Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10

SỬ DỤNG HIỆU QUẢ PHIẾU HỌC TRONG DẠY HỌC CÔNG
NGHỆ LỚP 10
I. PHẦN MỞ ĐẦU
I.1 Lý do chọn đề tài
Đổi mới giáo dục đang diễn ra trên quy mơ tồn cầu. Bối cảnh trên tạo nên
những thay đổi sâu sắc trong giáo dục, từ quan niệm về chất lượng giáo dục, xây
dựng nhân cách người học đến cách tổ chức quá trình và hệ thống giáo dục.
Sự thành công của một giờ dạy theo định hướng đổi mới phương pháp dạy
học phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là sự chủ động, linh
hoạt, sáng tạo của cả người dạy và cả người học.
Trong thời đại ngày nay, thơng tin bùng nổ với tốc độ chóng mặt, mà theo
nguyên tắc “sách giáo khoa phải ngắn gọn, nội dung phải súc tích” nên nội dung
các bài học khơng thể trình bày một cách chi tiết cho người học nghiên cứu. Hơn
nữa, sách giáo khoa được thiết kế trong một giai đoạn phát triển kinh tế, xã hội
xác định và sử dụng trong một thời gian nhất định. Vì vậy, không thể cập nhật hết
những nội dung kiến thức, mang tính thời sự, tính thực tiễn sản xuất ở địa phương
hay những thông tin kiến thức đặc trưng của các vùng miền. Do đó, trong tổ chức
dạy học, giáo viên phải tạo điều kiện cho học sinh, bổ sung, mở rộng kiến thức
trong sách giáo khoa để cập nhật thêm những thông tin mới, phục vụ việc dạy và
học là việc làm cần thiết nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học,
đưa việc học đến gần với thực tiễn hơn, đặc biệt với môn Công nghệ 10.
Mặt khác, ĐắkLắk là tỉnh có tiềm năng về sản xuất nơng nghiệp, với diện
tích gần 500 ngàn ha đất trồng cây nơng nghiệp, là tỉnh có đất đai, khí hậu thích
hợp cho nhiều loại cây trồng phát triển với năng suất cao, phẩm chất tốt. Một số
cây trồng chủ lực có giá trị kinh tế lớn về xuất khẩu như: cà phê, cao su, điều,
tiêu... Với cơ cấu, chủng loại cây trồng phong phú và đa dạng.

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm


Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

2


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10
- Các biện pháp sử dụng phiếu học tập vào bài dạy để tổ chức học sinh lĩnh
hội tri thức trong bài 12- Công nghệ 10 nhằm nâng cao hiệu quả của việc dạy
hoc.
- Học sinh khối 10 ở trường Trung học phổ thông Buôn Ma Thuột (THPT
Buôn Ma Thuột)
I.4. Giới hạn phạm vi và phương pháp nghiên cứu của đề tài
Vì thời gian có hạn đề tài mới chỉ tập trung nghiên cứu và sử dụng ở bài 12
và bài 48 -Công nghệ 10.
- Nghiên cứu chủ trương, đường lối, tài liệu về đổi mới phương pháp dạy
học theo hướng tích cực hoá việc học của học sinh.
- Nghiên cứu về cấu trúc và nội dung chương trình Cơng nghệ 10 (Phần
nông, lâm nghiệp).
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về các phương pháp, biện pháp xây dựng và sử
dụng phiếu học tập vào bài dạy Công nghệ 10 ( Bài 12 và Bài 48), theo hướng
phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong giờ học.
- Gặp gỡ, trao đổi, tiếp thu ý kiến của các đồng nghiệp để tham khảo ý kiến
làm cơ sở cho việc nghiên cứu đề tài.
- Thực nghiệm sư phạm ở trường THPT Buôn Ma Thuột, để đánh giá hiệu
quả của đề tài nghiên cứu.
II. NỘI DUNG
II.1. Cơ sở lý luận
1.1.Khái niệm phiếu học tập
Nhiều nhà nghiên cứu đã định nghĩa về PHT như:
Tác giả PGS.TS. Nguyễn Đức Thành đã xây dựng khái niệm như sau: "Để

những nhiệm vụ học tập, những thông tin bổ sung cho bài học... kèm theo gợi ý,
hướng dẫn,... yêu cầu HS tự lực hoàn thành.
1.2. Tầm quan trọng của phiếu học tập trong hoạt động dạy học mơn
Cơng nghệ 10
Phiếu học tập có ưu thế hơn câu hỏi, bài tập ở chỗ muốn xác định một nội
dung kiến thức nào đó thoả mãn nhiều tiêu chí hoặc xác định nhiều nội dung từ
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

