Mộc Khí
(Phần 1)
1.- ĐẠI CƯƠNG
- Phương Đông, Mùa Xuân, Buổi sáng là biểu hiện của Thiếu dương khí
(theo đồ hình thái cực).
- Tính chất của Thiếu dương là khởi sinh, khởi động. Thiếu dương khí ở
người chính là Mộc khí.
- Mở đầu truyện Kiều, thi hào Nguyễn Du viết : "Ngày Xuân con én đưa
thoi", mùa Xuân báo hiệu Mộc khí phát động, biểu hiện bằng hình ảnh nhộn nhịp
của chim én.
- Theo tổ chức Y Tế thề giới (OMS) sự phát triển sinh lý của trẻ em, có thể
phát triển nhanh vào mùa Xuân hoặc vào mấy giờ đồng hồ sau khi thức giấc (buổi
sáng), như vậy, mùa Xuân và buổi sáng có liên hệ với Mộc khí.
- J. G Henrotte và các cộng tác viên, trong "Revue de la société Francaise
d?hydrologie" 2
è
Trimettre, 1972, nhận xét rằng hàm lượng Cholesterol trong máu
rất cao vào những tháng đầu năm (Cholesterol là 1 dấu hiệu quan trọng trong việc
đánh giá chức năng của gan). Như vậy, mùa Xuân có liên hệ với Mộc khí.
2.- NHỮNG BIỂU HIỆN CỦA MỘC KHÍ
- Về Cơ Thể
a) Mắt và thị giác
- Thiên 'Âm Dương Ứng Tượng Đại Luận' (TVấn 5) ghi : "Can khai khiếu
ở mắt".
- Tại Sietle (Mỹ) các nhà nghiên cứu nhận thấy : nhiều người bị sưng Gan
sau khi trích lấy máu ở dái tai (Các nhà nghiên cứu cho là vì nhiễm trùng, tuy
nhiên, nếu trích máu cũng ở tai nhưng vào vùng Thuyền tai hoặc Luân tai... thì
không thấy Gan sưng, nếu có nhiễm trùng thì chỉ vùng đó viêm, sưng thôi, không
ảnh hưởng gì đến Gan. Ngành Nhĩ châm (châm ở loa tai) cho thấy : dái tai là vùng
phản chiếu của Mắt, Mắt tổn thương, gây ảnh hưởng đến Gan vì Can khai khiếu ở
mắt. Như vậy giữa Gan và mắt có sự liên hệ với nhau.

3. Gân cơ
- Thiên ?Âm Dương Ứng Tượng Đại Luận? (TVấn 5) ghi : "Can chủ gân
cơ".
- Trong cơ thể, các sợi gân cơ liên kết với nhau thành hệ vận động. Khởi
động là đặc tính của Thiếu dương, do đó Mộc khí và sự vận động có liên hệ với
nhau.
- Can huyết đầy đủ, gân cơ được nuôi dưỡng tốt, vận động tốt. Can huyết
kém sẽ gây các chứng tê bại, co quắp, run rẩy...
- Trong cơn động kinh, co giật, các gân cơ co quắp... là dấu hiệu Mộc khí
vượng.
- Tùy biểu hiện tương ứng, có thể tìm ra dấu hiệu vượng suy của Mộc khí ở
các cơ quan Tạng phủ.
Thí dụ : + Bao tử co thắt là dấu hiệu Mộc của Tỳ vượng.
+ Lưỡi khó cử động là dấu hiệu Mộc của Tâm suy.
4. Móng tay, móng chân
- Thiên ?Âm Dương Ứng Tượng Đại Luận? (TVấn 5) ghi : "Hoa của Can là
Trảo". (Vẻ đẹp của Can là móng) và "Ở mức đầy của Can là móng, vấu".
- Thiên ?Ngũ Tạng Sinh Thành? (TVấn 10) ghi : "Can vinh ra ở trảo".
- Móng tay, móng chân (cũng như ngón tay, ngón chân), giống như những
đọt lá cây, những chỗ khởi sinh, tương ứng với Thiếu dương, do đó, Mộc khí liên
hệ với các móng tay, móng chân. Trong châm cứu, các Tỉnh huyệt luôn khởi ở đầu
các ngón tay, ngón chân.
- Móng tay, móng chân mềm, là dấu hiệu Mộc khí suy (hay gặp nơi người ít
lao động).