Trường THPT Trần Phú Sáng kiến kinh nghiệm
LỜI NÓI ĐẦU
Hoà chung với xu thế đổi mới toàn diện của nền giáo dục hiện nay,
đổi mới phương pháp dạy học đang là một vấn đề cơ bản, trọng yếu được
đặt lên hàng đầu. Chúng ta không thể đưa vào chương trình học một lượng
tri thức mới và khó để yêu cầu học sinh nâng cao trình độ bắt nhịp cùng
thời đại nếu như không đồng thời đổi mới phương pháp dạy học. Với yêu
cầu đó, những phương pháp dạy học tích cực đã ra đời bên cạnh những
phương pháp truyền thống thúc đẩy hoạt động dạy học đạt được hiệu quả
cao hơn. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy không phải bao giờ các phương
pháp mới cũng được sử dụng một cách tích cực trong quá trình dạy học,
nhất là dạy học một môn có tính chất đặc thù như Ngữ văn.
Từ thực tế dạy học giờ đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường
Trung học phổ thông Trần Phú với việc sử dụng phương pháp dạy học hợp
tác theo nhóm nhỏ đã khiến cho bản thân tôi có nhiều trăn trở. Do vậy tôi
lựa chọn đề tài “Sử dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ
(Thảo luận nhóm) trong giờ Đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường
Trung học phổ thông Trần Phú”, trước hết nhằm đáp ứng nhu cầu hiểu
biết của bản thân, sau đó là nhằm đưa ra một cách hiểu đúng đắn về
phương pháp này giúp cho hoạt động dạy học Ngữ văn trong thực tế đạt
hiệu quả cao hơn.
Tuy nhiên, do những hạn chế về kinh nghiệm giảng dạy và bề dày
tích luỹ kiến thức cho nên đề tài không thể tránh khỏi những hạn chế nhất
định. Do vậy, bản thân tôi mong muốn có được sự quan tâm, góp ý của
những người tâm huyết với nghề dạy học nói chung, dạy học Ngữ văn nói
riêng để bổ sung cho đề tài này đầy đủ hơn và ngày càng hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn !
Giáo viên: Nguyễn Thị Hoa
1
Trường THPT Trần Phú Sáng kiến kinh nghiệm
PHẦN I: MỞ ĐẦU

Như vậy, với phương pháp dạy học hợp tác, giờ đọc hiểu văn bản
Ngữ văn đã tăng thêm khả năng linh động cho học sinh, tham gia tích
cực vào quá trình đổi mới phương pháp Dạy học Ngữ văn theo xu hướng
hiện đại.
Giáo viên: Nguyễn Thị Hoa
2
Trường THPT Trần Phú Sáng kiến kinh nghiệm
b. Cơ sở thực tiễn:
Từ năm 2000 trở lại đây Bộ giáo dục đã thực hiên đổi mới nội dung
chương trình sách giáo khoa toàn diện từ bậc trung học cơ sở đến trung học
phổ thông. Theo đó, PPDH cũng có sự đổi mới theo xu hướng tích cực.
PPDH hợp tác theo nhóm được sử dụng rộng rãi hơn đã phần nào kích
thích được khả năng tư duy sáng tạo, linh hoạt của học sinh trong những
tình huống có vấn đề.
Thực tế cho thấy, trong một thời gian dài trước khi cải cách giáo
dục người ta đã từng quan niệm học văn là một quá trình thầy đọc, giảng,
cảm thụ còn trò chỉ là những cỗ máy ghi chép. Thế nhưng, trước yêu cầu
ngày càng cao của xã hội và sự bùng nổ về tri thức, thông tin đã đặt người
học trước một nhiệm vụ mới khó khăn hơn. Bản chất của sự học ngày nay
đã thay đổi. Học bao giờ cũng phải đi đôi với hành “học và hành phải kết
hợp chặt chẽ…phải gắn liền với thực tế những đòi hỏi của dân tộc, xã hội”.
PPDH hợp tác ra đời đáp ứng được yêu cầu đó.
Với giờ Đọc hiểu văn bản Ngữ văn, giáo viên là người điều khiển,
hướng dẫn để học sinh tự khám phá ra vẻ đẹp của văn bản văn học. Chính
vì vậy, yêu cầu đặt ra cho HS là cần nhạy bén, linh hoạt và tư duy nhanh.
Mỗi PPDH tích cực đều giúp HS phát huy những khả năng mới vốn tiềm ẩn
mà lâu nay bản thân các em chưa có điều kiện khám phá, bộc lộ. Từ đó, tạo
cho các em HS sự mạnh dạn, tự tin khi đứng trước tập thể.
Như vậy, phương pháp dạy học hợp tác trong giờ Đọc hiểu văn
bản Ngữ văn chiếm một vị trí và vai trò hết sức quan trọng. Với PP này,

