . . 2. . v2 2,18.106 Gia tốc của e trong mẫu này : a    9 m / s2 11 r 5,28.10. .    Tiết Bài tập 07 BÀI TẬP TÍNH TƯƠNG ĐỐI CỦA CHUYỂN ĐỘNG - TỔNG HỢP VẬN TỐC I / Mục tiêu :  Hiểu được chuyển động có tính tương đối, các đại lượng động học như độ dời, vận tốc cũng có tính tương đối.  Hiểu rõ các khái niệm độ dời kéo theo, công thức hợp vận tốc và áp dụng giải các bài toán đơn giản. II / Tổ chức hoạt động dạy học : 1 / Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh. Nội dung ghi bảng Bài 1: Một chiếc thuyền chuyển động ngược dòng với vận tốc 14 km/h so với mặt nước. Nước chảy với tốc độ 9 km/h so với bờ. Hỏi vận tốc của thuyền so với bờ? Một em bé đi từ đầu thuyền đến cuối thuyền với vận tốc 6 km/h so với thuyền. Hỏi vận tốc của em bé so với bờ. Bài làm:  Gọi : v t/s : là vận tốc của thuyền so với sông.  v s/b : là vận tốc của sông so với bờ.  v t/b : là vận tốc của thuyền so với bờ.  v bé/t : là vận tốc của bé so với thuyền.  v bé/b :là vận tốc cùa bé so với bờ. Chọn : Chiều dương là chiều chuyển động của thuyền so với sông.     Vận tốc của thuyền so với bờ: v tb = v ts + v sb Độ lớn : vtb = -vts + vsb = -14 + 9 = -5 ( km/h) Vậy so với bờ thuyền chuyển động với vận tốc 5 km/h, thuyền chuyển động ngược chiều với dòng sông.     Vận tốc của bé so với bờ: v bé/b = v bé/t + v t/b Độ lớn : vbé/b = vbé/b –vt/b = 6 – 5 =1 (km/h) Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(10)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Vậy so với bờ bé chuyển động 1 km/h cùng chiều với dòng sông BÀI 2 : Một xuồng máy dự định mở máy cho xuồng chạy ngang con sông. Nhưng do nước chảy nên xuồng sang đến bờ bên kia tại một địa điểm cách bến dự định 180 m và mất một phút. Xác định vận tốc của xuồng so với sông. Bài giải Gọi: Vts là vận tốc của thuyền so với sông. Vtb là vận tốc của thuyền so với bờ. Vsb là vận tốc của sông so với bờ. Xét  vuông ABC  AC2 = AB2+AC2 = 2402+1802 = 90000  AC = 300m Vận tốc của thuyền so với bờ :. AC 300 = = 5m/s Δt 60 V Ta có:cos = ts Vts = Vtb.cos Vtb AB Mặt khác : cos = = 0,8 Vts = 5.0,8 = 4 m/s AC Vtb =.    Tiết Bài tập 08 BÀI TẬP PHÉP TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC I. MỤC TIÊU - Học sinh cần hiểu được khái niệm hợp lực. - Biết cách xác định hợp lực của các lực đồng quy. - Biết cách phân tích môt lực ra hai lực thành phần có phương xác định. II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/ Phát biểu quy tắc hợp lực ? 2/ Cuối giờ , nếu còn thời gian, cho HS làm bài tập số 1 để HS thấy được ảnh hưởng của góc  đối với độ lớn hợp lực. 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh. Nội dung ghi bảng Bài 1 : Cho hai lực đồng quy có độ lớn F1 = F2 =20 N. Hãy tìm góc hợp lực của hai lực khi chúng hợp nhau một góc  = 00, 600,900,1200 , 1800. Vẽ hình biểu diễn mỗi trường hợp. Nhận xét về ảnh hưởng cua góc  đối với độ lớn của hợp lực. Bài giải a)  = 00 Ta có F = 2F1cos. . 