(1) Bs CK2 Nhi-Khoa Siêu âm . (2) ThS Trưởng khối ngoại-BV Nhi đồng I 1
NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP VỠ CƠ HOÀNH
DO CHẤN THƯƠNG ĐƯỢC PHÁT HIỆN QUA SIÊU ÂM
Nguyễn Hữu Chí
1
– Đào Trung Hiếu
2
Ca lâm sàng
Vỡ cơ hoành, có thể tự nhiên hoặc sau chấn thương ngực hoặc bụng ngực, thường do tai nạn
giao thông. Chẩn đoán dựa trên xquang, CT scan và hoặc siêu âm. Chúng tôi báo cáo một
trường hợp vỡ cơ hoành phải sau chấn thương, được siêu âm phát hiện sau 27 ngày nhập viện.
Case report
Rupture diaphragma, maybe spontaneous or after thorax or thoracoabdominal traumatisms, often
cause motor vehicle accident. To diagnose relying on X ray, CT scan and or ultrasound. We present
case report right rupture diaphragma after trauma, detected after 27 days admitted to hospital.
I. MỞ ĐẦU
Chấn thương bụng kín hoặc chấn thương ngực bụng, một tai nạn cũng thường gặp trong
nhi khoa, đặc biệt là tai nạn giao thông, nhưng tổn thương cơ hoành đơn thuần hoặc phối hợp
hiếm gặp. Chẩn đoán vỡ cơ hoành phần lớn dựa trên chụp X quang ngực hoặc CT scan, siêu
âm chưa được đề cập nhiều. Nhân một trường hợp vỡ cơ hoành do chấn thương được phát
hiện qua siêu âm, chúng tôi xin trình bày ca lâm sàng và hồi cứu lại y văn.
II. CA LÂM SÀNG
Bệnh nhi T.V. Nam, 14 tuổi, nhà ở Long An, được Bệnh viện LA chuyển với chẩn đoán
vỡ gan, gảy xương chậu, tràn máu màng phổi phải. Cách nhập viện 7 giờ, bé ngồi trên xe đẩy
hàng cùng 2 trẻ khác, tuột dốc, xe đè lên bụng, nhập viện trong tình trạng thiếu máu, Mạch
120lần/phút, huyết áp 10/7cmHg, nhịp thở 22 lần/phút, phế âm bên phải giảm, được xử trí
truyền máu, kháng sinh giảm đau, dẫn lưu màng phổi ra khoãng 2 lít dịch (dẫn lưu 2 lần).
* Xquang ngực N1: gảy xương chậu trái, tràn dịch màng phổi phải. N4: tổn thương
vùng giữa và dưới phổi phải kèm TDMP lượng ít, nghĩ phù phổi/ dập phổi phải kèm TDMP
lượng ít. N5: TDMP
* Siêu âm N1, N4, N5, N10, N12, N17, N24: ghi nhận có dập vỡ gan phân thùy IV-V,
TỔNG QUAN-BÀN LUẬN
Vỡ cơ hoành do chấn thương chiếm 1-7%[6], phần lớn do tai nạn giao thông và thường
kết hợp tổn thương nhiều cơ quan như gan, lách hoặc gảy khung chậu, nói chung là những
chấn thương nặng. Cơ chế vỡ cơ hoành có thể do sự gia tăng đột ngột áp lực trong ổ bụng do
chấn thương, dẫn đến sự gia tăng đáng kể độ chênh áp giữa khoang màng phổi và khoang
phúc mạc [2]. Vỡ cơ hoành bên trái thường bị, chiếm 76-86%, bên phải 14-20% [4][8], 2 bên
chỉ có 3,5%.
Chẩn đoán vỡ cơ hoành có thể thể bỏ sót từ 48-66% [3][6] trong 24-48 giờ sau nhập
viện. 8% được chẩn đoán từ sau 6 ngày đến 6 tháng. Bệnh nhân của chúng tôi được chẩn đoán
sau 27 ngày nhập viện, mặc dù triệu chứng lâm sàng có cải thiện nhiều, nhưng đều làm cho

1
2
3
2
2
1
3
1 1. Bờ trước cơ hoành
2. Đường rách gan
1. Bờ trước cơ hoành
2. Bờ sau cơ hoành
3
các bác sĩ lâm sàng lo ngại là tình trạng tràn dịch màng phổi kéo dài và tái lập nhanh. Phải
luôn nghĩ đến ở những bệnh nhân có chấn thương ngực, vỡ khung chậu, chấn thương bụng

III. KẾT LUẬN
Vỡ cơ hoành có thể gặp trong những trường hợp chấn thương ngực hoặc bụng-ngực
nặng, nên nghĩ đến và nếu phim X quang có bất thường, nên thực hiện siêu âm bụng-ngực, có
thể góp phần phát hiện tổn thương cơ hoành.
4
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Ali Akbar, Dakshesh H Parikh (1999), Spontaneous rupture of the diaphragm, Arch Dis
Child, 81: 341-342
[2] Ali Nawaz Khan (2006), Diaphragm, Injury and Paresis, eMedecine.
[3] Arendrup HC et al (1982), Traumatic rupture of the diaphragm, Surg Gynecol Obstet,
154(4): 526-30.
[4] Lee W et al (1994), Rupture of the diaphragm after blunt trauma, Eur J Surg, 160(9): 479-83
[5] Kim H.H, Y. R Shin (1997), Blunt traumatic rupture of the diaphragm: sonographic
diagnosis, JUM, 16: 593-598.
[6] Murray John G. et al (1996) Acute rupture of the diaphragma due to blunt trauma:
Diagnostic sensitivity and specificity of CT, AJR, 166 (5):1035-9.
[7] Melzig E. P., M. S. Swank and A. M. Salzberg (1976), Acute blunt traumatic rupture of
the diaphragm in children, Arch of surgery,111, 9.
[8] Smither BM et al (1991), Diagnosis of ruptured diaphragm following blunt trauma: results
from 85 cases, Aust N Z J Surg, 61 (10): 737-41.