Kỹ thuật sản xuất cá Rô phi giống trong ruộng lúa

Nguồn: vietlinh.com.vn
I. GIỚI THIỆU
Sản xuất cá Rô phi giống trong ruộng lúa là phương thức kết hợp trồng lúa
và thả cá Rô phi bố mẹ trong cùng một diện tích, cùng một thời gian để sản xuất
cá Rô phi hương và Rô phi giống. Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc trồng lúa và
nuôi cá cùng nhau trong hệ thống cá - lúa không những giúp người dân giảm chi
phí về công lao động, làm cỏ mà còn hạn chế sâu bệnh cho lúa. Sản xuất cá Rô phi
giống trong ruộng lúa đã được áp dụng thành công ở các vùng trồng lúa thuộc các
tỉnh Bắc Ninh, Nam Hà và Hà Tây từ những năm 1990. Hiện nay, ở Hà Nội và các
tỉnh lân cận đang có nhu cầu rất lớn về giống cá Rô phi, do đó có thể sử dụng đồng
ruộng sẵn có để sản xuất Rô phi hương và giống, đáp ứng nhu cầu về cá Rô phi
giống sớm hiện nay.
1. Lợi ích của việc sản xuất cá Rô phi giống trong ruộng lúa
Sản xuất cá Rô phi giống trong ruộng lúa góp phần làm tăng lợi nhuận do
giảm chi phí sản xuất, tạo thêm việc làm cho người dân, đem lại hiệu quả cao hơn
so với chỉ trồng lúa. Việc sản xuất cá Rô phi giống trong giai hoặc trong ao đất.
Sản xuất cá Rô phi trong ruộng lúa tiến hành vào vụ lúa xuân trong thời
gian từ 2-3 tháng, sau đó có thể thu cá hương để bán. Mô hình này đơn giản, dễ áp
dụng. Tuỳ theo điều kiện và khả năng đầu tư của từng hộ gia đình mà có thể sử
dụng thức ăn viên hoặc tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp như cám gạo, cám
ngô hoặc dùng phân chuồng gây màu nước tạo cơ sở thức ăn tự nhiên cho cá Rô
phi. Ðây là giải pháp cung cấp cá giống sớm vào đầu vụ nuôi, hạn chế sâu bệnh
hại lúa và duy trì một môi trường thân thiện.
2. Tại sao chúng ta chọn cá Rô phi để nuôi trong ruộng lúa
Cá Rô phi có khả năng chịu đựng với các điều kiện môi trường khắc nghiệt.
Chúng có thể sống ở các vực nước nông và trong khoảng nhiệt độ rộng từ 11
0
C
đến 42

1. Chọn và thiết kế ruộng
Chọn ruộng trũng, gần hệ thống kênh mương thủy nông để tiện cho việc
cấp và tháo nước. Ruộng để nuôi cá - lúa nên có diện tích từ 1.000 - 3.000m
2
, diện
tích nhỏ sẽ dễ quản lý và thu hoạch cá hương.
Cần phải đào hệ thống mương rãnh trong ruộng lúa, diện tích mương chiếm
từ 8 - 10% tổng diện tích ruộng để làm nơi trú ẩn cho cá và dễ thu hoạch. Mương
có chiều rộng 0,8 - 1,0m, sâu 0,5 - 0,8m. Ðặt cống cấp nước đối diện với cống
thoát nước để nước ra vào lưu thông khắp ruộng. Trước mỗi cửa cống nên dùng
đăng chắn bằng cước lưới nilông hoặc bằng lưới sắt để đề phòng cá tạp từ ngoài
vào, chắn không cho cá bố mẹ cũng như cá con từ trong ruộng trốn ra ngoài. Bờ
ruộng phải vững chắc, có chiều rộng từ 1 - 2m, được đắp cao hơn 0,5m so với mức
nước cao nhất trong ruộng.
Có thể thiết kế mương trong ruộng theo các kiểu sau :

