1
DI TRUYỀN HỌC
Chương VIII: BiẾN DỊ VÀ ĐỘT BiẾN
2
I.Khái niệm biến dị đột biến:
Biến dị là những biến đổi xảy ra trên cơ thể sinh vật làm cho nó
khác với bố mẹ, tổ tiên và khác với những cá thể khác chung quanh
nó.
Biến dị phản ánh mối tương quang giữa sinh vật và môi trường.
Biến dị còn là sự cải tổ, đổi mới, phá vở sự ổn định của di truyền.
Khi điều kiện sống thay đổi, nhờ có biến dị mà sinh vật có những tính
trạng thích nghi hơn để có thể tồn tại, trở nên đa dạng và hoàn hảo
hơn.
Biến dị là một hiện tựng biến đổi tượng hình hoặc biến đổi cả dị
hình.
Biến dị là một trong ba nhân tố tiến hoá chủ yếu, nó là nguồn
nguyên liệu cho chọn lọc tự nhiên và nhân tạo.
3
4
II.Lịch sử nghiên cứu:
A. Lamark cho rằng nguyên nhân biến dị đối với thực vật là do sự
thay đổi của điều kiện ngoại cảnh còn đối với động vật là do sự
vận động và các biến dị di truyền thì di truyền được.
B. Darwin, ông còn phân biệt biến dị xác định và biến dị không xác
định và ông nhấn mạnh biến dị không xác định đối với tiến hoá
và chọn giống dù bản chất và nguyên nhân Darwin chưa nắm
rõ.
C. Mitchurin cũng cho rằng nguyên nhân biến dị là do sự thay đổi
của điều kiện sống. Ông nhấn mạnh ý nghĩa của biến dị xác
định đối với tiến hoá và chọn giống. Ông ích chú ý đến biến dị
không xác định.

Kiểu hình là kết quả của sự tác động của một môi trườg nhất
định lên một kiểu gen nhất định. Do đó, kiểu hình có thể biến đổi
lúc kiểu gen thay đổi hoặc do điều kiện môi trường thay đổi.
7
8
•
Ở cây hoa anh thảo (Primula
sinensis) có gen trội P cho màu
hoa đỏ ở 15 – 20
o
C, ở nhiệt độ 30
– 35
o
C hoa có màu trắng. Như
vậy, màu hoa thay đổi theo nhiệt
độ.
9
Những thí dụ cho thấy môi trường và đời sống sinh vật có
mối quan hệ mật thiết. Phản ứng của kiểu gen theo sự thay đổi của
môi trường rất khác nhau, mang nhiều tính chất thích ứng, có kiểu
gen rất nhạy cảm với điều kiện môi trường, tương đối ổn định. Trong
công tác giống, nếu tạo được giống vật nuôi hoặc cây trồng có mức
phản ứng rộng thì rất quan trọng vì nó có thể thích nghi với nhiều điều
kiện môi trường khác nhau. Tuy nhiên, việc chọn giống có mức phản
ứng hẹp nhưng đặc hiệu cho các vùng sinh thái riêng cũng rất cần
thiết.
10
IV. Biến dị di truyền:
Biến dị di truyền có thể xảy ra do sự thay đổi của sự thay đổi
của tổ hợp gen hoặc tổ hợp nhiễm thể của con cái so với bố mẹ

Lai phân
tích F
1
:
F
B
:
(100% xám, dài )
(0,41) ( 0,41) (0,09) 0,09)
Xám,
dài
Đen,
cụt
Xám,
cụt
Đen,
dài
X
Xám, dài
Đen, cụt
X
Xám, dài Đen, cụt
13
B. Đột biến:
Đột biến xảy ra trên cơ sở thay đổi cấu trúc hoặc số
lượng nhiễm thể thì gọi là đột biến nhiễm sắc thể. Còn
thay đổi xảy ra do thay đổi trong cấu trúc phân tử DNA
thì gọi là đột biến gen.
1. Đột biến nhiễm sắc thể:
a) Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể: Là sự thay