2.  F = 2  20  cos300 = 34,6 (N) b) = 600 Ta có F = 2F1cos. . 2.  F =2  20  cos 600 = 20 (N) c) = 900 Ta có F = 2F1cos. . 2.  F =2  20  cos450 = 28,3 (N) d)  =1200. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(11)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Ta có F = 2F1cos.  2.  F =2  20  cos600 = 28,3 (N) Nhận xét : Với F1, F2 nhất định, khi  tăng thì F giảm. BÀI 2: Cho hai lực đồng qui có độ lớn F1 = 16N, F2 = 12N. a) Hợp lực của chúng có thể có độ lớn 30N hay 3,5N không? b) Cho biết độ lớn của hợp lực là 20N. Hãy tìm góc giữa hai lực F1 vàF2 ? Bài giải a) Trong trường hợp góc  hợp giữa hai lực bằng 0, có nghĩa là F1 và F2 cùng phương với nhau. * Nếu hai lực cùng chiều khi đó ta có hợp lực :    F = F1 + F2 Độ lớn : F = F1+F2 = 16+12 = 28N < 30N  Hợp lực của chúng không thể bằng 30N và nếu  = 0 * Nếu hai lực ngược chiều khi đó ta có hợp lực :    F = F1 + F2 Độ lớn : F = F1- F2 = 16 -12 = 4N > 3,5 N  Hợp lực của chúng không thể bằng 3,5N và nếu  = 0    b)Ta có : F = F 1 + F 2 Ta nhận thấy khi xét về độ lớn : F12+F22 = 162+122 = 400 F2 = 202 = 400 Vậy : Góc hợp lực của nó là 900. Bài 3: Cho ba lưc đồng quy cùng nằm trong một mặt phẳng, có độ lớn bằng nhau và từng đôi một làm thành góc 1200. Tìm hợp lực của chúng. Bài làm. Gọi F là hợp lực của ba lực đồng quy F1, F2, F3 ta có : F = F 1 + F2 + F 3 Áp dụng quy tắc hình bình hành ta xác định được hợp lực F12 của hai lực F1, F2 là đường chéo của một hình bình hành có hai cạnh là F1 và F2 Vì góc FOF2 = 1200 nên F12 là đường chéo của hình thoi OF1F2F12, do đó : F12 = F1 = F2 Ta thấy hai lực F12 và F3 là hai lực trực đối : F12 = - F3 Tóm lại : F = F1 + F2 + F3 = F12 + F3 = 0 nên ba lực F1, F2, F3 là hệ lực cân bằng nhau. Bài 4: Hãy dùng quy tắc hình bình hành lực và quy tắc đa    giác lực để tìm hợp lực của ba lực F 1 , F 2 , F 3 có độ lớn bằng nhau và nằm trong cùng một mặt phẳng. Biết rằng lực   F2 làm thành với hai lực F 1 và F 3 những góc đều là 60o Bài làm :. . . . Ta có: F 1 = F 2 = F 3 Hợp lực của F1 và F2 :    F 12 = F 1 + F 2 Độ lớn : F12 = 2F2 Cos 30o =2 F2.. 3 =F2 3 2. Hợp lực của F1, F2, F3 : F2 = F122 + F32 = 3 F2 + F22 = 4 F22  F = 2 F2 Đề 5: Tìm hợp lực của 4 lực đồng quy sau trong hình 2.11(Trang 56/SGK) Bài làm : Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(12)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Ta có:. F  F1  F2  F3  F4 = F1  F3  F2  F4 = F13  F24 Trong đó độ lớn: F13  F1  F3  2(N). F24  F2  F4  2(N)  F  F132  F242  2 2  2 2  8    Tiết Bài tập 09 BÀI TẬP ĐỊNH LUẬT II - III NEWTON I. MỤC TIÊU - Học sinh cần hiểu rõ mối quan hệ giữa các đại lượng gia tốc, lực, khối lượng thể hiện trong định luật II Niutơn. - Biết vận dụng định luật II Niutơn và nguyên lý độc lập của tác dụng để giải các bài tập đơn giản II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/ Phát biểu định luật II Newton ? 2/ Hệ lực cân bằng là gì ? 