60
CHỈÅNG 4
TẠCH SỌNG
4.1. Khại niãûm
Tạch sọng l quạ trçnh tçm lải tên hiãûu âiãưu chãú. Tên hiãûu sau khi tạch sọng phi
giäúng tên hiãûu âiãưu chãú ban âáưu.
Thỉûc tãú tên hiãûu âiãưu chãú v
s
sau khi qua âiãưu chãú v qua kãnh truưn sọng âỉa
âãún bäü tạch sọng â bë mẹo dảng thnh v’
s
. Do mẹo phi tuún trong bäü tạch sọng nãn
sau khi tạch sọng ta lải nháûn âỉåüc tên hiãûu v”
s
khạc våïi v’
s
. do âọ v”
s
khạc v
s
ban âáưu.
Vç váûy chäúng mẹo phi tuún l mäüt trong nhỉỵng u cáưu cå bn ca quạ trçnh tạch
sọng.
4.2. Tạch sọng biãn âäü
4.2.1. Cạc tham säú cå bn
4.2.1.1. Hãû säú tạch sọng

Tên hiãûu vo ca bäü tạch sọng l tên hiãûu â âiãưu biãn :
v
vTS

(t), V
vTS
(t) gäưm cọ thnh pháưn mäüt chiãưu v thnh pháưn xoay chiãưu biãún
thiãn cháûm theo thåìi gian: V
rTS
(t) = V’
o
+ v’
s

V
vTS
(t) = V”
o
+ v”
s

Chè cáưn quan tám âãún thnh pháưn biãún thiãn cháûm (mang tin tỉïc) → hãû säú tạch
sọng:
K
TS
=
'
s
"
s
v
v

v’

Hóỷ sọỳ meùo phi tuyóỳn : K =
ZS
3
ZS3
2
ZS2
I
...II ++
. 100%
I
ZS
, I
2ZS
, I
3ZS
... bión õọỹ thaỡnh phỏửn cồ baớn vaỡ caùc haỡi cuớa tờn hióỷu õióửu chóỳ.
Ta khọng quan tỏm õóỳn caùc doỡng õióỷn cao tỏửn (taới tỏửn vaỡ hai bỏỷc cao cuớa noù), vỗ
trong maỷch õióỷn bọỹ taùch soùng coù thóứ dóự daỡng loỹc boớ caùc thaỡnh phỏửn naỡy.
4.2.2. Maỷch õióỷn bọỹ taùch soùng bión õọỹ
4.2.2.1. Maỷch taùch soùng bión õọỹ bũng maỷch chốnh lổu Ta phỏn tờch vaỡ tờnh toaùn õọỳi vồùi sồ õọử taùch soùng nọỳi tióỳp. Khi tờn hióỷu vaỡo lồùn thỗ
õỷc tuyóỳn Volt - Ampe cuớa diode :

t = V
õb
cos
t
t
i
D
= S (V
õb
. cos
t
t - V
c
) (3)
Khi cos
t
t = thỗ i
D
= 0, thay vaỡo bióứu thổùc (3) ta coù :
0 = S (V
õb
. cos
t
t - V
c
) (4)
Goùc dỏựn õióỷn cuớa diode : cos =
db
C
V

D
theo chuọựi Fourrier :
i
D
= I
o
+ I
1
cos
t
t + I
2
cos
t
t + ...... + I
n
cos
t
t (5)
Trong õoù :











I
(6)
Tờnh bũng caùch thay thóỳ dỏửn ta õổồỹc :I
o
=
)cos(sin
U.S
db


(7)
I
1
=
)cossin(
U.S
db


(8)
Tổỡ doỡng mọỹt chióửu I
o
ta tờnh õổồỹc õióỷn aùp ra trón taới :
V
c
= R.I
o
=

S.R

Gọc âiãûn dáùn θ chè phủ thüc vo tham säú mảch âiãûn (S, R) m khäng phủ thüc
vo tên hiãûu vo. Do âọ tạch sọng tên hiãûu låïn l tạch sọng khäng gáy mẹo phi tuún.
Chụ : phäø ca dng âiãûn i
D
gäưm cọ cạc thạnh pháưn : mäüt chiãưu. ω
t
, ω
s
, ω
t
± ω
s
,
nω
t
± ω
s
. Thäng thỉåìng ω
t
>> ω
s
do âọ cạc thnh pháưn ω
t
, ω
t
± ω
s
, v nω
t
± ω

ω
Trong hai så âäư trãn, så âäư tạch sọng näúi
tiãúp cọ âiãûn tråí vo låïn hån så âäư tạch sọng song song.
Ngoi ra, trãn ti ca så âäư tạch sọng song song cn cọ âiãûn ạp cao táưn, do âọ phi
dng bäü lc âãø lc nọ.
Vç nhỉỵng l do trãn nãn så âäư tạch sọng song song chè âỉåüc dng trong trỉåìng håüp
cáưn ngàn thnh pháưn mäüt chiãưu tỉì táưng trỉåïc âỉa âãún.
U
C
U
C
t

Hçnh 4.3. Âäư thë theo thåìi gian ca tên hiãûu trỉåïc v sau tạch sọng

64
4.2.2.2 Taùch soùng bión õọỹ duỡng phỏn tổớ tuyóỳn tờnh tham sọỳ
V
dB
= V
t
(1 + m cos
s
t) . cos
t
t vaỡ V
t

V
s
2
t
.cos (2
t
t + ) (1)
Duỡng maỷch loỹc thọng thỏỳp coù thóứ taùch ra thaỡnh phỏửn tổớ hổợu ờch :

2
KV
V
2
t
"
S
=
(1 + m cos
s
t) . cos) Nhỏỷn xeùt :
- Trong phọứ õióỷn aùp ra khọng coù thaỡnh phỏửn taới tỏửn
-
Muọỳn taùch õổồỹc soùng u
t
phaới coù tỏửn sọỳ bũng tỏửn sọỳ taới tin cuớa t/h õaợ õióửu bión

- Bión õọỹ õióỷn aùp õỏửu ra phuỷ thuọỹc vaỡo goùc pha vồùi laỡ goùc lóỷch pha giổợa tờn
hióỷu cỏửn taùch soùng vaỡ taới tin phuỷ.
Nhióựu : v
2
= V
2
cos
2
t


V
=

1
V
+

2
V
= V(t) cos [
1
t + (t)]
Xem

1
V
õổùng yón thỗ

2
V
quay quanh 0 vồùi vỏỷn tọỳc


V
2


V


K
v
õb
v
t
v
r
Hỗnh 4.4. Maỷch tờch soùng tờn hióỷu duỡng phỏửn tổớ tuyóỳn tờnh