+ Phương pháp nghiên cứu lí thuyết.
+ Phương pháp khảo sát, điều tra.
+ Phương pháp phỏng vấn.
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp.
4. Đối tượng nghiên cứu:
Trong đề tài này, tôi tập trung nghiên cứu vấn đề: “Sử dụng PPDH
hợp tác trong giờ đọc hiểu văn bản Ngữ văn 10 ở trường THPT Trần Phú”
5. Giới hạn đề tài:
Thông qua khảo sát thực trạng sử dụng PPDH hợp tác bản thân tôi
mong muốn đưa ra cách hiểu đúng về bản chất của phương pháp này, đồng
thời tôi cũng đưa ra một vài giải pháp làm căn cứ giúp cho quá trình đọc
hiểu văn bản Ngữ văn 10 đạt hiệu quả hơn.
Giáo viên: Nguyễn Thị Hoa
4
Trường THPT Trần Phú Sáng kiến kinh nghiệm
PHẦN 2: NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1. Đổi mới PPDH.
Trong những năm gần đây, hoà chung với xu thế toàn cầu hoá hội
nhập của nền kinh tế thế giới, giáo dục Việt Nam cũng ngày càng thay da
đổi thịt và có những bước tiến rõ rệt. Việc thực hiện đổi mới chương trình
GD phổ thông đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ từ mục tiêu, nội dung, phương
pháp, phương tiện DH đến cách thức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học
trong đó khâu đột phá là đổi mới PPDH.
PPDH là những hình thức và cách thức hoạt động của Giáo viên và
học sinh trong những điều kiện DH nhất định nhằm đạt được những mục
đích dạy học.
Theo đó, định hướng đổi mới phương pháp đã được ghi trong Luật
GD, điều 28.2: “PP giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học,

- Dạy học chú trọng việc đa dạng nội dung, các hình thức, cách
thức đánh giá và tăng cường hiệu quả đối với việc đánh giá.
Đổi mới PPDH cũng là quá trình đổi mới toàn diện và tích cực
trong đó mỗi PP đều có một ưu thế riêng khi kết hợp với nhau trong quá
trình dạy học chúng trở thành động lực cho dạy học đạt kết quả cao nhất.
1.2. Các phương pháp dạy học tích cực (PPDHTC).
+ Thực hiện dạy và học tích cực không có nghĩa là gạt bỏ các
phương pháp truyền thống. PPDHTC được dùng với nghĩa là hoạt động,
chủ động, trái với hoạt động thụ động. PPDHTC hướng tới tích cực hoá
hoạt động nhận thức của học sinh, nghĩa là phát huy tính tích cực, chủ động
của người học chứ không chỉ hướng vào việc phát huy tính tích cực của
người dạy.
Muốn thực hiện dạy và học tích cực thì cần phất triển PP thực hành,
PP trực quan theo kiểu tìm tòi tong phần hoặc nghiên cứu, phát hiện, nhất
là khi dạy học các môn khoa học thực nghiệm.
Đổi mới PPDH cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực của
PPDH truyền thống đồng thời cần học hỏi vận dụng một số phương pháp
mới phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện dạy học để giáo dục tiến từng bước
vững chắc.
+ Theo hướng trên, nên phát triển một số PP sau đây:
- Dạy học vấn đáp đàm thoại: Là PP giáo viên đặt ra những câu hỏi
để học sinh trả lời hoặc có thể tranh luận với nhau và với cả GV, qua đó
HS lĩnh hội được nội dung bài học.
- Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề: Là GV tập dượt cho HS
vừa nắm tri thức mới vừa nắm PP chiếm lĩnh tri thức đó, khuyến khích HS
phát hiện và tự giải quyết vấn đề. Vấn đề cốt yếu của PP này là qua quá
Giáo viên: Nguyễn Thị Hoa
6
Trường THPT Trần Phú Sáng kiến kinh nghiệm
trình gợi ý, dẫn dắt, nêu câu hỏi giả định, GV tạo điều kiện cho HS tranh

hợp tác làm tăng hiệu quả học tập nhất là lúc giải quyết những vấn đề gây
cấn, lúc xuất hiện thực sự nhu cầu phối hợp giữa các cá nhân để hoàn
thành nhiệm vụ chung.
Giáo viên: Nguyễn Thị Hoa
7
Trường THPT Trần Phú Sáng kiến kinh nghiệm
Tuỳ mục đích, yêu cầu của vấn đề học tập, các nhóm được chia
ngẫu nhiên hoặc có chủ định, ổn định trong cả tiết học hoặc thay đổi trong
từng phần của tiết học, các nhóm được giao cùng một nhiệm vụ hoặc những
nhiệm vụ khác nhau. Nhóm tự bầu ra nhóm trưởng nếu thấy cần, trong
nhóm có thể phân công mỗi thành viên làm một phần việc. Điều này giúp
cho mỗi người đều phải tích cực làm việc, không dựa dẫm, ỷ lại vào người
có hiểu biết và năng động hơn. Các thành viên trong nhóm giúp đỡ nhau
tìm hiểu vấn đề trong không khí thi đua với các nhóm khác. Kết quả làm
việc của mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả làm việc chung của cả lớp.
Đến khâu trình bày kết quả làm việc trong nhóm trước toàn lớp, nhóm có
thể cử một đại diện hoặc có thể phân công mỗi nhóm viên nếu nhiệm vụ
học tập là khá phức tạp.
Như vậy, xuất phát từ yêu cầu đổi mới PPDH, các PPDH tích cực
trong đó có DH hợp tác theo nhóm nhỏ đã và đang dần dần khẳng định
được ưu thế của mình so với các PP truyền thống. Mặt khác, thông qua việc
sử dụng PP này, người GV cũng có thể đánh giá cụ thể và rõ ràng hơn về
khả năng học tập tích cực của HS giúp các em phát huy tốt khả năng của
mình, đồng thời có cơ hội để điều chỉnh uốn nắn những HS kém năng
động, nhiệt tình, dần dần đưa các em vào môi trường hoạt động tích cực
hoà nhập để chiếm lĩnh tri thức.
CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT TRONG ĐỀ TÀI
2.1. Thực trạng vấn đề.
Song song với quá trình đổi mới nội dung chương trình, đổi mới
PPDH được đặt ra như một nhu cầu tất yếu và trọng yếu trong đổi mới dạy