TRƯỜNG ………………….
KHOA……………………….
----------
Báo cáo tốt nghiệp
Đề tài: Một số biện pháp tổ chức, triển khai đổi mới
PPDH theo hướng dạy tự học ở Trường ĐH Vinh
1
Mục lục
Nội dung Trang
Phần mở đầu 3
1. Cơ sở khoa học của đề tài
1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu 5
1.2. Lý luận chung về hoạt động dạy tự học 10
2.. Triển khai quá trình dạy- tự học ở Trường Đại học Vinh 24
2.1. Những khó khăn cơ bản trong quá trình triển khai dạy học lấy
người học làm trung tâm ở Trường ĐH Vinh
25
2.2. Giáo trình bài giảng dưới dạng môđun và lộ trình đổi mới
PPDH ở Trường ĐH Vinh
26
Kết luận 31
2
CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
PPDH Phương pháp dạy học
GVTH Giáo viên tiểu học
HSTH Học sinh tiểu học
HĐTH Hoạt động tự học
NHTT Người học trung tâm

Vinh.
6. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài này chúng tôi chỉ nghiên cứu lý luận về hoạt động dạy - tự học,
đồng thời khảo sát một số khó khăn trong việcthực trạng và đề xuất một số
biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động dạy - tự học
7. Phương pháp nghiên cứu:
Để hoàn thành đề tài này, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp
nghiên cứu sau:
7.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu:
Đọc, phân tích, hệ thống hoá, khái quát hoá tài liệu, sách báo về vấn
đề có liên quan đến nội dung nghiên cứu làm sáng tỏ cơ sở lý luận của đề tài.
7.2. Phương pháp quan sát:
Quan sát thực tế hoạt động dạy- tự học thông qua các buổi sinh hoạt
chuyên môn, các hoạt động giáo dục tập thể, qua việc dự giờ thăm lớp...
7.3. Phương pháp điều tra:
5
Để nắm được thực trạng vấn đề nghiên cứu một cách sâu sắc, toàn
diện, có hệ thống, đảm bảo tính chính xác, khách quan, chúng tôi tiến hành
điều tra bằng phiếu đối với giảng viên và sinh viên. Kết quả điều tra là căn
cứ chủ yếu để xây dựng các biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động dạy -
tự học.
7.4. Phương pháp đàm thoại:
Trò chuyện với giảng viên, sinh viên... về các vấn đề có liên quan đến
hoạt động tự học để bổ sung thông tin về vấn đề nghiên cứu.
NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH
1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
1.1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
Trong lịch sử phát triển của giáo dục, việc tự học có ý nghĩa quan
trọng, quyết định đến chất lượng giáo dục và hình thành nên những con
người năng động, sáng tạo. Chính vì vậy, từ trước đến nay vấn đề này đã

đến giáo dục "tự nhiên", tự do hướng cá nhân dành kiến thức bằng cách tự
tìm kiếm, khám phá, sáng tạo trong hoạt động.
Phát triển tư tưởng của các nhà giáo dục tiền bối, các nhà giáo dục
hiện đại đi sâu nghiên cứu khoa học giáo dục (KHGD) cũng đã khẳng định
vai trò to lớn của hoạt động tự học (HĐTH).
N.A. Rubakin với "Tự học như thế nào" và Smit Man Hecboc trong
"Nghiên cứu học tập như thế nào" đều cho rằng: Quan tâm đến việc giáo dục
7
động cơ học tập đúng đắn là điều kiện để người học tích cực, chủ động trong tự
học.
A.P. Primaco với "Phương pháp đọc sách" đã chỉ ra: Kỹ năng tự học
(KNTH) là điều kiện cần thiết để đảm bảo cho người học đạt kết quả cao.
Ông quan tâm đến việc đọc sách, kỹ năng đọc sách và coi đó là kỹ năng
quan trọng trong HĐTH, từ đó chỉ rõ trách nhiệm của giáo viên (GV) và nhà
trường trong việc bồi dưỡng KNTH cho người học.
A.M. Machiuskin, A.V. Petropski, X.P. Bararov cho rằng: Cần thông
qua các bài tập nhận thức, nhất là các bài tập nêu vấn đề để giúp người học
nâng cao tính tích cực nhận thức và đạt hiệu quả cao trong HĐTH.
Các nhà giáo dục phương Tây dựa trên cơ sở của tâm lý học hành vi,
tâm lý học phát sinh, tâm lý học phân tâm đã đi tìm những phương pháp khai
thác cái "tôi" trong người học. Điển hình là Montaigne: "Tốt hơn là ông thầy
nên để cho học trò tự lên phía trước mà nhận xét bước đi của họ, đồng thời
giảm bớt tốc độ của thầy cho phù hợp với sức trò" .
Sau đại chiến thế giới lần thứ hai, Mỹ và các nước Tây Âu đã rất quan
tâm tìm kiếm những phương pháp giáo dục mới trên cách tiếp cận mới "lấy
người học làm trung tâm" - người học giữ vai trò chủ động, tích cực trong quá
trình học tập và không còn ở thế thụ động như khi dùng phương pháp giáo
dục cổ truyền là lấy người thầy làm trung tâm. Đồng thời đề cao các hoạt
động đa dạng của người học, phát triển một số kỹ năng cho người học. Các kỹ
năng được tích lũy phải bằng những hoạt động do người học tự tiến hành với

