Giáo án thi giảng- Kì thi GVdạy giỏi cấp tỉnh năm học 2009 - 2010
Ngời dạy: Hoàng Thị Mến
Đơn vị: trờng THCS Trần Phú- TP Bắc Giang
Dạy: 3/2/10
Tiết 91 Nhân Hoá
A. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
- Nắm đợc khái niệm nhân hoá và các kiểu nhân hoá
- Nắm đợc tác dụng chính của phép nhân hoá.
- Vận dụng viết bài văn miêu tả có sử dụng phép nhân hoá
* Tích hợp: Dế mèn phiêu lu kí, Ma...
* Trọng tâm: Bài học: Tác dụng của phép nhân hoá, Kiểu thứ hai của nhân hoá
B. Chuẩn bị:
- GV: Giáo án, máy chiếu hắt, tranh
- HS; Chuẩn bị bài theo hớng dẫn SGK
C. Tiến trình tổ chức các hoạt động:
1. ổn định ( 1')
2. Kiểm tra : Bài tập trắc nghiệm: Máy chiếu
1/Câu nào sau đây định nghĩa đúng về biện pháp tu từ so sánh?
A. Gọi tên sự vật hiện tợng này bằng tên sự vật khác dựa trên mối quan hệ tơng đồng.
B. Gọi tên sự vật hiện tợng này bằng tên một sự vật hiện tợng khác có quan hệ
Toàn bộ- bộ phận.
C. Đối chiếu sự vật, sự việc, hiện tợng này với sự vật, sự việc, hiện tợng khác có nét tơng đồng.
D. Đối chiếu sự vật, sự việc, hiện tợng này với sự vật, sự việc, hiện tợng khác có nét gần gũi.
2/ Những câu văn nào sau đây sử dụng phép so sánh?
A. Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng có mực nên tôi chóng lớn lắm.
B. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp nh hai lỡi liềm máy làm việc.
C. Choắt nọ có lẽ cũng trạc tổi tôi.
D. Cái chàng Dế Choắt, ngời thì gầy gò và dài lêu nghêu nh một gã nghiện thuốc phiện.
Đáp án đúng: 1. C; 2. B,D
3. Bài mới: Những câu văn ở bài tập 2 lấy từ tác phẩm nào?
?Các em có thích đoạn trích Bài học đờng đời đầu tiên không? Vì sao?

nào?
=> GV: Trong khi nói, viết, ngời ta
dùng cách nh thế gọi là nhân hoá.
? Em hiểu thế nào là phép nhân hoá?
? Giải nghĩa từ nhân hoá: nhân là ngời,
hoá là biến hoá: biến các sự vật không
phải là ngời trở nên có các đặc điểm,
tính chất, hoạt động nh con ngời.
- HS đặt câu ( miệng)
VD: Chú gà trống vỗ cánh cất tiếng gáy
ò ó o...
- GV chiếu 2 cách tả:
Đoạn thơ trong
bài Ma
Cách diễn đạt th-
ờng
Ông trời
Mặc áo giáp đen
Ra trận
Muôn nghìn cây
mía
Múa gơm
Kiến
Hành quân
Đầy đờng
- Bầu trời đầy mây
đen.
- Muôn nghìn cây
mía ngả nghiêng,
lá bay phấp phới.

để gọi, tả
con ngời.
hấp dẫn.
-> gợi cảm giác thích thú
trớc cơn ma rào mùa hạ.
-> Trí tởng tợng, liên tởng
phong phú, tinh tế
-> tình yêu thiên nhiên
tạo vật
b. Kết luận:
* Nhân hoá là cách gọi, tả con vật, đồ vật, cây cối...
bằng những từ ngữ vốn đợc dùng để gọi hoặc tả con ng-
ời.
* Tác dụng:
- Cách tả thứ 2 chỉ là những thông tin thuần tuý.
- Cách tả của Trần đăng Khoa gợi h/a cụ thể hơn, sinh
động hơn, các sự vật... trở nên gần gũi hơn.
=> Nhân hoá làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ
vật...trở nên sống động, gần gũi với con ngời, biểu thị
đợc những suy nghĩ, tình cảm của con ngời.
2
so sánh vì bản chất của nhân hoá là so
sánh. Từ đó hình dung xem đối tợng
miêu tả hiện lên sống động, gợi cảm cụ
thể nh thế nào qua tởng tợng của mình.
* Bài tập: GV hớng dẫn HS làm bài tập
số 1 + 2 ( SGK tr 58)
- HS xác định yêu cầu BT 1:
? Chỉ rõ đối tợng đợc gọi- tả, và từ dùng
để gọi, tả.

