Trang 1
Bi ging: THY VÀN I
Giạo viãn biãn soản: GVC-Th.s: NGUÙN BN
W  X

CHỈÅNG I
TÄØNG LÛN
1.1.TI NGUN NGƯN NỈÅÏC & VÁÚN ÂÃƯ SỈÍ DỦNG TI NGUN NỈÅÏC.
1.1.1 Ti ngun ngưn nỉåïc v cạc âàûc trỉng ca nọ:
1 Táưm quan trng ti ngun ngưn nỉåïc .
Ti ngun nỉåïc l mäüt loải váût cháút phong phụ nháút trãn trại âáút, l thnh pháưn cáúu
tảo chênh ca mi váût thãø säúng v l lỉûc lỉåüng ch lỉûc lm thay âäøi khäng ngỉìng hçnh
thãú bãư màût ca trại âáút. Nỉåïc giỉỵ vai tr then chäút trong viãûc âiãưu ha nhiãût âäü trại âáút
bo âm cho sỉû sinh täưn ca nhán loải v cng l nhán täú ch úu nh hỉåíng âãún sỉû tiãún
triãøn ca nãưn vàn minh.
2. Nỉåïc trãn hnh tinh chụng ta täưn tải dỉåïi cạc dảng khạc nhau.
Ti ngun nỉåïc âỉåüc âạnh giạ l ngưn ti ngun vénh cỉíu. Nỉåïc trãn qu âáút täưn
tải trong mäüt khong khäng gian gi l thy quøn. Khong khäng gian ny phạt triãøn
âãún âäü cao 15 km trong báưu khäng khê v âi sáu xúng màût âáút khong 1km trong thảch
quøn tỉïc l v trại âáút. Nỉåïc váûn âäüng trong thy quøn qua nhỉỵng con âỉåìng vä cng
phỉïc tảp cáúu tảo thnh vng tưn hon thy vàn (hay gi l chu kç thy vàn). Nỉåïc täưn
tải dỉåïi cạc dảng sau:
- Nỉåïc trãn màût âáút, trong cạc ao häư, säng súi... cọ thãø khai thạc sỉí dủng trỉûc tiãúp.
- Nỉåïc trong cạc âải dỉång v biãøn (nỉåïc màûn).
- Nỉåïc trong lng âáút dỉåïi dảng nỉåïc ngáưm.
- Nỉåïc täưn tải dỉåïi dảng bàng, tuút åí hai cỉûc v cạc âènh nụi cao.
- Nỉåïc trong khäng khê v cạc dảng liãn kãút khạc ...
3. Cạc thüc tênh ti ngun nỉåïc.
- Màût låüi: Khäng cọ nỉåïc thç khäng cọ sỉû säúng, màût khạc nỉåïc l âäüng lỉûc ch úu
chi phäúi mi hoảt âäüng vãư dán sinh kinh tãú ca con ngỉåìi.

1.2.1 Nhiãûm vủ ca män hc :
1. Tênh toạn v âạnh giạ ti ngun ngưn nỉåïc.
Âạnh giạ tiãưm nàng vãư ti ngun nỉåïc trong thiãn nhiãn âãø gii quút cạc váún âãư cọ
liãn quan âãún u cáưu dng nỉåïc cho håüp lê, tỉïc l tênh toạn cạc thnh pháưn ca phỉång
trçnh cán bàòng nỉåïc trong hãû thäúng khi cáúu trục hãû thäúng v cạc u cáưu dng nỉåïc âỉåüc
xạc âënh. Nhiãûm vủ cå bn ca män hc thy vàn cäng trçnh phi gii quút khi láûp så
âäư hãû thäúng l:
- Tênh toạn ngưn nỉåïc tỉïc l âạnh giạ tiãưm nàng vãư ti ngun nỉåïc riãng biãût tỉìng
con säng hồûc trong hãû thäúng.
- Tênh toạn cán bàòng nỉåïc trong hãû thäúng khi cáúu trục ca hãû thäúng â âỉåüc xạc
âënh.
- Tênh toạn sỉû thay âäøi ca dng chy khi cọ tạc âäüng ca con ngỉåìi vo hãû thäúng.
Hay nọi cạch khạc nghiãn cỉïu quan hãû tỉång tạc giỉỵa cạc biãûn phạp cäng trçnh våïi
ngưn nỉåïc trong hãû thäúng.
2. Nhiãûm vủ ca män hc thy vàn cäng trçnh.
Thy vàn cäng trçnh khäng âi sáu vo nghiãn cỉïu nhỉỵng quy lût ca quạ trçnh dng
chy m chè nghiãn cỉïu cạc phỉång phạp tênh toạn xạc âënh cạc âàûc trỉng thy vàn ỉïng
våïi táưn sút thiãút kãú, cọ thãø nọi âáy l chun nghnh thy vàn ỉïng dủng.
1.2.2 Näüi dung ca män hc thy vàn cäng trçnh
1. Cung cáúp nhỉỵng kiãún thỉïc cå bn vãư sỉû hçnh thnh dng chy säng ngi, cạc
phỉång phạp nghiãn cỉïu, tênh toạn cạc âàûc trỉng thy vàn cho hãû thäúng.
2. Näüi dung cọ ba pháưn chênh:
- Pháưn tênh toạn thy vàn,
- Pháưn tênh toạn âiãưu tiãút,
- Âo âảc chènh biãn v dỉû bạo thy vàn.