4


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10
các tiêu chí khác nhau, nếu diễn đạt bằng câu hỏi thì dài dịng. Ta có thể thay
bằng một bảng có các tiêu chí thuộc các cột, các hàng khác nhau. Học sinh căn cứ
vào tiêu chí ở cột và hàng để tìm ý điền vào ơ trống cho phù hợp. Như vậy giá trị
lớn nhất của phiếu học tập là với nhiệm vụ học tập phức tạp được định hướng rõ
ràng, diễn đạt ngắn gọn bằng một bảng gồm có các hàng, cột ghi rõ các tiêu chí
cụ thể. Theo các gợi ý, hướng dẫn của giáo viên, dựa vào nhiệm vụ đó học sinh
thực hiện, hoặc ghi các thơng tin cần thiết để mở rộng kiến thức, bổ sung kiến
thức, tìm hiểu nội dung hoặc củng cố bài học.
Với đặc thù của mơn Cơng Nghệ 10 nói chung và phần nơng , lâm nghiệp
nói riêng, sử dụng phiếu học tập là phương tiện để học sinh và giáo viên sử dụng
trong quá trình dạy và học, mang lại hứng thú học tập tích cực cho học sinh nhằm
nâng cao chất lượng lĩnh hội tri thức và đưa lý thuyết đến gần với thực tiễn hơn,
góp phần rất lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy học .
Sách giáo khoa Công nghệ 10 từ khi được chỉnh sửa bổ sung vào năm 2006
– 2007, nội dung được đưa vào nhiều hơn đã đem lại những chuyển biến nhất
định trong kết quả dạy và học. Tuy nhiên, để đáp ứng được yêu cầu vận dụng
kiến thức thì giáo viên cịn phải biết đưa thực tế vào bài học lý thuyết một cách
sinh động. Việc sử dụng phiếu học tập trong dạy và học là việc làm cần thiết

Khi sử dụng PHT sẽ rèn luyện cho học sinh các kĩ năng, thao tác hoạt động,
phát huy năng lực độc lập nâng cao tinh thần trách nhiệm của học sinh trong học
tập, rèn cho học sinh phương pháp tư duy khái qt có khả năng chuyển tải thơng tin
ở mức độ cao hơn. Quan trọng hơn cả là giúp học sinh vừa chiếm lĩnh kiến thức, vừa
nắm vững phương pháp tái tạo cho bản thân kiến thức đó, phát triển năng lực tự học
và thói quen tự học, sáng tạo, giúp học sinh có thể tự học suốt đời - đây là một trong
những yêu cầu căn bản của lý luận dạy học.
1.3. Các loại phiếu học tập trong dạy học
Trong dạy học giáo viên thư ờng sử dụng nhiều dạng PHT khác nhau, tuỳ
mục tiêu đạt ra cũng như đặc điểm nội dung từng bài mà lựa chọn dạng PHT cho
phù hợp.
- Dựa vào mục đích: Phiếu học bài, phiếu ôn tập, phiếu kiểm tra.
- Dựa vào nội dung:
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

6


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10
+ Phiếu thông tin: Nội dung gồm các thông tin bổ sung, mở rộng, minh họa
cho các kiến thức cơ bản của bài.
+ Phiếu bài tập: Nội dung là các bài tập nhận thức hoặc bài tập củng cố.
+ Phiếu yêu cầu: Nội dung là các vấn đề và tình huống cần phải giải quyết.
+ Phiếu thực hành: Nội dung liên quan đến những nhiệm vụ thực hành, rèn
luyện kĩ năng.
1.4.Cấu trúc phiếu học tập
Về giá trị dạy học, thì PHT là tài liệu hướng dẫn học, nghĩa là hướng dẫn
học sinh trình tự thực hiện các thao tác, để tìm ra được kết quả học tập. Do vậy
thành phần cấu tạo của PHT phải là:
- Phần dẫn dắt.

