Cách tính lãi suất kép
Biết cách tính lãi suất kép để làm gì? Quan trọng lắm chứ. Giả thử các bạn đọc
trên báo một quảng cáo: “Bạn muốn có 1 triệu đô-la? Hãy tham gia cuộc thi của
chúng tôi. Người thắng cuộc sẽ nhận 25.000 đô-la liên tục trong 40 năm - tính ra
chính xác là 1 triệu đô-la. Còn chần chờ gì nữa, xin mời, xin mời.”
Với người bình thường, bốn mươi lần nhận 25.000 đô-la chính là 1 triệu chứ gì
nữa. Nhưng với chúng ta, sau khi bỏ công đọc đến ngay đây ắt sẽ bĩu môi, tuyên
bố: “Xạo”.
Vì sao? Nếu siêng năng, chúng ta áp dụng công thức, nếu lười, hãy bật máy vi tính
lên, chúng ta sẽ biết ngay, tổng giá trị hiện tại của quảng cáo này chỉ tròm trèm
300.000 chứ làm gì đến 1 triệu đô-la, nếu dùng lãi suất chiết khấu 8%/năm.
Trong cuộc sống, dù chưa phải là nhà doanh nghiệp, chúng ta phải đứng trước
những chọn lựa mang tính “tài chính” mà quyết định đúng đắn chỉ có thể dựa vào
tính toán lạnh lùng theo công thức, chứ không thể dùng cảm tính để cân đo thiệt
hơn. Nào là vay nợ, chơi hụi, mua bảo hiểm; nào là để dành tiền cho con đi du
học, mua nhà trả góp...
Giả thử bạn phải đi vay 22 triệu đồng, lãi suất 12%/năm, trả dần cả vốn lẫn lãi
trong sáu năm. Bạn phải tính xem mỗi năm phải dành ra bao nhiêu tiền để thanh
toán khoản vay này. Dùng phần mềm Mathwiz (xem thêm ghi chú 1 ở cuối bài),
chúng ta biết để trả hết món nợ này, hàng năm chúng ta phải bỏ ra 5,351 triệu
đồng.
Một công ty bảo hiểm chào bán hợp đồng với bạn, họ tư vấn như thế này: hàng
quý bạn chỉ việc nộp cho họ 1 triệu, đều đặn như thế trong 25 năm, họ sẽ giao cho
bạn một cục tiền 300 triệu đồng. Nếu chưa đọc bài này, có lẽ bạn sẽ nhẩm tính: 1
triệu nhân cho bốn quý vị chi mỗi năm phải đóng 4 triệu. Hai mươi lăm năm, tính
ra mới đóng 100 triệu so với 300 triệu họ hứa sẽ trao. Chà, hợp đồng này nghe hấp
dẫn thật đấy. Nhưng lỡ đọc bài “Thời gian là tiền bạc” rồi, chắc bạn sẽ phải tò mò
dùng phần mềm tính xem công ty bảo hiểm này tính dựa trên lãi suất như thế nào.
Kết quả cho thấy, lãi suất của hợp đồng chỉ là 7,75%/năm, tính ra chưa bằng lãi
suất gởi tiết kiệm.
Áp dụng các công thức nói trên, chúng ta cũng có thể giải những bài toán đố mang

Internal Rate of Return, tạm thời cứ xem nó là lãi suất chúng ta cần tìm và PMT là
khoản tiền trả đều đặn mà trong công thức chúng ta ký hiệu là R.
2. Trong Excel cũng có đầy đủ các công thức tính toán tài chính. Bấm Insert
Function, chọn công thức muốn dùng và làm theo hướng dẫn trên màn hình.

3. Với câu hỏi của bạn Linh Tran, “tôi không hiểu các cách tính trên có tính đến
việc lạm phát hàng năm không, khi giá cả tăng một cách nhanh chóng như thế”,
GS. TS. Trần Ngọc Thơ (Đại học Kinh tế TPHCM) trong một dịp ghé thăm
TBKTSG Online đã để lại lời giải thích như sau (xin thay mặt bạn đọc, cám ơn
giáo sư):
Thông thường khi chúng ta tính PV hoặc NPV của một dòng tiền tương lai cho
một dự án nào đó, có hai trường hợp tính toán như sau:
- Nếu dòng tiền thu được mà tính theo giá cả hiện hành (doanh thu, chi phí...), thì
dòng tiền này đã bao gồm lạm phát trong đó và khi chiết khấu với lãi suất, cũng là
lãi suất danh nghĩa, tức là trong lãi suất này đã có lạm phát trong đó rồi. Vô hình
trung trong các công thức tính PV hay FV… thì mẫu số và tử số của công thức đã
đồng nhất với nhau rồi, không cần phải đặt vấn đề đã tính tới lạm phát hay chưa.
- Nhiều công ty khi yêu cầu các chuyên gia tính toán dòng tiền thì phải tính toán
theo dòng tiền thực (cũng hiếm khi ai yêu cầu nhân viên của mình làm vậy). Tức
là các công ty muốn loại trừ yếu tố tăng giá khi tính dòng tiền để muốn biết thực
chất hơn về thành quả của công ty (hay dự án). Trường hợp này, chúng ta chỉ cần
điều chỉnh lãi suất danh nghĩa về lãi suất thực mà thôi. Lưu ý là tính theo cách nào
trong hai cách trên thì kết quả cho ra cũng giống như nhau (chỉ có sai số chút đỉnh
trong quá trình tính toán).
Công thức điều chỉnh lãi suất danh nghĩa về lãi suất thực là: Lãi suất thực = Lãi
suất danh nghĩa – Lạm phát dự kiến (thực ra công thức này không chính xác lắm,
nhưng nếu lạm phát dự kiến là không lớn, chỉ 1 con số, thì dùng công thức này
cũng được).