NÔN ÓI Ở TRẺ NHỎ

Nôn ói là vấn đề thường gặp ở trẻ em, thường là nhẹ và xảy ra cấp tính. Hiếm khi
bệnh có thể nặng và đe dọa tính mạng. Nôn ói thường do viêm dạ dày ruột và nguyên
nhân thay đổi khi trẻ lớn.
Mặc dù hầu hết trẻ có thể tự hết nôn ói mà không cần điều trị, điều quan trọng là
cần nhận biết dấu hiệu của bệnh lý nặng hơn để nhân viên y tế đánh giá trẻ kỹ hơn.

Tại sao trẻ nôn ói?
Khi nôn ói, cơ bụng và cơ thành ngực co lại, đẩy dịch trong dạ dày lên thực quản
và trào ra miệng. Nôn ói xảy ra khi dây thần kinh trong não nhạy cảm với một số kích
thích như: ngộ độc thức ăn, nhiễm trùng dạ dày - ruột, thuốc, chuyển động. Đôi khi buồn
nôn xảy ra trước khi ói. Trẻ nhỏ có thể không biết mô tả buồn nôn, mặc dù trẻ có thể than
đau bụng hoặc than phiền khác.
Nôn ói thường có lợi, bởi vì đây là cách cơ thể loại bỏ chất có hại. Tuy nhiên, hiện
nay không nên sử dụng thuốc hoặc các biện pháp gây ói như dùng ngón tay móc trong
miệng, ngay cả khi trẻ uống nhầm chất có hại.

Nguyên nhân nôn ói
Nôn ói có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Các nguyên nhân gây nôn
ói thay đổi tùy thuộc theo tuổi trẻ.

Trẻ sơ sinh và nhũ nhi
Nôn vọt ở trẻ sơ sinh có thể là biểu hiện bệnh lý nặng và cần được đánh giá kỹ.
Các nguyên nhân nôn ói ở trẻ sơ sinh và nhũ nhi bao gồm tắc dạ dày (hẹp môn vị) hoặc
tắc ruột.
Trẻ cũng có thể nôn ói do nhiễm trùng đường ruột hoặc nhiễm trùng toàn thân. Bất cứ trẻ
nhỏ nào sốt 38oC hoặc sốt cao hơn, kèm nôn ói, nên được khám tại cơ sở y tế. Trẻ em: Nguyên nhân thường gặp nhất gây nôn ở trẻ em là viêm dạ dày - ruột, thường do

Trẻ em: nên động viên trẻ uống thêm nước, tránh uống nước có quá nhiều đường.
Tránh ăn thức ăn có nhiều mỡ sẽ khó hấp thu.
Bù nước: bù nước đường uống thì đơn giản, an toàn hơn truyền dịch. Dung dịch
bù nước đường uống, Oral rehydration therapy (ORT) là dung dịch có chứa đường và
điện giải (sodium, potassium, chloride) là những chất bị mất khi trẻ nôn ói.
ORS không điều trị nôn ói, nhưng giúp điều trị mất nước kèm nôn ói.
Thuốc: thuốc chống nôn cần được kê toa theo hướng dẫn của thầy thuốc trong một
số trường hợp.
Phòng ngừa lây lan: cha mẹ trẻ bị nôn ói nên chú ý phòng ngừa lây nhiễm trong
gia đình và người xung quanh. Rửa tay với nước và xà phòng sau khi thay tã cho trẻ,
trước và sau khi chuẩn bị thức ăn, cho trẻ bệnh nghỉ học giúp hạn chế lây lan.

ThS.BS. CAM NGỌC PHƯỢNG (Suckhoedoisong.vn)