TỔNG QUAN MÁY TÍNH
và Hệ điều hành
WINDOWS
1
PHẦN I: TỔNG QUAN VỀ TIN HỌC VÀ MÁY TÍNH
Bài 1: Tin học là một ngành khoa học
1. Sự hình thành và phát triển của Tin học:
Từ lâu, con người đã quan tâm đến thông tin. Tuy nhiên, trước đây những kết qủa đạt
được chưa có tính hệ thống và chỉ mới xuất hiện rải rác ở một số lĩnh vực khoa học.
Sự xuất hiện của máy tính điện tử đã giúp cho việc khai thác và xử lý thông tin trở nên
hiệu quả, thuận lợi hơn, tạo nên một sự bùng nổ về thông tin trong vài thập kỷ gần đây. Theo
quan điểm truyền thống, ba nhân tố cơ bản của nền kính tế là điều kiện tự nhiên, nguồn lao
động và vốn đầu tư. Ngày nay, ngoài ba nhân tố then chốt đó, xuất hiện một nhân tố mới rất
quan trọng, đó là thông tin.
Cùng với việc sáng tạo ra công cụ mới là máy tính điện tử, con người cũng tập trung trí
tuệ từng bước xây dựng một ngành khoa học tương
ứng để đáp ứng những nhu cầu khai thác tài
nguyên thông tin.
Trong bối cảnh đó, ngành Tin học được hình
thành và phát triển thành một ngành khoa học với
các nội dung, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu
riêng và ngày càng có nhiều ứng dụng trong hầu
hết các lĩnh vực hoạt động của xã hội loài người.
Ngành Tin học có những đặc điểm tương tự
như các ngành khoa học khác nhưng cũng có một
số đặc thù riêng. Một trong những đặc thù đó, là
quá trình nghiên cứu và triển khai các ứng dụng công nghệ thông tin không tách rời việc phát
triển và sử dụng máy tính điện tử.
2. Thuật ngữ "Tin học":
Có lẽ chưa có một ngành khoa học nào mà lại có lắm tên gọi đến vậy. Đầu tiên là tên gọi
"Khoa học máy tính" (Computer Science - Mỹ), đến "Tin học" (Informatique - Pháp,

cần dùng ít nhất một byte bộ nhớ để lưu trữ (1 byte = 8 bit). Ngoài ra, người ta còn dùng các
đơn vị là bội của byte để biểu diễn thông tin trong máy tính:
Ký hiệu Tên gọi Độ lớn
KB Ki-lô-bai 1024 Byte
MB Mê-ga-bai 1024 KB
GB Gi-ga-bai 1024 MB
TB Tê-ra-bai 1024GB
PB Pê-ta-bai 1024 TB

3. Các dạng thông tin:
Thông tin trong cuộc sống của chúng ta rất đa dạng và phong phú nhưng có thể chia
thành 2 loại, đó là: Số và phi số
a) Loại số:
Là những thông tin có thể thực hiện các phép tính toán (cộng, trừ, nhân, chia) được.
VD: Số 3, 4, 5.6,
5
7
…
b) Loại phi số: Với những thông tin loại này, ta cần phân biệt được đâu là thông tin và đâu là
phương tiện mang thông tin. Dưới đây là một số thông tin loại phi số ta thường gặp trong cuộc
sống:
- Dạng văn bản: Chữ trên tờ báo, quyển vở, tấm bìa … là những thông tin dạng văn bản,
còn tờ báo, quyển vở, tấm bìa chỉ là phương tiện mang thông tin mà thôi
3
Hình 2. Dãy 8 bóng đèn
- Dạng hình ảnh: Tranh vẽ, khuôn mặt … là những thông tin dạng hình ảnh, bức tranh,
tấm hình, băng đĩa hình là những phương tiện mang thông tin dạng hình ảnh.
- Dạng âm thanh: Tiếng nói, tiếng nước chảy, tiếng đàn … làn những thông tin dạng âm
thanh, băng đĩa là những phương tiện mang thông tin dạng âm thanh ...
4. Mã hoá thông tin trong máy tính:

d
0
,d
-1
d
-2
…d
-m
Biểu diễn trên gồm hai phần, phần nguyên và phần phân được đặt cách nhau bởi dấu
phẩy. Khi đó, giá trị của số N được tính theo công thức:
N = d
n
b
n
+ d
n-1
b
n-1
+ d
n-2
b
n-2
+ … + d
1
b + d
0
+ d
-1
b
-1