Trang 3
1.3 ÂÀÛC ÂIÃØM CẠC HIÃÛN TỈÅÜNG THY VÀN & CẠC PHỈÅNG PHẠP
NGHIÃN CỈÏU
1.3.1 Âàûc âiãúm cạc hiãûn tỉåüng thy vàn

cng tàng, do váûy viãûc nghiãn cỉïu cạc hiãûn tỉåüng thy vàn ngy cng cáúp bạch, âọ l
nhỉỵng âäüng lỉûc thục âáøy ngnh thy vàn hc ln ln phạt triãøn c vãư phỉång phạp
nghiãn cỉïu cng nhỉ ké thût quan tràõc.
Lëch sỉí phạt triãøn ca thy vàn thãú giåïi cọ thãø chia lm cạc giai âoản nhỉ sau:
- Giai âoản trỉåïc thãú k 18.
Nghiãn cỉïu thy vàn trong thåìi kç ny â dáưn dáưn chuøn hỉåïng vãư khoa hc quan
sạt mang tênh cháút củc bäü khäng cọ hãû thäúng.Thåìi kç phủc hỉng Leonardo deVinci

Trang 4
(1452-1519) láưn âáưu tiãn â tiãún hnh nghiãn cỉïu sỉû phán bäú lỉu täúc trong cạc dng
säng bàòng cạch sỉí dủng mäüt chiãúc gáûy büc váût nàûng âỉåüc giỉỵ thàóng âỉïng båíi cại bong
bọng âäüng váût thäøi càng.
- Giai âoản tỉì thãú k 18 âãún âáưu nàm 1930 ca thãú k 20.
Khoa hc thy vàn trong giai âoản ny â cọ nhỉỵng bỉåïc tiãún quan trng. Nhiãưu
ngun lê thy lỉûc måïi â âỉåüc phạt minh nhỉ phỉång trçnh Bẹcnui, cäng thỉïc
Chezy...v â cọ cạc dủng củ âo âảc täút hån nhỉ mạy âo mỉa kiãøu láût v mạy lỉu täúc kãú.
- Giai âoản tỉì nàm 1930 âãún nàm 1960.
Khoa hc thy vàn â cọ mäüt bỉåïc phạt triãøn quan trng l â phạt triãøn thnh mäüt
män hc âäüc láûp. Cạc cäng trçnh nghiãn cỉïu thy vàn vãư lê thuút cng nhỉ thỉûc nghiãûm
mang tênh hãû thäúng, cạc nh khoa hc â ỉïng dủng cạc thnh tỉûu ca toạn hc vo lénh
vỉûc tênh toạn thy vàn. Âạng chụ l phỉång phạp thäúng kã toạn hc â âỉåüc ỉïng dủng
trong thy vàn do D.L.Xokolopski âãư nghë v âỉåüc phạt triãøn båíi N.S.Kritski v M.F
Menken, G.A.Brocävêc, G.A.Alẹcxáyẹp v.v...
Thiãút láûp cạc mä hçnh toạn âãø tênh toạn cạc âàûc trỉng thy vàn, dỉû bạo tạc nghiãûp,
âiãưu tiãút v.v...phủc vủ låüi êch con ngỉåìi.
- Giai âoản tỉì nàm 1960 âãún nay.
Âáy l giai âoản phạt triãøn hiãûn âải ca thy vàn hc. Nhåì cọ tråü giụp ca mạy tênh
v phỉång phạp tênh cạc bi toạn thy vàn phỉïc tảp â âỉåüc mä hçnh họa gii quút mäüt
cạch triãût âãø phủc vủ sn xút.Theo quan âiãøm hãû thäúng, dng chy säng ngi khäng chè
l sn pháøm ca khê háûu m l sỉû tạc âäüng tỉång tạc giỉỵa âiãưu kiãûn khê háûu, màût âãûm v

2.1.2. Phán loải säng :
1. Phán loải theo chãú âäü dng chy :
- Säng trỉûc tiãúp âäø vo häư trong näüi âëa hồûc âäø ra biãøn gi l säng chênh.
- Säng âäø vo säng chênh gi l säng cáúp I.
- Säng âäø vo säng cáúp I gi l säng cáúp II.v.v...
2. Phán loải theo sỉû phán bäú ca mảng lỉåïi säng trãn lỉu vỉûc :
- Dảng chy song song.(Vê dủ nhỉ hãû thäúng S.Häưng)
- Dảng hçnh nan quảt .
- Dảng hçnh cnh cáy.
- Dảng hçnh läng chim.
2. 2 LỈU VỈÛC SÄNG & CẠC ÂÀÛC TRỈNG HÇNH HC CA NỌ.
2.2.1 Lỉu vỉûc säng.
Lỉu vỉûc säng ca mäüt con säng l pháưn diãûn têch màût âáút m nỉåïc trãn âọ s chy
vo trong säng (bao gäưm nỉåïc màût & nỉåïc ngáưm ) nọi cạch khạc lỉu vỉûc säng l khu
vỉûc táûp trung nỉåïc ca säng.
Âãø xạc âënh lỉu vỉûc säng ngỉåìi ta dỉûa trãn bn âäư âëa hçnh1:10000, 1:2500
hồûc1:50000 v.v...