Bài tiểu luận cá nhân .
LỜI MỞ ĐẦU
Giả như con người không có nền đạo đức thì thế giới này sẽ ra sao? Nếu vậy ắt hẳn
con người sẽ không tồn tại. Đạo đức là để hướng dẫn những hành vi của mình, nếu con
người không có đạo đức thì con người cũng giống như bao nhiêu sinh vật khác vậy,
không hơn không kém. Con người khác với con vật là ở chỗ, con người có tình yêu
thương được thể hiện trong quan hệ giữa người với người. Những tiêu chuẩn hướng dẫn
hành vi giúp con người sống đúng với hữu thể có lý trí và linh hồn. Một xã hội mà trong
đó con người không tôn trọng nhau, nghĩa là không được xây dựng trên những giá trị
đạo đức thì xã hội ấy không còn là xã hội đúng như tên gọi của nó nữa. Một xã hội trong
đó mọi người tôn trọng nhau, cư xử với nhau có trên có dưới thì xã hội đó mới thực là xã
hội của con người.
A/ NHỮNG KHÁI NIỆM Ở CÁC KHÍA CẠNH KHÁC NHAU VỀ ĐẠO
ĐỨC.
- Theo chủ nghĩa Mác thì đạo đức là cái có thật trong ý thức xã hội, trong đời sống tinh
thần của con người nghĩa là về lý luận nó là bộ phận của kiến trúc thượng tầng xã hội.
Đạo đức tồn tại trong mọi ý thức, hoạt động giao lưu, trong toàn bộ hoạt động sống của
con người.
- Góc độ xã hội: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt được phản ánh dưới
dạng những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực điều chỉnh (hoặc chi phối) hành vi của con
người trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên với xã hội, giữa con người với
nhau và với chính bản thân mình.
- Góc độ cá nhân: Đạo đức chính là những phẩm chất, nhân cách của con người, phản
ánh ý thức, tình cảm, ý chí, hành vi, thói quen và cách ứng xử của họ trong các mối quan
hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội, giữa bản thân họ với người khác và trong đời
GVHD: NCS. Phan Thanh Hải
SVTH : Nguyễn Đình Hoàng – Lớp C15KCD5 Trang 1
Bài tiểu luận cá nhân .
sống xã hội, đòi hỏi tất yếu mỗi người phải ý thức được ý nghĩa, mục đích hoạt động của
mình trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Những hoạt động đó bao giờ cũng có sự chi
phối của những quan hệ giữa các cá nhân, cá nhân và xã hội. Những mối quan hệ đó qui

những nội dung mới, và vì vậy, về thực chất, đó là đạo đức mới – đạo đức cách mạng.
Quan điểm “đức là gốc” của con người đã xuất hiện từ xa xưa trong học thuyết “đức trị”
của Nho giáo. Rõ ràng, quan điểm “đức là gốc” của Nho giáo chứa đựng những yếu tố
hợp lý nhất định, nhưng vấn đề ở đây là “đức” mà Nho giáo nói đến lại là những chuẩn
mực đạo đức phong kiến trói buộc con người vào những lễ giáo hủ bại, phục vụ cho chế
độ đẳng cấp, tôn ti trật tự hết sức hà khắc của giai cấp phong kiến. “Đức là gốc” trong tư
tưởng Hồ Chí Minh là đạo đức mới – đạo đức cách mạng mang bản chất giai cấp công
nhân, kết hợp truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và những tinh hoa của đạo đức
nhân loại. Sự khác biệt giữa đạo đức cũ với đạo đức mới đã được Hồ Chí Minh chỉ rõ:
“Có người cho đạo đức cũ và đạo đức mới không có gì khác nhau. Nói như vậy là lầm
to. Đạo đức cũ và đạo đức mới khác nhau nhiều. Đạo đức cũ như người đầu ngược
xuống đất chân chổng lên trời. Đạo đức mới như người hai chân đứng vững dưới đất,
đầu ngẩng lên trời. Đó quyết không phải là đạo đức thủ cựu. “Nó là đạo đức mới, đạo
đức vĩ đại, nó không phải vì danh vọng cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân
tộc, của loài người.
Xét về lý luận, quan điểm “đức là gốc” của Hồ Chí Minh có nội dung phong phú, bao
trùm và xuyên suốt toàn bộ tư tưởng đạo đức cách mạng của Người. Theo chúng tôi,
GVHD: NCS. Phan Thanh Hải
SVTH : Nguyễn Đình Hoàng – Lớp C15KCD5 Trang 3
Bài tiểu luận cá nhân .
bước đầu, có thể hiểu quan điểm “đức là gốc” của Hồ Chí Minh gồm những nội dung cơ
bản như sau:
Thứ nhất, đạo đức là “gốc”, là nền tảng của người cách mạng. Giống như cây phải có
gốc, sông, suối phải có nguồn, người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền
tảng thì mới hoàn thành được sự nghiệp cách mạng cực kỳ gian khổ khó khăn. Không
phải ngẫu nhiên mà khi Lênin mất, Hồ Chí Minh đã viết những dòng đầy xúc động trước
tấm gương đạo đức trong sáng mẫu mực của người thầy vĩ đại : “Không phải chỉ thiên
tài của Người, mà chính là tính coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trong
sáng, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của người thầy, đã ảnh
hưởng lớn lao tới các dân tộc châu Á và đã khiến cho trái tim của họ hướng về người,

