Điều trị ngộ độc cồn công nghiệp

Thời gian gần đây xuất hiện nhiều trường hợp ngộ độc do uống rượu
có pha cồn công nghiệp methanol khiến không ít nạn nhân tử vong. Bài viết
dưới đây nhằm mục đích nhắc lại về độc tính của methanol, các triệu chứng
và dấu hiệu ngộ độc cùng các nguyên tắc chính để việc xử lý cấp cứu được
nhanh chóng và chính xác.
Methanol là một loại rượu có độc tính cao, thường gặp trong chất dung môi
dùng lau kính xe, chất chống đóng băng cho ống dẫn xăng dầu, dung dịch mực in
cho máy photocopy, nhiên liệu cho các bếp lò nhỏ, dùng pha sơn và như một chất
dung môi công nghiệp. Hiện nay có thêm những ứng dụng mới cho methanol, nhất
là việc đề nghị sử dụng nó như một nguồn năng lượng thay thế.

Điều trị cho bệnh nhân ngộ độc rượu.
Diễn tiến lâm sàng của ngộ độc methanol xảy ra nhiều giờ sau khi uống. Do
tình trạng ngộ độc methanol nặng thường liên quan đến sự chậm trễ trong điều trị,
việc phân biệt giữa ngộ độc thực sự hay chỉ là nghi ngờ tạo ra nhiều thách thức
cho thầy thuốc lâm sàng vì những xét nghiệm, các thuốc giải độc và vấn đề chăm
sóc đặc biệt không phải lúc nào cũng sẵn có.
Liều tử vong của methanol tinh chất ước lượng khoảng 1-2 ml/kg; tuy
nhiên, đã có báo cáo về trường hợp mù vĩnh viễn và tử vong với liều chỉ khoảng
0,1ml/kg (6-10ml ở người lớn).
Methanol hấp thu dễ dàng qua ruột, da và phổi; chuyển hóa chậm qua gan.
Nồng độ huyết thanh cao nhất xảy ra 30-60 phút sau khi uống. Khoảng 3% liều
methanol được bài tiết qua phổi hoặc bài tiết không thay đổi qua thận. Thời gian
bán hủy của methanol kéo dài 30-50 giờ khi điều trị bằng thuốc giải độc.
Triệu chứng
Triệu chứng đầu tiên của ngộ độc methanol xảy ra từ 12 - 24 giờ sau khi
uống, có triệu chứng giống với ngộ độc ethanol, bao gồm chóng mặt, lú lẫn, thất
điều vận động, yếu cơ, nhức đầu, buồn nôn, nôn và đau bụng. Nhìn chung, các
triệu chứng này có thể giống say rượu và do nhiễm độc nhẹ do ethanol gây ra.

loại trừ nếu không thấy, do osmolal gap sẽ giảm dần cùng với việc chuyển hóa của
methanol.
Các yếu tố khác để chẩn đoán là thay đổi ở mắt bao gồm sung huyết đĩa thị
(optic disc) hoặc phù đĩa thị, đôi khi có bạc màu đĩa thị.
Điều trị
Cần điều trị bằng chất kháng độc tố (antidote) khi nồng độ methanol trong
huyết thanh lớn hơn 20mg/dl trong thời gian ngắn sau khi uống; tuy nhiên, ở
những nạn nhân được đưa đến muộn, cần phải điều trị ở bất kỳ nồng độ methanol
nào khi thấy có biểu hiện của nhiễm độc toàn thân.
Tương tự như đối với ethylene glycol, 3 mục tiêu chính của điều trị bao
gồm xử lý tình trạng toan chuyển hoá, ức chế chuyển hóa của methanol và tăng
cường đào thải những hợp chất chưa chuyển hóa cùng những chất chuyển hóa độc
hại đang tồn đọng trong cơ thể.