tàu
tàu
xe
xe
tất cả
đông vui
mẹ
con
anh
em
bận rộn
Quang cảnh bến cảng đợc
miêu tả sống động hơn; ng-
ời đọc dễ hình dung đợc
cảnh nhộn nhịp, bận rộn
của các phơng tiện có trên
cảng.
Bài tập 2:
Đoạn văn BT1 Đoạn văn BT 2
Bến cảng lúc nào cũng
đông vui. Tàu mẹ, tàu
con đậu đầy mặt nớc.
Xe anh, xe em tíu tít
nhận hàng về và chở
hàng ra. Tất cả đều
bận rộn.
Bến cảng lúc nào cũng rất
nhiều tàu xe. Tàu lớn, tàu
bé đậu đầy mặt nớc. Xe to,
xe nhỏ tấp nập nhận hàng

Thảo luận theo bàn:
? Theo em, trong ba kiểu nhân hoá thì
kiểu nào thờng gặp nhiều nhất? Vì sao?
- GV trở lại phân tích TD của VD (b):
H/a cây tre VN hiện lên anh dũng, kiên
cờng, bền bỉ, dẻo dai...
- HS đọc ghi nhớ
- GV hớng dẫn HS cách làm
- Xác định yêu cầu bài tập ?
( đọc kĩ yêu cầu, xác định rõ từng yêu
cầu; đọc kĩ từng đoạn văn - xem đoạn
nào có dùng nhân hoá, đoạn nào không
dùng)
- Cách làm: lập bảng so sánh nh cách
làm BT1 & 2( Chiếu)
- GV lu ý: VB thuyết minh về cơ bản chỉ
cần làm rõ đặc điểm, tính chất của đối t-
ợng một cách khách quan - sẽ học ở lớp
8, 9. VB biểu cảm trên cơ sở miêu tả để
thể hiện tình cảm, cảm xúc của ngời viết
- sẽ học ở lớp 7.
? Vậy, nhận xét và kết luận của em?
- Xác định yêu cầu bài tập 4
- Cách làm?
-> Xác định đối tợng miêu tả, từ dùng
để tả
-> Xem xét tác dụng trong mối quan hệ
của từng đối tợng với toàn đoạn văn,
thơ.
- Chia lớp ra 2 nhóm, mỗi nhóm làm 1

tả đó có tính biểu cảm cao hơn, chổi rơm trở nên sống
động, gần gũi với con ngời, thể hiện thái độ trìu mến
thiết tha của ngời viết với loại chổi quen thuộc của mọi
gia đình VN, đặc biệt là ở nông thôn ta.
* Cách 1 dùng trong văn biểu cảm, cách 2 dùng trong
văn thuyết minh. (Cách 1cũng có thể dùng trong VB
thuyết minh có sử dụng biện pháp nghệ thuật sẽ học ở
lớp 9)
Bài tập 4: Xác định kiểu nhân hóa trong từng Ví dụ
- Nêu tác dụng của nhân hoá trong mỗi VD.
a." núi ơi" ( Kiểu 3: trò chuyện, xng hô với vật nh với
ngời)
-> TD: Bộc lộ tâm tình, tâm sự của con ngời: Núi nh
một ngời bạn để con ngời có thể giãi bày tâm sự, có thể
sẻ chia nỗi niềm thơng nhớ da diết, mỏi mòn mà ngời
con gái( hoặc con trai) không biết bày tỏ cùng ai. Núi
cũng có thể là một h/a ẩn dụ tợng trng cho sự ngăn
cách, cho những trắc trở, chia rẽ thờng thấy trong xã
4
-Đại diện từng nhóm báo cáo kết quả,
bổ sung cho nhau.
-> GV uốn nắn -> Chiếu kết quả bằng
bảng in giấy trong.
*GV lu ý
* Phần b,d làm tơng tự ( Về nhà)
? Theo em, em sẽ dự định cách viết
đoạn văn thế nào?
GV hớng dẫn kĩ năng: để viết tốt
đoạn văn, cần xác định:
CHIếU:

bớng bỉnh, không chịu sự điều khiển của ngời lái
thuyền khi gặp dòng thác dữ.
Bài tập 5: Viết một đoạn văn miêu tả ngắn với nội
dung tự chọn, trong đó có dùng phép nhân hoá.
VD: Cái chàng Dế Choắt, ngời thì gầy gò và dài lêu
nghêu nh một gã nghiện thuốc phiện. đã thanh niên
rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lng, hở cả mạng s-
ờn nh ngời cởi trần mặc áo gi-lê. Đôi càng bè bè,
nặng nề trông đến xấu. Râu ria gì mà cụt có một mẩu
và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn ngẩn ngơ ngơ.
( Dế Mèn phiêu lu kí - Tô Hoài)
4. Củng cố: Nắm đợc: Thế nào là nhân hoá, các kiểu nhân hoá, tác dụng và cách phân tích. L ý:
Phép nhân hoá đặc biệt phù hợp với văn miêu tả các đối tợng con vật, đồ vật, thiên nhiên cây lá...
Khi viêt bài miêu tả ta hết sức chú ý vận dụng.
5. Hớng dẫn: Làm bài tập 4 phần b,d;
- Tỡm thờm trong D mốn phiờu lu kớ nhng cõu, on s dng nhõn hoỏ
theo kiu th 2
- Chuẩn bị: Phơng pháp tả ngời.
5