thành mọi nhiệm vụ được giao. Và khi đã thấy sức không vươn lên được thì sẵn sàng
nhường bước, học tập và ủng hộ người tài đức hơn mình, để họ gánh vác việc nước việc
dân. Như vậy, “đức là gốc” ở đây phải là “đức lớn” – đức tận tâm, tận lực phấn đấu hy
sinh vì cách mạng, vì nước vì dân, nó không đồng nhất với những phẩm chất đạo đức
thông thường cụ thể, như hiền lành, ngoan ngoãn, tốt bụng... trong đời sống hàng ngày.
Thứ ba, "Đức là gốc" trong xây dựng Đảng là Đảng phải “là đạo đức, là văn minh”.
Như vậy, theo Hồ Chí Minh, Đảng phải "là đạo đức, là văn minh" trong đó đạo đức là
"gốc", vẫn là vấn đề được Hồ Chí Minh đặt lên trên hết, trước hết. Bởi Đảng cộng sản
muốn đóng được vai trò tiên phong thì trước hết phải là một đảng tiêu biểu cho đạo đức
cách mạng, tận tâm, tận lực phụng sự tổ quốc và nhân dân. Có lẽ trong lịch sử phong
trào cách mạng thế giới, hiếm có một lãnh tụ cách mạng nào coi trọng vấn đề đạo đức
đến tầm mức như Hồ Chí Minh, đã đặt đạo đức lên vị trí hàng đầu trong công tác xây
dựng Đảng. Bởi thế, một đảng nếu xa rời mục tiêu lý tưởng cách mạng, nếu thoái hóa về
đạo đức thì tức là đã hỏng từ "gốc" và cuộc cách mạng nếu được tiếp tục, tất yếu sẽ bị
biến chất và không còn ý nghĩa. Tất nhiên, một đảng tiên phong cách mạng nếu chỉ có
đạo đức cách mạng thì chưa đủ mà Đảng còn phải "là văn minh", phải tiêu biểu cho trí
tuệ của cả dân tộc. Ngoài đạo đức cách mạng là yêu cầu tiên quyết, Đảng còn phải có trí
GVHD: NCS. Phan Thanh Hải
SVTH : Nguyễn Đình Hoàng – Lớp C15KCD5 Trang 5
Bài tiểu luận cá nhân .
tuệ, có năng lực nhận thức quy luật và hành động cách mạng đúng đắn, biết phân tích
chính xác tình hình, đề ra đường lối, chủ trương sát đúng, đưa cách mạng tiến lên từng
bước.
Có thể nhận thấy, quan niệm "Đảng ta là đạo đức, là văn minh", đạo đức là "gốc" trong
xây dựng Đảng là một tư tưởng xuyên suốt, nhất quán trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Hồ
Chí Minh cho rằng, Đảng sẽ mất vai trò lãnh đạo và không được nhân dân tín nhiệm nữa
nếu Đảng yếu kém, không trong sạch, suy thoái về đạo đức. Người cảnh báo: "Một dân
tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất
định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi nếu lòng dạ không
trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân. Do đó, thường xuyên tự đổi mới và tự

làm trung tâm của mọi suy tư và chủ đích của mọi hành động. Cụ Hồ thuộc loại hiền
triết đó.
2. Quan điểm nhân, nghĩa, trí, dũng:
- Nhân là thật thà thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí và đồng bào. Vì thế mà kiên
quyết chống lại những người, những việc có hại đến Đảng, đến nhân dân. Vì thế mà sẵn
lòng chịu cực khổ trước mọi người, hưởng hạnh phúc sau thiên hạ. Vì thế mà không ham
giàu sang, không e cực khổ, không sợ oai quyền.
Những người đã không ham, không e, không sợ gì thì việc gì phải họ đều làm được.
- Nghĩa là ngay thẳng, không có tư tâm, không làm việc bậy, không có việc gì phải
giấu Đảng. Ngoài lợi ích của Đảng, không có lợi ích riêng phải lo toan. Lúc Đảng giao
cho việc, thì bất kỳ to nhỏ, đều ra sức làm cẩn thận. Thấy việc phải thì làm, thấy việc
phải thì nói. Không sợ người ta phê bình mình, mà phê bình người khác cũng luôn luôn
đúng đắn.
- Trí vì không có việc tư túi nó làm mù quáng, cho nên đầu óc trong sạch, sáng suốt.
Dễ hiểu lý luận. Dễ tìm phương hướng. Biết xem người. Biết xét việc. Vì vậy, mà biết
GVHD: NCS. Phan Thanh Hải
SVTH : Nguyễn Đình Hoàng – Lớp C15KCD5 Trang 7
Bài tiểu luận cá nhân .
làm việc có lợi, tránh việc có hại cho Đảng, biết vì Đảng mà cất nhắc người tốt, đề
phòng người gian.
- Dũng là dũng cảm, gan góc, gặp việc phải có gan làm. Thấy khuyết điểm có gan sửa
chữa. Cực khổ khó khăn, có gan chịu đựng. Có gan chống lại những sự vinh hoa, phú
quý không chính đáng. Nếu cần, thì có gan hy sinh cả tính mệnh cho Đảng, cho Tổ quốc,
không bao giờ rụt rè, nhút nhát.
1.Quan điểm đạo đức trung với nước, hiếu với dân.
Xét về mối quan hệ của đạo đức thì Bác Hồ đặt ưu tiên hàng đầu cho mối quan hệ
giữa dân với nước, giữa nhân dân với tổ quốc. Đây là mối quan hệ chi phối tất cả các
mối quan hệ khác. Chính vì vậy, Bác Hồ đặt phẩm chất trung với nước, hiếu với dân là
phẩm chất hàng đầu của người đảng viên. Trung hiếu là khái niệm thuộc đạo đức truyền
thống nhưng được Bác Hồ vận dụng theo quan điểm mới phù hợp với hoàn cảnh mới