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Tóm tắt m= 2,5kg a = 0,05 m/s2 --------------F?. Nội dung ghi bảng Bài 1: Một vật có khối lượng là 2,5kg, chuyển động với gia tốc 0,05 m/s2 . Tính lực tác dụng vào vật. Bài giải Theo định luật II Newton ta có :   F = ma Độ lớn : F = ma = 2,5  0,05 = 0,125 ( N ). Cho biết : m = 50 kg S = 50 cm = 0,5 m v = 0,7 m/s F=?. BÀI 2 : Một vật có khối lượng 50 kg,bắt đầu chuyển động nhanh dần đều và sau khi đi được 50 cm thì có vận tốc 0,7 m/s. Tính lực tác dụng vào vật Bài Giải. Chọn: - Chiều dương Ox là chiều chuyển động của vật - Gốc tọa độ O tại vị trí vật bắt đầu chuyển bánh - Gia tốc của vật: 2as = v2 – v02  a =. v 2 0,7 2 0,49 = = = 0,49 m/s2 2s 2.0,5 1. - Lực tác dụng lên vật: theo định luật II Niuton , ta có: a=. F  F = m.a = 50.0,49 = 24,5(N) m. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(13)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Bài 3:Một máy bay phản lực có khối lượng 50 tấn , khi hạ cánh chuyển động chậm dần đều với gia tốc 0,5 m/s2. Hãy tính lực hãm . Biểu diễn trên cùng một hình các vec tơ vận tốc, gia tốc, lực . Bài giải Lực hãm tác dụng lên máy bay theo định luật II Newton ta có. a. Fhp m.  Fhp = ma = 50000.(-0,5) = -25000 (N).    Tiết Bài tập 10 BÀI TẬP LỰC HẤP DẪN I. MỤC TIÊU - Học sinh nắm được biểu thức, dặc điểm của lực hấp dẫn, trọng lực để vận dụng được các biểu thức dể giải các bài toán đơn giản. II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/ Phát biểu định luật vạn vật hấp dẫn ? 2/ Thế nào là trọng lực ? 3/ Thế nào là trường hấp dẫn ? 4/ Thế nào là trường trọng lực ? 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng Bài 1: Hãy tra cứu bảng số liệu về các hành tinh của hệ mặt trời (§35) để tính gia tốc rơi tự do trên bề mặt của hỏa tinh, kim tinh và Mộc tinh. Biết gia tốc rơi tự do ở bề mặt trái đất là 9,81 m/s2. Bài giải Gia tốc trọng trường ở trái đất. gTĐ =. Gia tốc trọng trường ở hoả tinh gHT =. GM 2 RTD. G  M HT RHT. 2. (1). (2). Lập tỉ số (2)/(1) ta được :. g HT g TD. G.M HT 2 2 R HT M HT RTD   2 G.M TD M TD R HT 2 RTD 2.  12750  g HT    0,11 2   0,388 g TD  6790   . 2.  .  gHT = 0,388 gTD = m/s2 Gia tốc trong trường của Kim tinh. Lập tỉ số (3)/(1) ta được :. g KT g TD. G.M KT 2 R KT M   KT G.M TD M TD 2 RTD.  RTD   R KT. 2.  12750  g KT 2   0,91  0,82 g TD  12100  2 .  gkt = 0,91 gTD = 8,93 m/s2. Lop11.com.   . 2. gKT =. G.M KT (3) 2 R KT.

<span class='text_page_counter'>(14)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Gia tốc trọng trường của Mộc tinh gMT =. G.M MT (4) 2 RMT. Lập tỉ số (4)/(1) ta được :. g MT g TD. G.M MT 2 RMT M   MT G.M TD M TD 2 RTD.  RTD   RMT.   . 2. 2.  12750  g MT 2   2,55758  318  142980 g TD  2 .  