SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO QUẢNG NAM
PHÒNG GIÁO DỤC QUẾ SƠN
TRƯỜNG THCS QUẾ XUÂN


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI : DẠY TỐT BÀI TẬP DI TRUYỀN TRONG
CHƯƠNG TRÌNH SINH HỌC 9

Họ và tên : Lê Thị Lài
Tổ : Hóa Sinh
Tháng 2 năm 2007

1
Đề tài
Tên đề tài : Dạy tốt bài tập di truyền
trong chương trình Sinh hoc 9 .
Người thực hiện : Lê Thị Lài
Giảng dạy Sinh học 9
Tổ Hoá Sinh Trường THCS Quế Xuân .
I.
Đặt vấn đề
: Giải Bài tập di truyền (BTDT) ở chương trình Sinh học 9
nhằm củng cố , khắc sâu và mở rộng nhận thức của học sinh về các qui
luật di truyền (DT) của Menđen . Giúp các em hiểu sâu sắc , nắm vững
những qui luật , biết vận dụng lí thuyết về các thí nghiệm của Menđen để
giải BTDT. Thông qua việc giải bài tập này , các em vận dụng kiến thức

Ở mỗi dạng toán như vậy tôi hướng dẫn và cho các em ghi cách giải
ở tiết 7 “ giải BTDT “ trong chương trình học chính khóa . Sau đó tôi ra
các dạng đề để các em tự giải . Đề đủ dạng từ dễ đến khó , nếu là đề trắc
nghiệm chọn đáp án thì sau đó tôi cho các em viết sơ đồ lai kiểm chứng .
Tôi phô tô cho mỗi nhóm 1 tờ đề bài hoặc ghi đề lên bảng phụ , ở bảng
tin ... Các em nhận được đề tự giải hoặc hợp tác với nhau cùng giải theo
2
nhóm, tổ ... vào các thời gian thích hợp . Thắc mắc của các em được giải
thích trong 3 phút đầu mỗi tiết học , hoặc 5 phút chuyển tiết hoặc buổi trái
buổi tức khi nào các em và GV có thời gian rỗi sẽ giải thích cho các em ,
Cán sự bộ môn Sinh học giúp GV theo dõi đánh giá tình hình giải bài tập
của các em . Lượng kiến thức này sẽ kiểm tra ở bài kiểm tra 5 phút hoặc
đan xen vào bài kiểm tra 15 phút , 1 tiết trong chương trình học . Cụ thể
tôi đã giao cho các em những bài tập như sau :
A. Lai 1 cặp tính trạng
:
Kiến thức này được tổng hợp từ qui luật phân li của Men đen, cụ thể như :
“ Lai hai cơ thể bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng tương phản thuần
chủng thì F
1
đồng tính , F
2
phân li theo tỉ lệ 3 trội : 1 lặn “
Trước tiên tôi giao cho các em dạng toán thuận
Dạng toán thuận :
Biết KH của P suy ra tỉ lệ hiểu gen , kiểu hình ở F1 , F2. Mục tiêu của tôi là
tất cả những học sinh đã học sinh học 9 phải biết viết sơ đồ lai . Dạng bài
tập này cách giải như sau :
Bước 1 : Qui ước gen
Bước 2 : Xác định KG của P

KG Aa
KH 100% cây thân cao
Trường hợp 2 :
P : Aa X aa
G
p
A, a a
F
1
KG : 1 Aa : 1aa
KH: 1 cây thân cao : 1 cây thân thấp
3
b. Cho cây thân cao F
1
tự thụ phấn :
Cây thân cao F
1
có kiểu gen Aa
Sơ đồ lai :
F
1
: Aa x Aa
G
F1
A, a A, a
F
2
KG 1 AA :2Aa: 1aa
KH 3 thân cao : 1 thân thấp
d. Để chọn đậu thân cao thuần chủng ở F

b. Cho F
1
tự thụ phấn thì kết quả F
2
sẽ như thế nào ?
c. Cho F
1
lai phân tích thì sơ đồ lai viết như thế nào?
Giải
:
a. Giải thích kết quả và lập sơ đồ lai của P
Theo đề bài :
P: Thân cao x thân thấp
F
1
: đều thân thấp
P: mang cặp tính trạng tương phản , F
1
đồng loạt thân thấp . Dựa và
qui luật của Menđen ta suy ra :
- Thân thấp là tính trạng trội so với thân cao
- Do F
1
đồng tính nên P phải thuần chủng .
Qui ước : Gen A: Thân thấp, a : thân cao
Sơ đồ lai :
P : AA x aa
G
p
: A a

: Nếu F
1
phân tính theo tỉ lệ 3:1 thì suy ra P : dị hợp cả 2
cặp gen : Aa x Aa
Ví dụ:Khi cho các cây F
1
giao phấn với nhau người ta thu được F
2
có
450 cây có hạt đen và 150 cây có hạt nâu .
a. Hãy dựa vào một định luật di truyền nào đó của Menđen để
xác định tính trội , tính lặn và lập qui ước gen
b. Lập sơ đồ giao phấn của F
1
c. Suy ra cặp P đã lai tạo ra các cây F
1
nói trên và lập sơ đồ minh
hoạ
Giải :
a. Xác định tính trạng trội , tính lặn và lập qui ước gen
Xét kết quả thu được ở F
2
có :
450 hạt đen :150 hạt nâu = 3 hạt đen : 1 hạt nâu
F
2
có tỉ lệ kiểu hình của định luật phân tính . Dựa vào định luật
này , suy ra tình trạng hạt đen trội hoàn toàn so với tính trạng hạt
nâu
Qui ước : Gen A : hạt đen , gen a : hạt nâu

1
: KG Aa
KH 100 % hạt đen
5