Kiến trúc xanh cho nhà ở Việt Nam - Ứng dụng từ kinh nghiệm của Trung Quốc
I- Kiến trúc xanh trên thế giới và Trung Quốc
Trong những năm gần đây, trước thực tế đáng báo động của ảnh hưởng ngành công
nghi
ệp xây dựng với môi trường sống, vấn đề sụt giảm nghiêm trọng các nguồn năng
lượng
,...dẫn đến nhu cầu cần tìm ra hướng đi mới cho ngành công nghiệp xây dựng theo xu
hướng phát triển bền vững. Các khái niệm như kiến trúc thích ứng khí hậu, kiến trúc phát triển
bền vững, kiến trúc môi trường, kiến trúc sinh thái, kiến trúc có hiệu quả về năng lượng, kiến
trúc xanh...xuất hiện và trở thành các vấn đề được chú ý.
Tiến sĩ Matthias Krups, Chủ tịch tập đoàn thông tin xây dựng BCI và tạp chí kiến trúc
FuturArc cho rằng: “Đây là trách nhiệm của kiến trúc sư ngay từ khi bắt đầu bản vẽ. Phải cẩn
trọng giúp giảm chi phí cho công trình trong suốt vòng đời của nó, qua đó giảm ảnh hưởng đến
môi trường”.
Rất nhiều những nước đã phát triển đang tích cực đẩy mạnh phát triển kiến trúc năng
lượng thấp v
à kiến trúc không tiêu hao năng lượng, xây dựng nhiều dự án công trình mẫu, đạt
được th
ành quả đáng khích lệ.
Trung Quốc đã ban hành “Tiêu chuẩn đánh giá kiến trúc xanh”
Năm 2003, khi bắt đầu thực hiện kế hoạch thiết kế và xây dựng công trình Thế vận hội
Olympic 2008, Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc đã ban hành Hệ thống đánh giá công
trình xây dựng Olympic xanh (GOBAS – Green Olympic Building Assessment System) dùng để
chọn lựa và thẩm duyệt thiết kế các công trình Olympic 2008 tại Bắc Kinh, bao gồm cả khu nhà
ở, khách sạn phục vụ Olympic. Năm tiêu chí của công trình xây dựng xanh của Trung Quốc là:
Ti
ết kiệm đất và bảo vệ môi trường ngoài nhà.
Ti
ết kiệm năng lượng và tận dụng tài nguyên
Ti
ết kiệm nước và tận dụng tài nguyên nước

khu vực, giảm bớt khối lượng thi công công trình, tránh phá hoại cảnh quan môi trường sinh
thái vốn có, tránh phá hoại môi trường đất. Khu vực thi công đều tiến hành xử lý bảo vệ độ dốc
và gia cố địa chất. Tổ chức thoát nước mưa, nước sử dụng tại công trường, thông qua bể cát
lắng đưa đến mạng lưới nước mưa thành phố. Nước thải thông qua bể lọc đưa đến ống thoát
nước thải th
ành phố. Xây dựng những khu vực gia công vật liệu thống nhất, vị trí tránh xa khu
vực nhà ở và đường đô thị, đảm bảo không ô nhiễm và tiếng ồn thấp. Hiện trường thi công thiết
kế tường bao bằng gạch, độ cao 2.5m, đảm bảo thi công an toàn.
d)Ưu hoá môi trường tiếng ồn, gió và ánh sáng.
Trong phương án ưu hoá thiết kế kiến trúc xanh đã suy tính đến địa hình, địa thế, có
phương án thiết kế ưu hoá đối với môi trường tiếng ồn, ánh sáng v
à gió.
- Giả định môi trường gió:
Thông qua phân tích giả định môi trường gió bằng máy tính, điều chỉnh hướng và góc
độ của kiến trúc. Thông qua giả định môi trường gió, phân tích ưu hoá bố cục quy hoạch toàn
khu, phân tích không khí và t
ốc độ gió, kết hợp thiết kế cảnh quan môi trường, cây xanh và
th
ảm thực vật, tránh tạo thành và giảm thiểu những mảng gió cuốn diện tích lớn và những góc
chết. Tại những khu vực thích hợp tăng cường quản lý, vệ sinh, tránh bụi và tồn đọng rác thải.
Hình 5: Bố cục Cảnh quan.
Sắp xếp kiến trúc theo nguyên tắc hướng Nam nhỏ hướng Bắc lớn, hướng Nam thấp
hướng Bắc cao. Hướng kiến trúc chính ph
ù hợp với gió chủ đạo mùa hè tại địa phương (hướng
Đông Nam), định hướng không khí xuyên qua, có được hiệu quả thông gió tự nhi
ên, có lợi cho
ch
ất lượng không khí và thông gió tự nhiên trong nhà, tăng tốc toả nhiệt của kết cấu kiến trúc
bảo vệ ngoài, từ đó giảm thấp áp lực điều hoà. Kiến trúc mặt Đông Bắc trở thành đập ngăn gió
nhân tạo gió Đông Bắc, hướng gió chủ đạo mùa đông, lại vừa có thể chống sự thâm nhập của

di
ện tích cây xanh trên mặt đất.
Hình 3: Phân tích mặt chiếu. Hình 4: Lợi dụng không gian ngầm.
Ba khu vực ngầm đều lợi dụng đặc điểm địa hình dốc của khu vực, tại những vị trí khác
nhau lắp cửa sổ ngoài hoặc mở rộng tự nhiên, thuận lợi cho thông gió và chiếu sáng tự nhiên.
K
ết hợp mái nhà được thiết kế theo kiểu cảnh quan viên lâm, từ đó tiết kiệm năng lượng dùng
trong thông gió, chi
ếu sáng trong khu vực ngầm.
Trạm xử lý ép rác được xếp ở góc Tây Bắc, tránh hướng gió chủ đạo của thành phố
Nam Ninh, sáng tạo một môi trường không khí sạch sẽ, trong lành.
- Giả định môi trường ánh sáng trong nhà:
Từ thiết kế mặt bằng bố trí hợp lý hướng nhà để có được hiệu quả thông gió tự nhiên
cao; nhà v
ệ sinh đều thiết kế cửa sổ thông gió lấy sáng tự nhiên. Kết hợp kỹ thuật vật liệu mới,
kỹ thuật che nắng kinh tế, hợp lý. Đảm bảo chiếu sáng tự nhiên có thể đáp ứng nhu cầu hoạt
động trong nh
à, tiết kiệm điện, nâng cao môi trường thị giác dễ chịu trong nhà.
H
ệ thống che nắng chiếu sáng tự điều chỉnh – lắp đặt cửa sổ với tấm chắn nắng có thể
điều chỉnh được, lắp phía trong kính trung không hợp kim nhôm. Tấm chắn nắng có thể điều
tiết phúc xạ nhiệt mặt trời ảnh hưởng lên không gian trong nhà, không những giảm bớt tiêu hao
năng lượng điều hoà, còn có thể đáp ứng nhu cầu nhật chiếu với những mùa khác nhau. Lấy
con người l
àm tiêu chí chính, nâng cao chất lượng môi trường trong nhà và độ dễ chịu.
* Đánh giá của chuyên gia.
Đây là một dự án nhà ở xanh tại thành phố Nam Ninh – phía Tây Nam Trung Quốc. Tại
phương Nam vấn đề che nắng l
à mấu chốt trong việc tiết kiệm năng lượng và cải thiện môi
trường nhiệt trong nh