gMT =2,5758  gTD = 25,27 m/s2. Cho biết:  m1 = m2 = 100000 tấn = 100000000 kg  r = 0.5km = 500 m ----------------------------------------------Fhd = ? ( N ). BÀI 2 : Cho biết khối lượng Trái dất là M = 6.1024 Kg, khối lượng của một hòn đá là m = 2,3kg, gia tốc rơi tự do là g = 9,81m/s2. Hỏi hòn đá hút Tráiđất với một lực bằng bao nhiêu ? Bài Giải Với vật có trọng lượng m= 2,3 kg thì Trái Đất tác dụng lên vật một trọng lực là : P = m.g = 2,3.9,81 = 22,6 (N) Theo định luật III Newton, hòn đá sẽ tác dụng lên Trái Đất một lực F = P = 22,6 (N). BÀI 3 : Đề bài: Tính lực hấp dẫn giữa hai tàu thủy, mỗi tàu có khối lượng 100000 tấn khi chúng ở cách nhau 0.5 km. Lực đó có làm cho chúng tiến lại gần nhau không? Bài giải Lực hấp dẫn giữa hai tàu thủy là:. Fhd  G.. m1 m 2 r2. Fhd  6.67.10 11.. 100000000.100000000  2.7(N) 250000. Vậy lực hấp dẫn giữa hai tàu thủy là 2.7 N.  Ta biết lực hấp dẫn là lực hút giữa hai vật. Nhưng trong trừơng hợp này lực hấp dẫn không đủ mạnh để hút hai vật nặng gần 100000 tấn tiến lại gần nhau được ./ . -------- A ------Bài 4: Ở độ cao nào so với mặt đất thì gia tốc rơi tự do bằng một nửa gia tốc rơi tự do ở mặt đất ? Cho bán kính trái đất là R= 6400km Bài giải Theo đề bài ta có : GM g1 R  h 2 GM R2 1     2 GM g2 R  h  GM 2 R2.  2R2 = R2 + 2Rh + h2  h2 + 2Rh – R2 = 0  h2 + 12800h – 40960000 = 0 Giải phương trình ta được h  2651 và h  -15451 Vì h > 0 nên h = 2651km Vậy ở độ cao h = 2651km so với mặt đất thì gia tốc rơi tụ do bằng một nửa gia tốc rơi tự do ở mặt đất   Tiết Bài tập 11 BÀI TẬP CHUYỂN ĐỘNG Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(15)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. CỦA VẬT BỊ NÉM I. MỤC TIÊU - Học sinh biết cách dùng phương pháp tọa độ để thiết lập phương trình quỹ đạo của vật bị ném xiên, ném ngang. - Học sinh biết vận dụng các công thức trong bài để giải bài tập về vật bị ném. - Học sinh có thái độ khách quan khi quan sát các thí nghiệm kiểm chứng bài học. II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/Viết phương trình quỹ đạo của vật bị ném xiên ? 2/ Thế nào là tầm bay cao ? 3/ Thế nào là tầm bay xa ? 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng GV : Để giài bài tập trên các em dùng mấy hệ Bài 1 : Một vật được ném từ một điểm M ở độ cao h = trục tọa độ và chọn hệt trục tọa độ như thế nào? 45 m với vận tốc ban đầu v0 = 20 m/s theo phương HS : Ta dùng hai trục tọa độ , Ox và Oy ; Gốc nằm ngang. Hãy xác định : a) Dạng quỹ đạo của vật. tọa độ tại mặt đất. GV hướng dần HS vận dụng công thức vận tốc b) Thời gian vật bay trong khgông khí c)Tầm bay xa của vật ( khoảng cách tư2 hình chiếu của vật ném xiên để tính vận tốc vật của điểm nén trên mặt đất đến điểm rơi ). vx = v0cos d) Vận tốc của vật khi chạm đất. vy = v0sin - gt Lấy g = 10 m/s2, bỏ qua lực cản của không khí. với  =0 ta có (Gọi HS lên thực hiện tính vận tốc Bài giải : ) Dùng hệ tọa độ như hình vẽ sau : vx = v0 = 20t (1) Chọn trục Ox nằm trên mặt đất vy = - gt = -10t (2) GV : Yêu cầu HS lên bảng viết phương trình tọa Vận dụng phương trình vận tốc : vx = v0cos độ chuyển động của vật : vy = v0sin - gt x = v0t = 20t (3) với  =0 ta có : 1 y = h - gt2 = 45 – 5t2 (4) vx = v0 = 20t (1) 2 vy = - gt = -10t (2) GV : Nhự các em nhận thấy rằng muốn giải bất Từ đó : kỳ một bài toán chuyển động ném xiên hay ném x = v0t = 20t (3) ngang nào thì việc trước tiên các em phải viết 1 phương trình tọa độ và phương trình vận tốc của y = h - gt2 = 45 – 5t2 (4) 2 vật theo hệ trục xOy Để từ đó chúng ta thế các giá trị vào theo yêu x a) x = 20t  t = ; Thế t vào (4) ta có phương trình cầu của đề toán 20 a) Gọi một HS lên viết phương trình quỹ đạo của quỹ đạo : vật : x2 x y = 45 HS : Khi x = 20t  t = ; Thế t vào (4) ta có. 80. 20. phương trình quỹ đạo : y = 45 -. x2 80. Quỹ đạo là đường parabol, đỉnh là M b) Khi vật rơi đến đất ta có y = 0. 1. y = h - gt2 Câu b) 2 GV : Khi vật bay đến mặt đất thì giá trị của x, y 1 2h có gì thay đổi ? 0 = h - gt2  t = = 3 (s) HS : Khi đó x có giá trị cực đại còn gọi là tầm 2 g bay xa, còn y có giá trị bằng ) c) Thay t vào phương trình x = 20t ta được tầm xa L = 60 Khi vật rơi đến đất ta có y = 0 m 1 2 d) Thay t vào (2) ta có : y = h - gt vy = -30 m/s 2 Vận tốc vật khi chạm đất : 1 2h 0 = h - gt2  t = = 3 (s) v = v x2  v y2  36 m/s 2 g GV : Ở biểu thức tính thời gian của vật ném xiên (ngang) các em cho biết biều thức này giống biểu thức tính thời gian của vật chuyển động gì mà các em đã biết ? HS : Giống biểu thức tính thời gian của vật chuyển động rơi tự do ! Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(16)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. GV : Đúng rồi ! Bây giờ các em có thể dựa vào thời gian t để tính tầm xa . HS : Thay t vào phương trình x = 20t ta được tầm xa L = 60 m GV : Với thời gian trên các em có thể nào tính được vận tốc vật.   Tiết Bài tập 12 BÀI TẬP LỰC ĐÀN HỒI I. MỤC TIÊU - Thiết lập được hệ thức giữa lực đàn hồi và độ biến dạng của lò xo. - Biết vận dụng hệ thức đó để giải các bài tập đơn giản. II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/Thế nào là lực đàn hồi ? 2/ Nêu các đặc điểm của lực đàn hồi ? 3/ Nêu các đặc điểm của lực căng dây ? 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Tóm tắt: mc = 2 tấn = 2000 Kg V0 = 0 k = 2,0.106N/m Sau 50s đi 400m Fđh = ?. Nội dung ghi bảng Bài 1 : Một ô tô tải kéo một ô tô con có khối lượng 2 tấn và chạy nhanh dần đều với vận tốc ban đầu V0 = 0. Sau 50 s đi được 40m. Khi đó dây cáp nối 2 ô tô dãn ra bao nhiêu nếu độ cứng của nó là k = 2,0.106 N/m? Bỏ qua các lực cản tác dụng lên ôtô con. Bài giải. Gia tốc của ô tô con: S=. 1 2. at2.  a=. 2S 2.400 = = 0,32 (m/s2) 2 2 t 50. Khi kéo ô tô con dây cáp căn ra nên ta có Fk = T = Fđh theo định luật II NewTon ta có: Fđh = m.a = 2000.0,32 = 640 Mặt khác: Fđh = k.  l.  l =. Fñh 640 = = 0,00032 (m) k 2.10 6. Bài 2 :Khi người ta treo quả cân 300g vào đầu dưới của một lo xo ( dầu trên cố định ), thì lo xo dài 31cm. Khi treo thêm quả cân 200g nữa thì lo xo dài 33cm. Tính chiều dài tự nhiên và độ cứng của lo xo. Lấy g = 10m/s2 . Bài giải Khi m1 ở trạng thái cân bằng :   P 1 = F đh1 Độ lớn : P1 = Fđh1 m1.g = k . l1 (1) Tương tự khi treo thêm m’ ta có : ( m1 + m’ ). g = k . l2 (2) Khi đó ta có hệ :. (1) m1 g  k (l1 - lo )   ( m1  m' ).g  k (l 2 - lo ) (2) Lập tỉ số : (1) /(2) ta có :. Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(17)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. k (l1  l 0 ) m1 .g  (m1  m' ).g k (l 2  l 0 ) l l 0,3 3   1 0  l 2  l 0 0,5 5  5( l1 - l1 ) = 3( l2 - lo)  15l1 - 5lo = 3 l2 - 3 lo  155 - 5lo = 99 - 3lo  2 lo = 56  lo = 28cm = 0,28m . Thế lo = 0,28m vào (3) Từ (3)  0,3.10 = k.(0,31 – 0,28) k=. 3 = 100 N/m 0,03.   Tiết Bài tập 13 BÀI TẬP LỰC MA SÁT I. MỤC TIÊU - Biết vận dụng kiến thức để giải các hiện tượng thực tế có liên quan tới ma sát và giải bài tập. II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/Lực ma sát nghỉ xuất hiện trong điều kiện nào và có những đặc điểm gì ? Viết công thức tính lực ma sát nghỉ cực đại ? 2/ Lực ma sát trược xuất hiện trong điều kiện nào và có những đặc điểm gì ? Viết công thức tính lực ma sát trượt ? 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng Bài 1: Một ôtô khối lượng 1,5 tấn chuyển động thẳng đều trên đường. Hệ số ma sát lăn giữa bánh xe và mặt m = 1,5T đường là 0,08. Tính lực phát động đặt vào xe = 1500kg Bài giải  = 0,08 ----------------Fpđ ?. Khi xe chuyển động thẳng đều, điều đó có nghĩa là : Fpđ = Fmst =  .N Fpđ =  .P = .mg = 0,08.1500.9,8 = 1176 (N) Bài 2: Một xe ôtô đang chạy trên đường lát bêtông với vận tốc v0= 100 km/h thì hãm lại. Hãy tính quãng đường ngắn nhất mà ôtô có thể đi cho tới lúc dừng lại trong hai trường hợp : a) Đường khô, hệ số ma sát trượt giữa lốp xe với mặt đường là  = 0,7. b) Đường ướt,  =0,5. Bài giải Chọn chiều dương như hình vẽ. Gốc toạ độ tại vị trí xe có V0= 100 km/h Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(18)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. Mốc thời gian tại lúc bắt đầu hãm xe. Theo định luật II Newton, ta có. a. f ms   .N   0,7  100  7 m/s2 m m. a) Khi đường khô  = 0,7  a= 0,7 10 = - 7 m/s2 Quãng đường xe đi được là V2 – V02 = 2as  s =.  V 2  27,8 2   55,2m 2a  27. b) Khi đường ướt  = 0,5  a 2 = - 2  g = 5 m/s2 Quãng đường xe đi được là S=. V 2 = 77,3 m  2a.   Tiết Bài tập 14 CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT TRÊN MẶT PHẲNG NGHIÊNG - HỆ VẬT I. MỤC TIÊU - Biết vận dụng các định luật Niutơn để khảo sát chuyển động của vật trên mặt phẳng nghiêng và chuyển động của hệ vật. Vận dụng các định luật Newton để giải các bài toán mặt phẳng nghiêng và hệ vật. II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/ Thế nào là hệ vật ? Nội lực ? Ngoại lực ? 2/ Trong trường hợp nào, ta có thể nói đến gia tốc của hệ vật ? Viết công thức tính gia tốc của hệ vật ? 