2. Chuẩn bị ruộng và mương
Thời gian chuẩn bị ruộng vào tháng 1, làm sạch cỏ trong ruộng để cấy lúa
như ruộng lúa bình thường. Bón vôi đều khắp ruộng và mương với liều lượng 8 -
12 kg/100 m
2
để diệt cá tạp, địch hại và diệt mầm bệnh trước khi cho nước vào.
Bón phân chuồng từ 40 - 100kg/100m
2
(phân lợn, phân gà...) tạo điều kiện phát
triển thức ăn tự nhiên trong ruộng tốt hơn.
3. Cấy lúa và thả cá bố mẹ
Thời gian cấy lúa vụ xuân vào khoảng tháng 2, sau khi đã cấy lúa được 15 -
20 ngày (khoảng cuối tháng 2, đầu tháng 3), khi lúa đã chắc rễ, có thể bắt đầu thả
cá Rô phi bố mẹ vào ruộng.

(tỷ lệ 1 : 1), cho cá ăn 2 lần trong ngày vào sáng sớm và chiều tối.
Có thể quan sát cá Rô phi hương trong mương vào cuối tháng 3, ngay sau 3
- 4 tuần thả cá Rô phi bố mẹ. Cá con chủ yếu ăn thức ăn tự nhiên trong ruộng lúa.
Tuy nhiên, vẫn nên bổ sung thêm thức ăn dạng bột (trộn cám gạo, cám ngô với bột
cá tạp nghiền mịn) hoặc 300g thức ăn/ngày tính cho 1.000m
2
ruộng lúa nếu dùng
thức ăn có hàm lượng đạm từ 28 - 35% nghiền nhỏ. Lúc đầu cho cá con ăn thức ăn
bổ sung với 1 lượng nhỏ và cho ăn 3 - 4 lần trong ngày. Lượng thức ăn bổ sung
tăng dần khi kích cỡ cá hương ngày càng tăng. Cần ngừng việc cho cá ăn nếu cá
không muốn ăn.
III. THU HOẠCH CÁ HƯƠNG/GIỐNG
Thu hoạch cá hương/giống để bán từ cuối tháng 4 trở đi. Trước khi thu
hoạch 1 ngày (24 giờ) phải ngừng cho cá ăn, nếu vẫn tiếp tục cho ăn trong ngày
thu hoạch thì cá hương/giống sẽ bị chết nhiều trong khi vận chuyển.
Có thể thu theo nhiều phương pháp khác nhau như thu tỉa nhiều lần, hoặc
thu toàn bộ 1 lần vào cuối thời kỳ nuôi. Thu hoạch cá giống trong mương ruộng
lúa cần sử dụng lưới 15m x 3m, cũng có thể sử dụng các dụng cụ khác sẵn có tại
địa phương như chài quăng, lưới vét, đăng chắn để thu hoạch cá giống. Khi thu
hoạch cần phải có lưới chắn ở cống nước tháo ra, nếu không cá hương sẽ theo
dòng nước đi mất.
IV. LƯU GIỮ CÁ BỐ MẸ
Khi mùa vụ sản xuất cá Rô phi giống trong ruộng lúa qua đi, tất cả cá Rô
phi hương được bán hoặc chuyển đi để tiếp tục nuôi ở ao khác, lúa cũng được thu
hoạch và ruộng lúa được phơi khô. Cá Rô phi bố mẹ ở mương nên chuyển sang
lưu giữ ở 1 ao khác để tiếp tục sử dụng làm cá bố mẹ cho năm sau. Ao lưu giữ cá
bố mẹ cần có các điều kiện sau :
1. Cần có lưới lọc thích hợp ở cống lấy nước vào và cống tháo nước ra để
ngăn chặn cá tạp. Ðặc biệt nếu để cá Rô phi tạp bên ngoài lọt vào ao sẽ tạp lai với
cá Rô phi bố mẹ trong ao nuôi, dẫn đến năm tới cá giống sẽ sinh trưởng kém,