I. Hợp đồng tín dụng phái sinh:
Chứng khóan hóa tài sản, bán nợ và bảo lãnh tính dụng giúp ngân hàng hạn chế rui
ro tính dụng của danh mục cho vay, đồng thời các hoạt động này cũng hạn chế quy mô rủi
ro lãi suất mà ngân hàng phải đối măt. Ví dụ, việc loại bỏ một lượng lớn các khỏan nợ khỏi
Bảng cân đối kế tóan làm giảm rủi ro tín dụng tương ứng với số vốn này. Tương tự như
vậy, một ngân hàng vừa cho vay sẽ có thể bán ngay khỏan nợ này cho các nhà đầu tư và
theo đó các nhà đầu tư sẽ chụi tòan bộ rủi ro của khỏan cho vay.
Tuy nhiên nghiệp vụ bán nợ và chứng khóan hóa tài sản nhìn chung không linh
hoạt đặc biệt trong trường hợp ngân hàng có nhiều khỏan cho vay với những đặc điểm
khác nhau – như những khỏan cho vay kinh doanh thường không giống nhau về kế hoạch
thanh tóan cũng như về mức độ rủi dự tính. Các công cụ tín dụng phái sinh ( credit
derivatives) – các hợp đồng tài chính bảo vệ người thụ hưởng trong trường hợp khỏan nợ
không thể được thanh toán- có thể được sử dụng hiệu quả trong việc giảm rủi ro tính dụng
cũng như giảm rủi ro lãi suất ngân hàng.
A. Hợp đồng trao đổi tín dụng: (credit swap)
Một trong những hình thức điển hình nhất của các công cụ tính dụng phái sinh
là hợp đồng trao đổi tính dụng, trong đó hai tổ chức cho vay thỏa thuận trao đổi
cho nhau một phần các khỏan thanh tóan theo các hợp đồng tín dụng của mỗi bên.
Ví dụ, ngân hàng A và ngân hàng B tìm được một trung gian là công ty bảo hiểm
lớn, đồng ý lập một hợp đồng trao đổi tín dụng cho hai bên. Sau đó, ngân hàng A
sẽ tiến hành chuyển một lượng tiền , giả sử 100 triệu USD, bao gồm cả lãi và vốn
gốc mà ngân hàng thu từ những người vay vốn cho tổ chức trung gian. Tương tự,
ngân hàng B cũng chuyển 100 triệu USD giá trị các khỏan thanh tóan nợ cho tổ
chức trung gian. Tổ chức trung gian cuối cùng sẽ chuyển những khỏan tiền này cho
các bên ký hợp đồng.
Thông thường các tổ chức trung gian đều được hưởng một khỏan
phí( khỏang 15 điểm cơ sở) cho dịch vụ trung gian mà họ thực hiện. Tổ chức trung
gian cũng có thể thực hiện bảo đảm cho các bên về việc hợp đồng sẽ được hòan tất
để nhận được những khỏan phí bổ sung.
Vậy các bên tham gia hợp đồng trao đổi tín dụng nhận được lợi ích gì? Rõ
ràng các ngân hàng có thể nâng cao tính đa dạng hóa của danh mục cho vay, đặc

lo lắng về chất lượng tín dụngcủa một khỏan cho vay 100 triệu USD mới thực hiện,
ngân hàng sẽ có thể ký hợp đồng quyền tín dụng với một tổ chức kinh doanh quyền
( option dealer). Hợp đồng này sẽ đảm bảo thanh tóan tòan bộ khỏan cho vay nếu
như khỏan cho vay này giảm giá đáng kể hoặc không thể được thanh tóan. Nếu như
khách hàng vay vốn trả nợ như kế hoạch, ngân hàng sẽ thu đwocj những thanh tóan
như dự tính và hợp đồng quyền sẽ không được sử dụng. Như vây, ngân hàng sẽ mất
tòan bộ phí trả trên hợp đồng quyền. ngân hàng cũng thực hiện các hợp đồng quyền
tương tự để bảo vệ danh mục đầu tư trong trường hợp những tổ chức phát hành
không thể hòan thành trách nhiệm thanh tóan hoặc trong trường hợp giá trị thị
trường của các chứng khóan giảm sút đáng kể cho chất lượng tín dụng của tổ chức
phát hành thay đổi.