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh GV yêu cầu HS vẽ hình và các vectơ lực tác dụng lên vật  Chọn O, Ox, MTG * Các lực tác dụng lên vật GV : Vật chịu tác dụng của những lực nào ? HS : Vật chịu tác dụng của trọng lực và lực ma sát. GV : Các em hãy tình độ lớn của các lực này HS : Px = P.sin = mgsin Py = P.cos = mgcos Fms = .N = .Py = .mgcos GV : Áp dụng định luật II Newton cho vật : HS : - Px – Fms = ma - mgsin - .mgcos = ma  a = - g(sin - cos) = - 6,6 m/s2 GV yêu cầu HS vận dụng các công thức cơ bản để tình thời gian và quãng đường vật chuyển động đến vị trí cao nhất.. Nội dung ghi bảng Bài 1: Một vật đặt ở chân mặt phẳng nghiêng một góc  = 300 so với phương nằm ngang. Hệ số ma sát trượt giữa vật và mặt phẳng nghiêng là  = 0,2 . Vật được truyền một vận tốc ban đầu v0 = 2 (m/s) theo phương song song với mặt phẳng nghiêng và hướng lên phía trên. 1) Tính gia tốc của vật 2) Tính độ H mà vật đạt đến ? Bài giải : Ta chọn : - Gốc toạ độ O : tại vị trí vật bắt đầu chuyển động . - Chiều dương Ox : Theo chiều chuyển động của vật. - MTG : Lúc vật bắt đầu chuyển động ( t0 = 0) * Các lực tác dụng lên vật : - Trọng lực tác dụng lên vật, được phân tích thành hai lực thành phần Px và Py Px = P.sin = mgsin Py = P.cos = mgcos - Lực ma sát tác dụng lên vật Fms = .N = .Py = .mgcos a) Ta có : - Px – Fms = ma - mgsin - .mgcos = ma  a = - g(sin - cos) = - 6,6 m/s2 Giả sử vật đến vị trí D cao nhất trên mặt phẳng nghiêng. b) Độ cao lớn nhất mà vật đạt đến : Quãng đường vật đi được.. vt2  v02 0  22 s= = = 0,3 m. 2(6,6) 2a H = s.sin = s.sin 300 = 0,15m Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(19)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. c) Sau khi tới độ cao H, vật sẽ chuyển động xuống nhanh dần đều đến chân mặt phẳng nghiêng với gia tốc a = g(sin300 – cos300 ) Bài 3/85 SGK : Người ta vắt qua một chiếc ròng rọc nhẹ một đoạn dây ở hai đầu có treo hai quả cân A và B có khối lượng mA = 260 g và mB = 240 g. Thả cho hệ bắt đầu chuyển động . Hãy tính a) Vận tốc của mỗi quả cân ở cuối giây thứ nhất ? b) Quãng đường mỗi quả cân đi được ở cuối giây thứ nhất Bài giải : Do mA > mB nên vật A đi xuống, vật B đi lên nên ta chôn : - Chiều dương như hình vẽ bên - MTG : Là lúc hệ vật bắt đầu chuyển động (t0 = 0) Áp dụng định luật II Newton cho mỗi vật : P A – T A = m Aa A T B – PB = m B a B Vì trong quá trình hệ vật chuyển động, dây không giãn nên ta có : TA = TB = T ; aA = aB = a Khi đó ta có phương trình hệ hai vật sau : PA – T = mAa (1) T – PB = mBa (2) Lấy phương trình (1) + (2) ta được : PA – PB = (mA + mB )a  a=. g (m A  m B ) = 0,392 m/s2 m A  mB. a) Vận tốc của mỗi quả cân ở cuối giây thứ nhất : v = at = 0,392 m/s b) Quãng đường mỗi quả cân đi được ở cuối giây thứ nhất s = ½ at2 = 0,196 m Chú ý : Ở bài này có loại đề bài toán cho hai vật ban đầu chênh lệch nhau h, hỏi sau bao lâu hai vật ở ngang nhau ? ! Để hai vật ở ngang nhau thì vật mA chuyển động xuống và mB CĐ lên một đoạn đường h/2.   