Học những gì và học thế nào?
Xin được bắt đầu bài viết này bằng một câu chuyện có thật của bạn tôi, một
doanh nhân trẻ, chủ một doanh nghiệp tư nhân có tinh thần cầu tiến. Mặc
cho áp lực công việc hằng ngày, anh vẫn thu xếp để tham gia vào một
chương trình đại học tại chức vào buổi tối. Tuy nhiên, anh bạn tôi luôn có
một câu hỏi: “
Liệu sẽ ứng dụng những cái gì học được vào công việc quản lý
như thế nào?
”. Câu hỏi đó từ hơn hai năm qua vẫn chưa có lời giải đáp.
Còn bên “
xứ người”, Hiệp hội Nghiên cứu giáo dục cho người trưởng thành
Hoa Kỳ cũng đã ước tính khoảng 40% số người trong độ tuổi lao động chưa
có đủ những kỹ năng chuyên môn cần thiết để thích nghi với những đòi hỏi
của môi trường kinh doanh. Cả hai mẩu thông tin trên cùng đưa ra một một
vấn đề: “
Phải chăng việc đi học của doanh nhân (cũng có thể là người đi
làm) có những khác biệt căn bản so với những chương trình giáo dục thông
thường?
”.
Đầu tư vào nguồn lực con người trong thời gian gần đây đã không còn là
một khái niệm xa lạ trong các công ty có tầm cỡ đến những tổ chức kinh
doanh lớn nhỏ khác nhau của xã hội. Tuy nhiên vấn đề đầu tư vào nguồn lực
con người đầu tư vào nguồn lực con người như thế nào cho hiệu quả vẫn là
một bài toán lớn. Như vậy, câu hỏi đặt ra là doanh nhân có gì khác biệt với
sinh viên khi đến trường?
Thứ nhất, doanh nhân (hay người đi làm) là người đi học đã có kinh nghiệm,
va chạm và đã hình thành những giá trị nhất định trong suy nghĩ, cách làm
việc. Khác với học viên bình thường, phải vượt qua được rào cản này doanh
nhân mới có thể tiếp thu kiến thức mới.
Thứ hai, việc đi học của doanh nhân là việc học có định hướng. Điều đó
cũng có nghĩa là doanh nhân xác định rất rõ tại sao phải đi học và sẽ đạt

gia của bản thân họ cùng vơi nhóm sẽ đóng một vai trò cực kỳ quan trọng.
Cũng do yếu tố này mà các chương trình huấn luyện đào tạo gần đây thường
vận dụng hình thức thảo luận nhóm một cách triệt để nhằm phát huy tính
chất “hai chiều” trong trao đổi thông tin. Tính chất tranh luận trong các
chương trình học cho doanh nhân thường không thể thiếu.
Người làm cũng có xu hướng học qua “làm thử” hay “luyện tập”. Cứ mỗi
lần thử, người học có vẻ như quen hơn, hiểu hơn và nhớ hơn. Những dự án,
những việc nhở trong suốt quá trình học thường rất bổ ích cho việc học. Yếu
tố này dần dần làm đa dạng hoá các mô hình huấn luyện cho danh nhân. Giờ
đây, các mô hình học không còn đơn thuần trong lớp học mà người học bắt
đầu được tạo cơ hội tiếp cận với thực tế hơn nữa như tham gia dự án, thực
tập một công việc…Tất cả những hoạt động tương tự giúp người học thoát
khỏi sự khô khan của lý thuyết thông thường. Trong giai đoạn “làm thử”, đa
số học viên đều nhấn mạnh ra một vấn đề: lý thuyết bao giờ cũng khác với
thực tế và đòi hỏi rất nhiều kỹ năng để giải quyết các vấn đề mà mình có.
Việc và chạm vơi thực tế ngày càng được phát huy tính hiệu quả của nó nhất
là vào các chương trình đào tạo nâng cao, chuyên sâu.
Như vậy, nét đặc thù của doanh nhân khi đi học đã làm thay đổi cả cách tổ
chức đào tạo, nhất là công tác xác định nhu cầu “đi học”. Đào tạo cho doanh
nhân không còn đơn thuần là một “chế độ” phải có mà xoay quanh những
nhu cầu có thật của cá nhân và nhu cầu phát triển của tổ chức. Sẽ không mấy
thuyết phục nếu một ai đó đặt vấn đề: “
Tại sao lâu nay tôi không được đi
học?
”. Thay vào đó, anh ta nên đặt vấn đề: “Tại sao tôi cần phải học khoá
đó?
”. Cách đặt vấn đề như vậy có lẽ sẽ tập trung hơn vào những gì có tính
thực chất mà họ cần.
Phương pháp, nôi dung của chương trình học cho doanh nhân” ngày nay đã
trở nên phong phú đa dạng hơn. Cách của người giảng dạy cho người lớn