Trờng THCS Hợp Hng Năm học 2009 -2010
Tuần 27 Ngày soạn:1/3/2010
Ngày dạy
Văn nghị luận
I.Đặc điểm và yêu cầu của văn nghị luận :
1.Nhu cầu NL của con ngời trong đời sống là rất lớn . VBNL là một văn bản kiểu VBQT
trong đời sống xã hội của con ngời , có vai trò rèn luyện t duy, năng lực biểu đạt những t t-
ởng sâu sắc trớc đời sống. không có văn NL thì khó mà hình thành các t tởng mạch lạc và
sâu sắc trong đời sống . Có năng lực nghị luận là một điều kiện cơ bản của con ngời thành
đạt
2.Văn nghị luận là văn đợc viết ra nhằm xác lập cho con ngời đọc , ngời nghe một t tởng , 1
quan điểm nào đó. Muốn thế , văn nghị luận phải có luận điểm rõ ràng ,có lý lẽ thuyết phục
.
Văn nghị luận thực chất là văn bản thuyết lý , VB nói lý lẽ nhằm phát biểu các
ng/định , t tởng , suy nghĩ , quan điểm trớc vấn đề đặt ra . Do đó muốn làm văn nghị luận
tốt phải có k/n , q/đ , chủ kiến rõ ràng ,biết sử dụng kinh nghiệm , biết t duy lô gic , đồng
thời biết vận dụng các thao tác phân tích , tổng hợp , quy nạp , diễn dịch , so sánh , suy lý
nói chung là phải biết t duy trìu tợng .
Muốn cho ngời đọc , ngời nghe cũng hiểu nh mình , đồng tình và ủng hộ những q/n
của mình , ngời viết văn phải có luận điểm rõ ràng , có lý lẽ đúng đắn chặt chẽ rút ra từ sách
vở , đời sống , có những dẫn chứng đáng tin cậy, thuyết phục
3. Mỗi ngời làm văn nghị luận đều phải có luận điểm , luận cứ và lập luận để dẫn đến luận
điểm . Đây là 3 yếu tố quyết định làm nên văn nghị luận trong đó yếu tố L/đ là quyết định
nhất . nó là linh lồn của bãi văn nghị luận , thống nhất các đ/v thành một khối .
II.Cách làm bài văn nghị luận
1.Quy trình làm bài văn nghị luận
B ớc 1 : Tìm hiểu đề
Việc đầu tiên là phải đọc kĩ đề bài để xác định luận điểm ( đề bài nêu vấn đề gì )
Xác định đối tợng : phạm vi nghị luận ở đây là gì ?
Khuynh hớng t tởng của đề là khẳng định hay phủ định ?
Đề bài đòi hỏi ngời viết phải làm gì ?

Các dẫn chứng ( số liệu , sự kiện , hiện tợng ,danh ngôn , thơ văn ...) phải chính xác ,
tiêu biểu và toàn diện.
II .Cách làm bài văn chứng minh :
a. Bớc 1 : Tìm hiểu đề , tìm ý : Đọc kỹ đề bài và tìm hiểu
- Xác định vấn đề cần chứng minh là vđề gì ?
- Phạm vi đến đâu
- các dẫn chứng có thể tìm ở nguồn nào ?
Vấn đề và yêu cầu c/m nằm ngay trong đề bài , vì vậy khâu tìm hiểu đề bài rất
quyết định , quyết định phơng hớng đúng đắn cho bài viết hay nói .
Thông thờng dẫn chứng có thể lấy từ trong đời sống , trong lịch sử , sách vở : Làm một
bài văn chứng minh một vấn đề về đạo đức , xã hội chủ yếu cần dẫn chứng trong đời sống ;
còn làm bài c/m một vấn đề về nđ định văn học thì chủ yếu lấy dẫn chứng trong tác phẩm
văn học .Cũng có vấn đề đòi hỏi lấy dẫn chứng từ cả hai nguồn trên .
Ngữ văn buổi 2 Hoàng Văn
Khôi
Trờng THCS Hợp Hng Năm học 2009 -2010
Dẫn chứng phải đảm bảo tính đúng đắn , xác thực căn cứ trên sách vở và nguồn đáng
tin cậy .
Lập luận : là cách xắp xếp trình bày d/c sao cho có hệ thống , tập trung ,chặt chẽ .
Điều này đòi hỏi lập luận của ngời viết . Cách sắp xếp d/c mach lạc , lớp lang sẽ đạt hiệu
quả cao . ngợc lại sẽ lộn sộn rời rạc , không tập trung làm rõ vấn đề .
b. Bớc 2 : Lập dàn bài
MB : Nêu vấn đề cần chứng minh và giải quyết của mình
TB : Chứng minh lần lợt mọi khía cạnh của vấn đề
- Giải thích khái niệm , từ ngữ ...
- C/m bằng lý lẽ xác thực , dẫn chứng đúng đắn
KB : Khẳng định lại vấn đề cần chứng minh
c. Bớc 3 : Viết bài
- Dựng từng đoạn
- MB : Đi thẳng