+ 4x10
-1
+ Hệ nhị phân (hệ đếm cơ số 2):
• Sử dụng tập ký hiệu gồm 2 chữ số: 0,1
• Giá trị số trong hệ nhị phân được sử dụng theo quy tắc như trong công thức (1)
VD: 100010 là một biểu diễn trong hệ nhị phân, 3100 không phải là một biểu diễn trong hệ nhị
phân
100010,11
2
= 1x2
6
+ 0x2
5
+ 0x2
4
+ 0x2
3
+ 02
2
+ 1x2
1
+ 0x2
0
+ 1x
2-1
+ 1x
2-2
= 66,75
10
+ Hệ Hexa (Hệ đếm cơ số 16):

10
= ?
2
Ta lần lượt thực hiện chuyển đổi phần nguyên và phần phân của số 65,25:
Chuyển đổi phần nguyên: 65

Vây, 65
10
= 1000001
2
Chuyển đổi phần phân: 0,25
0,25x2 = 0,5x2 = 1,0
(0) (1)
Vậy, 0,25
10
= 0,01
2
Từ đó, ta kết luận được: 65,25
10
= 1000001,01
2
b) Biểu diễn thông tin trong máy tính:
- Biểu diễn thông tin loại số:
+ Biểu diễn số nguyên:
Số nguyên có thể có dấu hoặc không dấu. Có thể dùng 1 byte (8 bit), 2 byte (16 bit) hoặc
4 byte (32 bit) để biểu diễn một số nguyên, với mỗi cách chọn như vậy sẽ tương ứng với một
phạm vi số nguyên được biểu diễn.
Giả sử ta dùng một byte để biểu diễn số nguyên. Một byte có 8 bit, mỗi bit có thể mang
một trong hai giá trị là 0 hoặc 1, mỗi bit được đánh số từ phải sang trái bắt đầu là bit 0. Ta gọi
bốn bit theo thứ tự từ 0 đến 3 là các bit thấp, các bit còn lại là các bit cao (Hình 3)

VD: Sô -65 được biểu diễn bằng 1 byte trong máy tính là (
6565
=−
):
1 1 0 0 0 0 0 1 • Trường hợp số nguyên không có dấu (số nguyên không âm): Tương tự như việc biểu
diễn số nguyên có dấu nhưng không dùng bit cao nhất để biểu diễn dấu mà dùng cả 8 bit vào
việc biểu diễn. Vậy, 1 byte có thể biểu diễn được số nguyên không dấu trong phạm vi từ 0 đến
255
VD: Số 65 được biểu diễn bằng 1 byte trong máy tính như sau:
65
10
= 1000001
2
0 1 0 0 0 0 0 1 + Biểu diễn số thực:
Cách viết số thực thông thường trong tin học khác với cách viết số thực trong toán học,
dấu (,) ngăn cách giữa phần nguyên và phần phân được thay bằng dấu (.). VD: Số 123,5 được
viết thành 123.5
Mọi số thực đều có thể biến đổi về dạng dấu phẩy động có dạng
K
M
±
×±
10
(với M được gọi

CPU là thành phần quan trọng nhất của máy tính, được ví
giống như bộ não của con người, đó là thiết bị chính thực hiện và
điều khiển việc thực hiện chương trình. CPU gồm hai bộ phận
chính:
- Bộ điều khiển (CU - Control Unit): Hướng dẫn các bộ
phận khác của máy tính thực hiện chương trình
- Bộ số học/lôgic (ALU - Arithmetic/Logic Unit): Thực hiện các phép toán số học và
lôgic, các thao tác xử lý thông tin đều là tổ hợp của các phép toán này.
Ngoài ra, CPU còn có thêm một số thành phần khác như thanh ghi (Register) và bộ nhớ
truy cập nhanh (Cache).
3. Bộ nhớ trong (Main Memory):
Bộ nhớ trong cũng là một thành phần không thể thiếu đối với mỗi máy tính, là nơi
chương trình được đưa vào để thực hiện và là nơi lưu trữ dữ liệu đang được xử lý. Bộ nhớ
trong của máy tính gồm hai phần:
- ROM (Read Only Memory): Chứa một số chương trình được hãng sản xuất nạp sẵn.
Các chương trình trong ROM thực hiện việc kiểm tra các thiết bị và tạo sự giao tiếp ban đầu
của máy với các chương trình mà người dùng đưa vào để khởi động. Dữ liệu trong ROM
không thể xoá, sửa và không bị mất đi khi tắt máy.
- RAM (Random Access Memory): Thực hiện chức năng đọc, ghi dữ liệu trong lúc làm
việc, điều đó có nghĩa là dữ liệu trong RAM có thể thay đổi và nó sẽ bị mất đi khi tắt máy
7
Bộ điều
khiển
Bộ số
học/lôgic
Bộ nhớ trong
Bộ nhớ ngoài
Thiết bị vào Thiết bị ra
Bộ xử lý trung
tâm