Hợp đồng quyền tín dụng cũng có thể được sử dụng để bảo vệ ngân hàng
trước rủi ro chi phí vay vốn tăng do chất lượng tín dụng của ngân hàng giảm. ví dụ,
một ngân hàng lo ngại rằng mức xếp hạng tín dụng của nó sẽ có thể giảm trước khi
ngân hàng phát hành các trái phiếu dài hạn để huy động thêm vốn. và do vậy ngân
hàng có thể bị buộc phải trả một mức lãi suất huy động vốn cao hơn. Một giải pháp
trong hòan cảnh này là ngân hàng mua hợp đồng quyền bán với mức chênh lệch lãi
suất cơ bản cam kết trong hợp đồng được xác định là mức phổ biến trên thị trường
hiện tại áp dụng đối với mức rủi ro tín dụng hiện tại của ngân hàng. Giống như các
loại hợp đồng quyền khác, hợp đồng quyền rủi ro tín dụng cũng mang mức chênh
lệch lãi suất cơ bản. Hợp đồng quyền sẽ thanh tóan tòan bộ phần chênh lệch lãi suất
cơ bản thực tế( so với một chứng khóan không có rủi ro) vượt lên phần chênh lệch
lãi suất cơ bản thỏa thuận. Ví dụ, giả sử một ngân hàng dự tính chi phí vay vốn của
nó sẽ cao hơn lãi suất trái phiếu chính phủ 5 năm là 1%. Do sự sụt giảm trong chất
lượng tín dụng hay do tình trạng đình trệ của nền kinh tế, mức chênh lệch lãi suất
cơ bản mà ngân hàng sẽ phải thanh tóan gần với mức chênh lệch 1% so với lãi suất
của chứng khóan chính phủ. Ngược lại, nếu chênh lệch lãi suất cơ bản giảm( có thể
do chất lượng tín dụng của ngân hàng tăng hay do sự phát triển của nền kinh tế),
hợp đồng này sẽ không còn có hiệu lực và ngân hàng sẽ mất tòan bộ phần phí mua
quyền.

tín dụng trên các khỏan nợ là quá lớn ( ví dụ 7% trên tổng số dư nợ) thị ngân hàng
sẽ chỉ thanh tóan cho các nhà đầu tư một tỷ lệ lãi coupon là 7%( 70 USB cho mỗi
1000USD mệnh giá )). Như vậy có thể thấy ngân hàng đã phần nào có được sự bảo
đảm từ phía người đầu tư với các khỏan tín dụng của mình.
E. Rủi ro liên quan đến các công cụ phái sinh
Công cụ tín dụng phái sinh không phải là không có rủi ro, dù rằng chúng rất hữu
ích trong việc bảo vệ các khỏan đầu tư, cho vay hay hạn chế rủi ro vay vốn của
ngân hàng. Những đối tác của các hợp đồng tín dụng phái sinh sẽ có thể không thực
hiện được hợp đồng vào lúc này, ngân hàng phải tìm một đối tác khác. Tòa án có
thể ra phán quyết rằng các thỏa thuận về rủi ro tín dụng khôgn được pháp luật bảo
vệ hòan tòan và như vậy, ngân hàng đã mất đi một phần sự bảo vệ rủi ro. Cúôi
cùng, quy mô của các thỏa thuận này còn quá nhỏ so với những công cụ bảo vệ
khác như hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền tiền tệ và lãi suất, hợp đồgn trao đổi
tiền tệ và lãi suất. điều này có nghĩa là thị trường trao đổi đối với các hợp đồng loại
này còn rất nhỏ và có nhiều biến động. Thực tế, cho tới thời điểm này, thị trường
của các công cụ phái sinh nêu trên còn nhỏ và cũng chưa tạo ra sự hấp dẫn đối với
ngân hàng.
Hiện nay ở MỸ vẫn còn nhiều vấn đề về mặt pháp lý liên quan tới ngân
hàng sử dụng các công cụ tín dụng phái sinh. Nói chung hoạt động này vẫn chưa
được quy định cụ thể. Qui định cho loại hình hoạt động này đang được các cơ quan
quản lý tài chính nghiên cứu và hiện cũng không một ai chắc chắn về xu hướng
quản lý đối với các công cụ này.