bảo vệ cách mạng ...
- V.v.
b. Bảo vệ rừng chính là bảo vệ cân bằng sinh thái , bảo vệ môi trờng sống của
con ngời .
- Rừng là ngôi nhà chung của muôn loài động thực vật , trong đó có những
loài vô cùng quý hiếm đã đợc ghi vào sách đỏ của thế giới . Nếu ngôi nhà
chung ấy không đợc bảo vệ sẽ dẫn đến hậu quả không nhỏ về mặt sinh thái.
Sự phá hoại rừng ở Bình thuận là một ví dụ .
- Rừng là lá phổi xanh vô cùng quan trọng điều hòa không khí...
- Rừng ngăn nớc lũ , chống xói mòn , điều hòa khí hậu.
- ở Việt nam từ bắc chí nam lũ lụt bão gió xẩy ra liên miên nhiều năm qua là
bởi rừng bị khai thác , chặt phá vô kế hoạch thêm vào đó là việc ô nhiễm
nguồn nớc , bệnh dịch phát sinh...
3. Kết bài : Sự sống của con ngời gắn bó chặt chẽ với thiên nhiên , trong đó có rừng .
- Bảo vệ rừng chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta
- Phải biết khai thác rừng một cách có hiệu quả , cấm chặt phá bừa bãi
- trồng rừng ,phát triển rừng
- Hãy bảo vệ cuộc sống của chúng ta bằng cáh bảo vệ rừng giữ vững màu
xanh cuộc sống
Đề số 2 : Hãy chứng minh rằng văn học đã mở rộng sự hiểu biết và nâng cao t/c
đói với q/h đn cho mỗi chúng ta
Yêu cầu :
- Kiểu bài : Chứng minh
- Nd cần ch/m : Văn học đã .... chúng ta
- P/v d/c Các t/p đã học và học thêm trong chơng trình
Lập dàn ý :
1. Mở bài : Giải quyết vấn đề của văn học nói chung trong chức năng cung cấp kiến
thức , bồi dỡng t/c cho con ngời nói riêng
2. Thân bài :
a. ý 1 : Chứng minh văn học đã mở rộng sự hiểu biết của con ngời :

1. Giải thích trong văn NL là: làm cho ngời đọc hiểu rõ các t tởng , đạo lí , p/c ,
q/hê. ...Cần đợc giải thích nhằm nâng cao nhận thức ,trí tuệ , bồi dỡng t tởng tình
cảm cho con ngời .Ngời ta thờng giải thích bằng các cách sau :
- Nêu định nghĩa
- Kể ra các biểu hiện
- So sánh đối chiếu với các hđ khác
- Chỉ ra các mặt lợi hại , nguyên nhân , hậu quả của hành động , vấn đề
đợc giải thích .
Ví dụ : Giải thích về lòng khiêm tốn :
Đ/ngh : khiêm tốn có thể đợc coi là một bản tính căn bản của con ngời
Liệt kê các biểu hiện của lòng khiêm tốn
Chỉ ra cái lợi , cái hại của lòng khiêm tốn.
Nêu rõ lí do cần phải khiêm tốn
Tất cả những điều trên nhằm giải thích cho ngời khác hiểu rõ nội dung của khái niện
lòng khiêm tốn .
Khi giải thích , lí lẽ phải rõ ràng , dễ hiểu , chặt chẽ sắc bén thể hiện một quan điểm ,
một lập trờng đúng đắn , tiến bộ , phù hợp với chân lí khách quan thì mới có sức
thuyết phục .
Để đảm bảo cho lí lẽ có sức thuyết phục , ngời giải thích cũng cần phải nêu
dẫn chứng nhng không cần phân tích dẫn chứng ,chỉ đa ra một cách thoáng qua , chỉ
gợi ra mà thôi .
Muốn giải thích một vấn đề thì phải tìm đủ lí lẽ để giảng giải , cắt nghĩa vấn
đề đó . Muốn tìm đợc lí lẽ thì trớc hết phải biết đặtcâu hỏi , sau đó phải KT để tìm ra
lí lẽ . Các câu hỏi cần có là :
- Nghĩa là gì? Khái niệm
- Tại sao ? Nguyên nhân , lí do
- Vì sao ?
Giải thích một quan niệm , một danh ngôn , một nhận định , nội dung một câu ca dao
, tục ngữ ... đòi hỏi phải hiểu rõ vấn đề cần giải thích chứa đựng trong đó .
Ngời viết không chỉ đa ra cách hiểu của riêng mình mà cần phải đa ra cách