Tiết Bài tập 15 BÀI TẬP HỆ QUY CHIẾU CÓ GIA TỐC LỰC QUÁN TÍNH I. MỤC TIÊU - Biết vận dụng khái niệm quán tính để giải một số bài tóan tron hệ quy chiếu phi quán tính. II. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1) Kiểm tra bài cũ : 1/ Thế nào là hệ quy chiếu phi quán tính ? 2/ Thế nào là lực quán tính ? 2) Phần giải các bài tập Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung ghi bảng Bài 1: Một người có khối lượng m = 60 kg đứng trong buồng thang máy trên một bàn cân lò xo. Nếu cân chỉ trọng lượng của người là : a) 588 N ; b) 606 N ; c) 564 (N) Thì gia tốc của thang máy như thế nào ? Bài giải : Trọng lực tác dụng lên người : P = mg = 588 (N) Số chỉ của cân chính là lực N do người tác dụng lên cân. a) Khi F = 588 N = P , thang máy chuyển động đếu với gia tốc (a = 0) b) Khi F = 606 N > P , khi đó người chịu thêm lực quán tính huớng lên, nên thang máy có gia tốc hướng xuống dưới. Ta có : Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(20)</span> GIÁO VIÊN: ĐOÀN VĂN DOANH. TRƯỜNG THPT NAM TRỰC- NAM ĐỊNH. N = P + Fqt N = mg + ma  a=. N  g = 0,3 m/s2 m. ( Thang máy chuyển động lên nhanh dần đều hoặc chuyển động xuống chậm dần đều). c) Khi F = 564 N < P , khi đó người chịu thêm lực quán tính huớng xuống, nên thang máy có gia tốc hướng lên dưới. Ta có : P = N + Fqt  N = P + Fqt N = mg + ma  a= g. N = 0,4 m/s2 m. ( Thang máy chuyển động xuống nhanh dần đều hoặc chuyển động lên chậm dần đều) Bài 2: Một quả cầu nhỏ , khối lượng 300g, buộc vào đầu một sợi dây treo vào trần của toa tàu đang chuyển động Các hình dưới đây ghi lại những vị trí ổn định của quả cầu trong một số trường hợp. a) hãy nhận xét về tính chất của chuyển động của tàu trong mỗi trường hợp. b) Tính gia tốc của tàu và lực căng dây treo trong mỗi trường hợp. Bài giải * Trường hợp 1 : Tàu chuyển động đều a= 0 , T = P = 2,94 N * Trường hợp 2 : Từ hình vẽ trên ta nhận thấy vật chịu lực quán tính cùng chiều với vận tốc v, như vậy gia tốc của tàu ngược chiều với chiều v, tàu chuyển động chậm dần đều : tg =. Fqt. =. ma  a = tg = 0,86 m/s2 mg. P m.g T= = 2,95 N cosα * Trường hợp 3 :. Từ hình vẽ trên ta nhận thấy vật chịu lực quán tính ngược chiều với vận tốc v, như vậy gia tốc của tàu cùng chiều với chiều v, tàu chuyển động nhanh dần đều : tg =. Fqt. =. ma  a = tg = 0,69 m/s2 mg. P m.g T= = 2,95 N cosα. Bài 3 : Khối nêm hình tam giác vuông ABC có góc nghiêng  = 300 đặt trên mặt bàn nằm ngang. Cần phải làm cho khối nêm chuyển động trên mặt bàn với gia tốc như thế nào để vật nhỏ đặt tại A có thể leo lên mặt phẳng nghiêng. Bài giải : Các lực tác dụng lên vật : Trọng lực P Lực quán tính Fqt Khi đặt vật trên mặt phẳng nghiêng, trọng lực P được phân tích thành hai lực thành phần Px và Py , muốn vật leo lên mặt phẳng nghiêng thì vật phải chịu thêm một lực Lop11.com.

<span class='text_page_counter'>(21)</span>