Tầng lớp trung lưu toàn cầu mới: lợi nhuận tiềm
năng nhưng khó dự đoán

Một tầng lớp trung lưu toàn
cầu mới đang vươn lên từ sự nghèo
khó tại những nền kinh tế mới nổi
trên toàn thế giới, tạo ra sự cạnh
tranh về lao động và tài nguyên,
nhưng cũng hứa hẹn rất nhiều cho
các công ty đa quốc gia đưa ra
những sản phẩm và dịch vụ theo
những vị trí đang dần xuất hiện theo
tầm quan trọng của những người
tiêu dùng, theo như đánh giá của
các nhà phân tích và giảng viên của
Wharton.
Theo quan điểm mới của
Muhtar Kent - giám đốc điều hành
hãng Coca – Cola, thị trường này khá quan trọng đối với tương lai của công ty ông
và ông đã mô tả quy mô của cơ hội này ngang với việc có thêm một thành phố tầm
cỡ như New York đối với thế giới đều đều ba tháng một lần. Ngân hàng Thế giới
dự đoán rằng tầng lớp trung lưu mới này sẽ tăng từ 430 triệu trong năm 2000 lên
1,15 tỷ vào năm 2030. Ngân hàng này xác định tầng lớp trung lưu này là những
người kiếm được khoảng 10 đến 20 đô la một ngày – tính theo các mức giá địa
phương – thì tương đương với mức thu nhập trung bình tại Brazil (10 đô la) và tại
Ý (20 đô la).

Một sự quan sát về sự phân bố địa lý đang thấy rất đáng lưu ý. Vào năm
2000, tại các nước đang phát triển, tầng lớp trung lưu chiếm 56% tầng lớp trung
lưu toàn cầu, nhưng tới năm 2030, con số này được đánh giá là đạt tới 93%. Chỉ
riêng Trung Quốc và Ấn Độ sẽ chiếm khoảng hai phần ba con số đó, và theo như

Quốc đã sáp nhập với đơn vị kinh doanh máy vi tính cá nhân của IBM cho biết
chính Trung Quốc hiện giờ lại là thị trường lớn nhất thế giới về lắp ráp ti vi và
điện thoại di động, đồng thời là thị trường lớn nhất thứ hai về di động và máy vi
tính cá nhân. Ông nói: “Điều này minh chứng rằng có một nền kinh tế tiêu dùng
rất lớn đang được định hướng ở Trung Quốc, điều đó chính xác là cái mà thế giới
phương Tây đang đón chờ xảy ra từ nhiều năm trước. Và đó chỉ có thể là Trung
Quốc. Thêm nữa là Ấn Độ, còn chúng ta đều đang thấy việc bảo vệ quyền lợi
người tiêu dùng đang ngày càng trở nên tốt hơn từ chính sự nghèo nàn trong nhiều
lĩnh vực.”
Theo kết quả nghiên cứu kinh tế độc lập của Học viện toàn cầu McKinsey
dựa trên việc tư vấn dự đoán thì tầng lớp trung lưu Ấn Độ sẽ tăng từ 50 triệu lên
583 triệu người trong hai thập kỷ tới. Và khi đó, quốc gia này sẽ vươn từ thị
trường tiêu dùng lớn nhất thứ 12 thế giới lên vị trí thứ 5.
Trong khi đó, Trung Quốc được mong chờ trở thành thị trường tiêu thụ lớn
nhất thứ ba thế giới vào năm 2025 bằng một sự dịch chuyển đầy tiềm năng từ một
nền kinh tế dẫn đầu về đầu tư thành một mô hình tập trung vào người tiêu dùng
nhiều hơn nhằm mang lại một sự tăng trưởng liên tục. Và theo Học viện toàn cầu
McKinsey dự đoán thì tầng lớp trung lưu Trung Quốc sẽ chiếm từ 43% dân số như
hiện nay lên thành 76% dân số vào năm 2025. Và theo Diana Farrell, giám đốc của
Học viện này thì: “Sự dịch chuyển từ đầu tư sang gia tăng tiêu dùng toàn diện –
cũng như một thị phần về GDP – thực sự rất quan trong đối với sự tăng trưởng
thiết yếu về lâu dài. Trung Quốc vừa mới tăng trưởng tối đa mà chưa theo mô hình
đầu vào này.” Còn Ấn Độ cũng đang ngày càng trở nên thoáng hơn đối với nền
tiêu dùng, và giống như Trung Quốc, Ấn Độ có một tốc độ phát triển rất nhanh mà
theo như Farrell nói thì nên chuyển đổi việc chi tiêu của người tiêu dùng thành thế
mạnh của nền kinh tế toàn diện.
Khao khát các thương hiệu mới
Rõ ràng việc mở rộng thị trường về một tầng lớp trung lưu với mức thu
nhập ổn định để mua nhiều vật dụng cần thiết cho cuộc sống nhiều hơn cho thấy
một cơ hội rất đáng lưu ý đối với các tập đoàn đa quốc gia. Theo John Zhang, giáo