Người còn nhấn mạnh: “Cán bộ muốn cho xứng đáng phải làm được việc. Muốn
làm được việc, thì phải được dân tin dân phục dân yêu. Muốn được dân tin dân
phục dân yêu, cán bộ phải tự mình làm đúng đời sống mới. Nghĩa là phải siêng
năng, tiết kiệm, trong sạch, chính đáng. Nếu không thực hành bốn điều đó mà
muốn được lòng dân, thì cũng như bắc dây leo trời”.
Cần: Tức là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng dẻo dai. Dao siêng mài thì sắc bén. Ruộng
siêng làm cỏ thì lúa tốt. Người siêng học tập thì mau tiến. Siêng nghĩ ngợi thì hay có
sáng kiến. Siêng hoạt động thì có sức khỏe. Người siêng năng thì mau tiến bộ. Cả nhà
siêng năng thì chắc ấm no. Cả làng siêng năng thì làng phồn thịnh. Cả nước siêng năng
thì nước giàu mạnh. Muốn cho chữ cần có nhiều kết quả hơn, thì phải có kế hoạch cho
mọi công việc.
GVHD: NCS. Phan Thanh Hải
SVTH : Nguyễn Đình Hoàng – Lớp C15KCD5 Trang 9
Bài tiểu luận cá nhân .
Cây gỗ bất kỳ to nhỏ đều có gốc và ngọn. Công việc bất kỳ to nhỏ đều có điều nên làm
trước, nên làm sau. Nếu không có kế hoạch, điều nên làm trước mà để làm sau, điều nên
làm sau mà đưa làm trước, như thế sẽ hao tổn thời giờ, mất công nhiều mà kết quả ít.
Siêng năng và kế hoạch phải đi đôi với nhau. Kế hoạch lại phải đi đôi với phân công để
nhằm vào hai điểm: công việc (làm trước sau) và nhân tài (năng lực ai vào việc nấy).
Cần và chuyên phải đi đôi với nhau. Cần là phải biết cách nuôi dưỡng, phân bổ cả tinh
thần, vật chất và lực lượng của mình một cách hợp lý để làm việc lâu dài.
Đêm 30 Tết năm 1957, Bác đến thăm ba đồng chí cảnh vệ trực Phủ Chủ tịch và dạy anh
em cách pha trà. Lượt nước đầu tiên và thứ hai, Bác đều rót vào một chiếc ca to, đậy kín
lại. Lượt nước thứ ba, Bác rót ra 4 chén con để mọi người cùng uống. Tiếp những lượt
nước sau, Bác chuyển trà từ ca vào ấm rồi thêm nước sôi vào, nhờ thế nước trà vẫn đậm
đà. Cuối buổi, Bác mới nói: “Nghe nói mấy chú đầu tháng “trung nông”, giữa tháng
“bần nông”, cuối tháng “cố nông” như thế là chi tiêu không kế hoạch. Nếu các chú chi
tiêu theo lối pha trà của Bác thì vừa đủ tiền tiêu, vừa khỏi phải trả nợ”.
Kiệm: Là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi. Cần với kiệm phải đi
đôi với nhau như hai chân của con người. Cần mà không kiệm, làm chừng nào, xào

thần liêm khiết trong nhân dân.
Thời kỳ chống chiến tranh phá hoại Mỹ năm 1965, nhân dân Hà Nội phải ăn cơm độn
mỳ sợi, ngô, bột, bo bo. Bác yêu cầu: “Các chú thổi cơm độn cho Bác. Nhân dân, cán bộ
ta ăn độn bao nhiêu phần trăm, cứ độn cho Bác từng ấy, giống như cán bộ với dân”, anh
em cấp dưỡng thương Bác quá bèn thưa rằng quy định các cụ già trên 70 tuổi không phải
ăn độn, nhưng Bác không đồng ý. Anh em bèn xay nhỏ ngô trộn vào gọi là thì Bác vẫn
nhắc lại rõ ràng: “50% cơ mà!”.
GVHD: NCS. Phan Thanh Hải
SVTH : Nguyễn Đình Hoàng – Lớp C15KCD5 Trang 11