Con Coø bay laû … Bay La … .
THƠ TRỮ TÌNH DÂN GIAN (CA DAO, DÂN CA)
A.Mục tiêu cần đạt :
H/s nắm được khái niệm của Ca dao , dân ca . Các chủ đề nội dung tình cảm của ca
dao(tiếng hát động viên lao động -tình cảm gia đình -tình yêu quê hương , đất nước -lời
than thân - trào phúng , châm biếm).Thuộc một số bài CDDC, hiểu và biết cách cảm thụ
CD, DC.
B.Nội dung chuyên đề:
I- Khái niệm :
CD, DC là những khái niệm tương đương, chỉ các thể loại trữ tình dân gian, kết hợp lời
và nhạc diễn tả đời sống nội tâm của con người.
1. Ca dao là lời thơ của dân ca, phần lớn được làm theo thể lục bát hoặc lục bát biến thể
Những câu ca daonói về phong tục thì gọi là phong dao, những bài hát của trẻ em thì
gọi là đồng dao .
2. Dân ca là những sáng tác kết hợp lời và nhạc , nhạc dân ca được nâng lên thành
những làn điệu nhất định trong từng địa phương như Quan họ Bắc Ninh , hát xoan Phú
Thọ , hát ví dặm Nghệ Tĩnh , hò Huế , ca lý Nam bộ …
Ví dụ :
a - Con cò bay lả , bay la ,
Bay từ cửa Phủ , bay ra cánh đồng .
(Ca dao )
b - Yêu nhau cởi áo cho nhau
Về nhà dối mẹ qua cầu gió bay
(Ca dao)
.
c - Chiều chiều ra đứng lầu Tây
Thấy cô gánh nước tưới cây ngô đồng.
(Ca dao)
* Những câu ca dao trên thêm tiếng đệm, tiếng láy sẽ thành lời dân ca :
(không chép bảng)

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt , đắng cay muôn phần .
2-Ca dao, dân ca thể hiện tình yêu quê hương , đất nước, tình cảm gia đình , bè bạn :
* Tình yêu vô cùng mộc mạc , đậm đà với những vùng quê thân thương , tươi đẹp trải
dài từ Đồng Đăng xứ Lạng - biên cương phía Bắc đến Đồng Tháp Mười cực Nam Tổ quốc
thân yêu :
a- Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa ,
Có nàng Tô Thị có chùa Tam Thanh .
Ai lên xứ Lạng cùng anh ,
2
Bõ công bác mẹ sinh thành ra em ,
Tay cầm bầu rượu nắm nem ,
Mảng vui quên hết lời em dặn dò .
b- Phồn hoa thứ nhất Long thành ,
Phố giăng mắc cửi , đường quanh bàn cờ.
Người về nhớ cảnh ngẩn ngơ,
Bút hoa xin chép vàn thơ lưu truyền .
c - Gió đưa cành trúc la đà,
Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương.
Mịt mù khói tỏa ngàn sương ,
Nhịp chày Yên Thái , mặt gương Tây Hồ .
d- Giếng Tảo Khê vừa trong , vừa mát,
Đường Tảo Khê mịn cát dễ đi .
e - Đường vô xứ Huế quanh quanh,
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.
Ai vô xứ Huế thì vô …
g- Đất Quảng Nam chưa mưa đã thấm
Rượu Hồng Đào chưa nhấm đã say .
h- Đồng Tháp Mười, cò bay thẳng cánh ,

a- Mẹ em tham thúng xôi rền ,
Tham con lợn béo , tham tiền Cảnh Hưng ,
Em đã bảo mẹ rằng đừng
Mẹ hấm , mẹ hứ mẹ bưng ngay vào ,
Bây giờ chồng thấp , vợ cao,
Như đôi đũa lệch so sao cho bằng .
.
b- Thân em như hạt mưa rào ,
Hạt rơi xuống giếng , hạt vào vườn hoa .
c- Thân em như hạt mưa xa,
Hạt vào đài các , hạt ra ruộng cày .
d- Thân em như ớt chín cây ,
Càng tươi ngoài vỏ , càng cay trong lòng .
e- Thân em như giếng giữa đàng ,
Người khôn rửa mặt , người phàm rửa chân.
4
g- Thân em như trái bần trôi ,
Gió dập ,sóng dồi biết tấp vào đâu.
4-CD DC còn là tiếng cười trào lộng , châm biếm:
a- Ăn no rồi lại nằm khoèo ,
Hễ giục trống chèo bế bụng đi xem.
b- Lỗ mũi mười tám gánh lông
Chồng yêu chồng bảo tơ hồng trời cho ,
Đêm nằm thì ngáy o o ,
Chồng yêu chồng bảo ngáy cho vui nhà ,
Đi chợ thì hay ăn quà ,
Chồng yêu chồng bảo về nhà đỡ cơm.
c- Hòn đất mà biết nói năng ,
Thì thầy địa lý hàm răng chẳng còn.
d- Thừa tiền thì đem đi cho ,