học, mà khơng có thêm các thơng tin kiến thức, sơ đồ tự thiết kế từ nội dung SGK
hay liên hệ thực tiễn. Chưa chú ý sử dụng các phương pháp phát huy tính tích
cực, chủ động, sáng tạo của học sinh.
2.2. Thực trạng về việc học của học sinh
Qua thực tế giảng dạy cho thấy, chất lượng giờ dạy môn Công nghệ chưa
cao. Hoạt động các em chủ yếu là nghe giảng, ghi chép chứ chưa có ý thức phát
biểu xây dựng bài, các em tiếp thu kiến thức một cách thụ động, miễn cưỡng. .
Hầu hết các em học sinh đều có tâm lý chung học lệch, chỉ tập trung học các môn
sắp kiểm tra, thi hay các mơn chun. Một số em cịn làm việc riêng trong giờ
học, có khi lớp 40- 45 học sinh nhưng trong suốt giờ học chỉ tập trung 3-5 em
phát biểu xây dựng bài, thậm chí có những lớp cịn khơng có học sinh nào phát
biểu. Các em hầu như khơng có hứng thú vào việc học tập bộ mơn Cơng nghệ 10.
Từ thực tế trên dẫn đến kết quả học tập bộ mơn chưa cao. Số học sinh giỏi
ít, khá và trung bình nhiều. Qua thực tế giảng dạy nếu sử dụng các PPDH phát
huy tính tích cực như: thảo luận nhóm, phiếu học tập, sử dụng băng hình… cùng
với những câu hỏi tìm tịi, kích thích tư duy, gây tranh luận thì khơng khí học tập
sơi nổi hẳn, các em tích cực phát biểu xây dựng bài. Ngược lại, ở một số lớp giáo
viên sử dụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại tái hiện, thơng báo… lớp học
trở nên trầm, ít học sinh phát biểu xây dựng bài.
Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

8


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10
2.3. Thực trạng sử dụng phiếu học tập trong dạy học Công nghệ hiện
nay
Qua thực tế tiếp xúc những giờ dạy về các bài này cho thấy nhiều giờ dạy
một số giáo viên tuy có sử dụng PHT nhưng cịn lúng túng về phương pháp sử
dụng phiếu học tập. Việc sử dụng PHT chưa mang lại hiệu quả cao trong giờ dạy,

Công nghệ 10 hiện nay bởi do môn này khơng được học sinh coi là mơn học
chính, vì không thi học sinh giỏi,không thi tốt nghiệp, không thi đại học. Từ đó
đã hình thành nên suy nghĩ bng lỏng, thả trôi trong ý thức học tập của học
sinh. Người giáo viên cũng bng xi vì mơn này “vơ thưởng, vô phạt”, dạy
theo kiểu đọc chép cho hết giờ, khơng thi thì dạy thế nào cũng khơng ai đánh
giá...
Mặt khác, Công nghệ 10 là môn học khoa học ứng dụng mà kiến thức liên
quan chủ yếu về các qui trình cơng nghệ, kỹ thuật trong lĩnh vực sản xuất nông
nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp,...những vấn đề này đối với học sinh ở những
vùng sản xuất nơng thơn thì rất quen thuộc, gần gũi nhưng đối với học sinh ở khu
vực thành phố thì xa lạ, khó hiểu và khơng thực tế nên làm cho các em ít quan
tâm hơn.
Nguyên nhân gây nên hiện tượng này khá phức tạp, bắt nguồn từ tâm lý
chung của học sinh (sợ bị chê cười khi phát biểu sai, chưa tự tin vào năng lực của
mình, chưa hiểu rõ tác dụng của việc phát biểu xây dựng bài), do cá nhân chưa
chuẩn bị bài kỹ, đến phương pháp giảng dạy của giáo viên chưa gây hứng thú tới
học sinh…
Thực trạng dạy học Công nghệ 10 ở trường trung học phổ thông (THPT)
phần lớn vẫn cịn trong tình trạng chung như trên. Do đó, việc đổi mới PPDH,sử
dụng phiếu học tập trong dạy học Công nghệ 10 nhằm phát huy tính tích cực, tự
giác, sáng tạo, chủ động của học sinh là cấp bách và cần thiết.
II.3. Sử dụng phiếu học tập hiệu quả trong mơn Cơng nghệ 10
BÀI 12: ĐẶC ĐIỂM, TÍNH CHẤT, KĨ THUẬT SỬ DỤNG MỘT SỐ
LOẠI PHÂN BĨN THƠNG THƯỜNG TRONG NÔNG ,LÂM NGHIỆP.
BÀI 48: CHẾ BIẾN SẢN PHẨM CÂY CÔNG NGHIỆP VÀ LÂM SẢN

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

10



Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

15


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

16


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

17


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

18


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm



Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

24


Sáng kiến kinh nghiệm môn Công nghệ lớp 10

Giáo viên: Nguyễn Thị Tâm

25