9
cập một cách trực tiếp hoặc gián tiếp trong các công trình nghiên cứu của
mình. Trung tâm nghiên cứu và phát triển tự học ra đời, ngày càng được
thúc đẩy mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của nhiều tác giả. Ngày 15/01/1998
tại Hà Nội, Trung tâm đã tổ chức thành công hội thảo khoa học: "Tự học, tự
đào tạo, tư tưởng chiến lược của sự phát triển giáo dục Việt Nam". Khẩu
hiệu của hội thảo là: "Tất cả vì năng lực tự học, tự đào đạo của dân tộc Việt
Nam anh hùng và hiếu học". Hội thảo đã khẳng định vai trò quan trọng của
hoạt động tự học trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống.
Người tâm đắc và có nhiều công trình nghiên cứu vấn đề tự học phải
nói đến GS.TS. Nguyễn Cảnh Toàn. Ông đã cùng với nhóm các nhà khoa
học nghiên cứu hoàn thành đề tài "Đào tạo giáo viên theo phương thức tự
học có hướng dẫn, kết hợp với thực tập làm giáo viên dài hạn". Ông đã cùng
với các tác giả Nguyễn Kỳ, Vũ Văn Tảo, Bùi Tường cho ra đời cuốn "Quy
trình dạy - tự học". Trong tác phẩm "Luận bàn và kinh nghiệm về tự học",
ông đã phân tích một cách sâu sắc các vấn đề xung quanh HĐTH. Và còn có
rất nhiều công trình nghiên cứu khác của ông về vấn đề tự học được đăng
trên các báo, tạp chí...
Ngoài ra, còn có nhiều tác phẩm, bài viết khác về vấn đề tự học đã
được các tác giả đề cập đến dưới nhiều khía cạnh khác nhau:
- Nguyễn Hiến Lê: "Tự học - một nhu cầu của thời đại" - Nxb Tp. Hồ
Chí Minh, 1992.
- Lê Khánh Bằng: "Phương pháp tự học" - Nxb Giáo dục, HN, 1994 .
- Phan Trọng Luận: "Tự học - một chìa khóa vàng của giáo dục". Tạp
chí NCGD, số 2/1995.
- Nguyễn Dân: "Cần tạo ra năng lực tự học và phong trào tự học". Báo
GD-TĐ chủ nhật, số 41/1997.
10
- Đặng Quốc Bảo: "Tấm gương tự học của Bác". Báo GD-TĐ, số 5/1998.
- Trần Bá Hoành: "Vị trí tự học, tự đào tạo trong quá trình dạy học,

- Trong cuốn "Học tập hợp lý", R. Retxke cho rằng: "Tự học là việc
hoàn thành các nhiệm vụ khác không nằm trong các lần tổ chức giảng dạy".
- Theo Vũ Văn Tảo, Trung tâm nghiên cứu phát triển tự học: "Tự học
là tự biến đổi bản thân mình, trở nên có thêm giá trị bằng sự nỗ lực của
chính mình để chiếm lĩnh những giá trị mới được lấy từ bên ngoài, là một
hành trình nội tại được cắm mốc bởi kiến thức, phương pháp tư duy và sự
thực hiện tự phê bình để tự hiểu bản thân mình".
- Theo Nguyễn Kỳ, Trung tâm nghiên cứu phát triển tự học: "Việc tự
học thực chất là một quá trình:
+ Tìm ra ý nghĩa, làm chủ các kỹ xảo nhận thức, tạo ra các cầu nối
nhận thức trong tình huống học.
+ Tự biến đổi mình, tự làm phong phú mình bằng cách thu lượm và
xử lý thông tin từ môi trường xung quanh mình.
+ Tự học, tự tìm ra kiến thức bằng hành động của chính mình, cá nhân
hóa việc học".
- Theo Nguyễn Cảnh Toàn: "Tự học là tự mình động não, suy nghĩ, sử
dụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp...) và có khi
cả cơ bắp (khi phải sử dụng công cụ) cùng các phẩm chất của mình, rồi cả
động cơ, tình cảm, cả nhân sinh quan, thế giới quan (như trung thực, khách
quan, có chí tiến thủ không ngại khó, ngại khổ, kiên trì, nhẫn nại, lòng say
12
mê khoa học...) để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu biết nào đó của nhân loại,
biến những lĩnh vực đó thành sở hữu của mình" .
Từ các góc độ khác nhau, tùy thuộc vào chủ thể thực hiện HĐTH mà
các tác giả có những cách diễn đạt khác nhau, nhưng các tác giả đều nhìn
nhận HĐTH với bản chất của nó là quá trình nhận thức một cách tích cực, tự
giác, độc lập, chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho bản thân.
Qua các định nghĩa trên, ta có thể hiểu HĐTH ở những khía cạnh sau:
- Tự học là học mà không cần có sự giám sát bên ngoài, tự học là "tự
động học tập", nó thể hiện tính tự giác, tích cực, tự lực rất cao trong quá