tiêu dùng đang phát triển. Và theo ông, tiêu chuẩn đánh giá quan trọng đối với các
nhà quản lý đó là liệu sự tăng trưởng đó có nhanh – hoặc nhanh hơn – sự tăng
trưởng thị trường ở những nền kinh tế mới nổi như Nga, Brazil và Trung Quốc hay
không.
Ông cho biết: “Nếu bạn không lên kế hoạch để có mô hình họat động kinh
doanh kiểu Mỹ nhiều hơn ở bên ngoài thị trường Mỹ thì chắc chắn bạn đang lên kế
hoạch sai lầm.”, và còn thêm rằng tính đa dạng của quản lý là rất quan trọng. Ông
cho biết việc sáp nhập của Lenovo đã buộc công ty này phải xây dựng được một
đội quản lý cấp cao theo những triển vọng toàn cầu khác nhau, vậy nên: “Đạt được
tính đa dạng hết sức quan trọng nhưng cũng thực sự khó thực hiện. Cách tốt nhất
là hãy đưa những người từ những nền tảng khác nhau vào cùng những mức như
nhau”, và sau đó hãy để họ cùng thảo luận về những vấn đề phát sinh. Hiện nay,
Lenovo có 10 quốc gia khác nhau đại diện cho đội quản lý của mình. Và theo lời
Amelio thì: “Một tập hợp suy nghĩ đa dạng luôn giúp chúng tôi chân thật hơn.”
Hơn nữa, Lenovo điều hành một hệ thống trung tâm mà không có văn phòng trụ
sở toàn cầu. Thế nên: “Chúng tôi đã phá bỏ ý tưởng của mình về một trụ sở, và
điều này càng ngày càng khiến tính phi tập trung càng cao, đồng thời việc ra quyết
định ngày càng gần gũi hơn với khách hàng.”
Farrell cũng lưu ý rằng nhiều hãng phương Tây tập trung vào các dịch vụ
trừ phi lĩnh vực này không được phát triển như hàng hóa tiêu dùng đối với những
tầng lớp trung lưu mới xuất hiện. Bà cho biết: “Chúng ta luôn cảm thấy thích thú
vô cùng khi tiếp xúc với các dịch vụ ngay từ ban đầu.” Nhưng một trở ngại đối với
việc có được những thị trường tiêu dùng mới cùng các dịch vụ đó chính là quy
định dành cho các nước ngoài. Bà lấy ví dụ như những hạn chế của Ấn Độ đối với
quyền sở hữu nước ngoài trong các doanh nghiệp kinh doanh bán lẻ.

“Cá tính năng động của tầng lớp xã hội”
Trong khi sự tăng trưởng của tầng lớp trung lưu toàn cầu được dự đoán tiếp
tục phát triển với một tốc độ nhanh chóng, các nguồn lực tồn tại có thể làm chệch
hướng quá trình mở rộng toàn cầu đối với các công ty đa quốc gia phương Tây.

như các doanh nghiệp Trung Quốc đang đầu tư vào Nam Mỹ và Châu Phi, không
chỉ để dành lấy quyền trao đổi thương mại mà còn để có được vị trí trong việc thu
lợi từ việc bán hàng cho tầng lớp trung lưu mới nổi.
Và mới đây, tầng lớp trung lưu mới nổi ở thế giới đang phát triển vừa được
cảnh báo vì sự gia tăng nhanh chóng và đáng quan ngại trong vấn đề giá cả thương
mại, nhưng các giảng viên và nhà phân tích của Wharton đều nói rằng việc siết
chặt sẽ được tiến hành phù hợp về mặt lâu dài nhờ vào các nguồn cung và cầu.
Chính Guillen cho biết: “Trong trường hợp các sản phẩm tiêu dùng lâu bền chẳng
hạn như điện thoại di động hay máy giặt, sự cung cấp có thể được mở rộng nhanh
chóng. Và cũng tương tự như vậy đối với những sản phẩm tiêu dùng nhanh chẳng
hạn như đồ uống. Vấn đề chính ở đây là dầu lửa và thực phẩm. Đây chính là một
người định hướng giá cả quan trọng đang gia tăng theo những mặt hàng vừa được
mở rộng theo nhu cầu từ Trung Quốc và Ấn Độ.”
Raju cũng đề xuất rằng tầng lớp trung lưu mới nổi chỉ là một phần của vấn
đề, bởi theo ông thì: “Thực sự có thể việc gia tăng tiêu dùng ở Trung Quốc và Ấn
Độ sẽ dẫn tới tình trạng giá cả cao hơn đối với nhiều hàng hóa cơ bản, nhưng vai
trò của tầng lớp trung lưu này có thể không lớn hơn so với những nhóm khác là
bao. Đó chẳng qua là do việc tiêu dùng cao hơn và theo tôi thì luôn có sự lãng phí
tài nguyên ở những nước đang phát triển và chính điều này đang góp phần đẩy giá
cả lên cao. Nhưng chắc chắn rằng việc tiêu dùng gia tăng do những người trước
đây không có mức thu nhập vừa ý sẽ góp phần làm giá cả leo thang.”