Lễ đón dâu trong đám cưới cổ của người Thái Mường Lò

Trong một đám cưới cổ của người Thái Mường Lò – Yên Bái có nhiều bước như:
“Chóm pạư” – Thăm dò, “Pay tham pạư” – Đi ăn hỏi, “Khắt mák pú nợ” – Cắm lá
trầu bé, “Khắt mák pú luông” – Cắm lá trầu lớn, “Tỏn pạư” – Đón dâu, “Ngái hua
păn chường khá”- Tiệc đầu nhận lễ.
Trong đó lễ đón dâu rất được coi trọng. Đây là bước quan trọng nhất, được cả nhà
trai và nhà gái tiến hành rất thận trọng, bởi từ giây phút trọng đại này, cô dâu
chính thức trở thành một thành viên của nhà trai, từ đây hai gia đình đều chung tay
giữ gìn cho bếp lửa gia đình đôi trẻ mãi nồng ấm.
(Mâm đồ lễ của nhà trai)

Nhà trai đem lễ vật sang nhà gái gồm: 100kg – 120kg lợn hơi; một con lợn từ
03kg – 05kg mổ sẵn để thờ bên ngoại bố mẹ vợ; 10l – 120l rượu, 40kg – 50kg gạo
nếp ngon; 10 con gà, trong đó bốn con mổ sẵn gói thành bốn gói, từng đôi một; 4
gói xôi; 12 ống cá hoặc thịt; 10 gắp cá xấy; 1 gắp trứng; 1 túi vải nhỏ vừng; 2 đôi
vòng bạc, trong đó một đôi cho cô dâu; 1 chiếc lược sừng; 2 lọn tóc của bà, của
mẹ gom sau mỗi lần chải và 1 chiếc trâm bạc để tằng cẩu; 80 miếng trầu têm sẵn
gói trong 4 gói; 4 gói thuốc lào; 1 buồng cau; 80 lá trầu tươi kèm vỏ để ăn trầu;
1m vải đỏ; tiền công rể (800 đến 1.000.000đ ngày nay).

Nhà gái chuẩn bị lễ vật cho nhà trai: Từ 10 đến 12 chiếc đệm, 10 đến 12 chiếc
chăn, 01 chiếc màn đen, 01 đến 02 chiếc hòm gỗ để đựng vải tự dệt, 02 chiếc bem
đan bằng song, mây để đựng quần áo và đồ trang sức, 20 đến 30 chiếc đệm ngồi,
30 đến 40 chiếc gối, 02 chiếc áo dài – “sửa co long” tặng bố và mẹ chồng (những
áo này cô dâu chỉ mặc khi bố, mẹ chồng qua đời và treo trên cây cảo bên mộ).
lựa lời dỗ, gõ cây thổi sáo cho con nghe…”.

Bên nhà trai hát xin của: “Xin được dâu rồi muốn xin nữa/ Xin từ đũa từ bát/ Xin
từ chiếc mâm chiếc vại/ Xin từ chiếc màn viền vải đỏ/ Xin cả chiếc dây để căng
bức rèm/ Xin từ giống dê tốt Mường Bú/ Xin cả giống trâu sừng cong/ Trâu khéo
cầy ruông, ruộng mới tốt…”.

Bên gái lịch sự hát cho của, nhà gái nhún mình kêu nghèo khó, nhưng rồi cũng sẽ
lo liệu đầy đủ những gì nhà trai yêu cầu. Gọi là “xin” và “cho”, thực chất là sự biết
ơn với bậc sinh thành, hai họ cùng nhau vun vén cho đôi vợ chồng trẻ có đủ điều
kiện ban đầu của cuộc sống mới.

Cuối cùng nhà trai hát mời ông bà thông gia cùng đến nhà trai mừng dâu rể.

Đúng giờ tốt lễ đưa dâu tiến hành, nhà trai cử người khiêng lễ vật nhà gái tặng.
Trước khi đưa dâu, bà mối của nhà trai đưa cho bà mối của nhà gái số tiền tương
đương với 50.000đ ngày nay, tiền này khi cô dâu đến nhà trai sẽ được đặt vào
mâm cúng, gọi là tiền mừng vía dâu rể – “ngớt tám khảu”. Khi đòan người đón,
đưa dâu tới nơi, nhà trai trải chiếu bên trong cửa chính, trên có mâm với những
chén rượu đã rót đầy, mỗi người đưa dâu của nhà gái đều được mời cạn một chén
và ăn một miếng trầu để tỏ tình thân thiện rồi mới được vào nhà, tục này gọi là
“Lảu suối tin” – rượu rửa chân, mang ý nghĩa từ nay hai nhà coi nhau như ruột
thịt, mọi người khỏe mạnh, không đau gối chồn chân, những bụi bặm đời thường
được rửa sạch để từ nay chung tay xây dựng cuộc sống mới.

Khi cô dâu vào nhà, bà mối hai bên cùng đưa cô dâu đến quỳ trước bàn thờ tổ tiên
khấn lạy ba vái để báo cáo, rồi đi lạy từng mâm cỗ, những người đến dự ở từng
mâm nhẹ nhàng chúc tụng và khuyên bảo đôi vợ chồng trẻ điều hay, lẽ phải, tục
này gọi là: “Paự ók nả ro quám bok quam son” – ra mắt xin lời dạy bảo. Sau khi
lạy hết các mâm, hai vợ chồng lại đi lạy từng mâm rượu lần nữa, với mục đích xin

của một nền văn hóa.