Hỏi và Đáp - hai thao tác cơ bản trong
học tập và nghiên cứu 1. Hỏi và Đáp có ý nghĩa gì trong suy nghĩ của con người?
Hỏi và Đáp là hai mặt căn bản của quá trình con người tư duy. Đứng trước những
điều chưa biết, chưa hiểu, hay hiểu chưa chắc chắn, rất tự nhiên chúng ta đều tự
đặt ra cho mình một hay nhiều câu hỏi. Ví dụ như lúc đang xem bài viết này bạn
chắc cũng đã tự đặt cho mình những câu hỏi như:
Bài báo này nói về gì? Ai là tác
giả? Tác giả định dẫn ta đến đâu? Có nên đọc không nhỉ?...

Một vài câu hỏi bạn đã nhanh chóng tự trả lời, một vài câu hỏi thì bạn chỉ trả lời
được khi đã đọc xong bài báo này và tựu chung lại thông qua việc trả lời các câu
hỏi bạn sẽ lĩnh hội được thêm kiến thức mới.
Việc tự đặt câu hỏi giúp cho trí tuệ con người vận động, chuyển từ trạng thái thụ
động sang trạng thái hoạt động. Mỗi câu hỏi đều đóng vai trò kích thích tư duy
làm tăng khả năng sẵn sàng đón nhận những kiến thức được "đóng gói" trong các
câu trả lời. Nhiều nhà nghiên cứu còn cho rằng ngay từ lúc mới lọt lòng mẹ, khi hệ
thống thính giác của trẻ hãy còn chưa hoàn thiện, chúng ta đã biết tự đặt câu hỏi
như "Ta đang ở đâu? Chuyện gì thế này? Và điều gì rồi sẽ xảy ra?"...
Thường thì nếu còn tồn đọng những câu hỏi chưa được trả lời, trí não sẽ "ưu tiên"
dành "tài nguyên" của mình để lục lọi những kiến thức đã ghi nhớ trước đây và cố
gắng thực hiện suy lý để tìm nhanh lời giải đáp. Trong rất nhiều trường hợp do
không tự trả lời vì còn hạn chế bởi kiến thức, khả năng tư duy hay là căn bệnh

người ham học". Một học sinh biết cách học tốt là người biết hằng ngày đưa ra câu
hỏi đúng và trả lời được chính xác cho câu hỏi đặt ra. Nếu câu hỏi càng được suy
ngẫm lâu, càng tốn nhiều thời gian khám phá, tìm tòi câu trả lời thì kiến thức càng
vững chắc, càng khó bị "vô ý"" xoá khỏi trí nhớ.
Bốn thái độ học tập quan trọng nhất đối với việc học của mỗi người cần phải rèn
luyện là:
1. Cầu học là tự lực vượt khó khăn để đặt ra câu hỏi và sẵn sàng học tập để trả lời
chúng.
2- Khiêm tốn là coi trọng tri thức mới, luôn sáng suốt khi trau dồi tri thức bằng
cách sẵn sàng nghe một câu trả lời cho câu hỏi mình đã biết.
3- Tìm tòi là luôn khám phá khi tiếp nhận thông tin bằng cách nêu ra những câu
hỏi mới.
4- Sáng tạo là có những nét tư duy sắc sảo, không rập khuôn khi vận dụng kiến
thức để có được các câu trả lời.
Rõ ràng Hỏi-Đáp tốt đóng vai trò then chốt cho việc học tập của mỗi người. Hỏi-
đáp rõ ràng chính xác minh bạch là một cách thức rèn luyện khả năng tư duy và
học tập của cá nhân. Sự mập mờ, rối loạn là thứ làm suy giảm trí thông minh của
con người. Chính vì vậy mỗi học sinh ngoài việc rèn luyện cho mình 4 thái độ học
tập đúng đắn đã nêu cần thường xuyên trau dồi khả năng tư duy lô gíc hình thức,
lôgíc hệ thống, lôgíc biện chứng, lôgic thuật toán... Thực tiễn đào tạo hiện nay cần
tránh việc cung cấp câu hỏi và câu trả lời sẵn để học sinh học vẹt và cũng không
nên đưa máy tính Internet ra với một cách cổ động sử dụng chúng chung chung
"Cứ dùng chúng thì câu trả lời nào cũng có sẵn ?!". Việc dạy phương pháp khoanh
vùng vấn đề, quy trình đọc sách báo tra cứu trong thư viện, khai thác thông tin
bằng máy tính hết sức quan trọng. Và lúc này xây dựng câu trả lời hoàn hảo từ
những mảnh thông tin chắp vá, hoài nghie các thông tin thiếu tin cậy là hết sức
quan trọng.
3. Làm thế nào để Hỏi-Đáp có hiệu quả?
Bất cứ ai từ em bé hay cụ già đều có thể thực hiện dễ dàng Hỏi-Đáp. Tưởng rằng
hỏi đáp thực hiện đơn giản là thế, ai mà chẳng làm được hoá ra không hẳn vậy.

định vội vã câu trả lời của người khác mà ta sớm thoả mãn, vội đi đến kết luận và