G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
3
http://ebooks.vdcmedia.com
Phêìn I
ÀÕA L KHU VÛÅC
♦ Cấc qëc gia trïn thïë giúái
Nhâ nûúác lâ hònh thấi tưí chûác kinh tïë chđnh trõ quen thåc trïn
mưåt lậnh thưí. Tûâ nhiïìu thêåp k nay, thïë giúái àậ àûúåc khẫo sất tó mó;
trïn thïë giúái khưng côn núi nâo chûa àûúåc khấm phấ. “K ngun ca
mưåt thïë giúái hoân chónh àậ bùỉt àêìu” (Paul Valếry). Trûâ chêu Nam
cûåc, nhûäng vng àêët nưíi àïìu àûúåc chia thânh nhiïìu qëc gia lúán hay
nhỗ, àûúåc giúái hẩn búãi cấc àûúâng biïn giúái do con ngûúâi hóåc tûå nhiïn
tẩo ra (chùèng hẩn nhûäng vng dun hẫi).
Vúái sûå biïën mêët ca cấc àïë chïë lúán chêu Êu sau chiïën tranh thïë
giúái thûá nhêët, vúái viïåc giẫi phống khỗi chïë àư
å thûåc dên vâo nhûäng
nùm 60, vúái viïåc giânh lẩi àưåc lêåp ca cấc tiïíu qëc vng àẫo vâ vúái
nhûäng àẫo lưån liïn tiïëp khi Liïn Xư tan rậ, sûå chia nhỗ chđnh trõ trïn
thïë giúái àậ tùng lïn. Nùm 1945, cố 55 nûúác àưåc lêåp vâ cố ch quìn.
Ngây nay con sưë nây àậ lïn àïën 191 qëc gia. Giûäa nhûäng qëc gia
nây cố sûå kha
ác biïåt lúán: lâm sao so sấnh àûúåc nûúác Nga rưång lúán, bao
trm 13% lậnh thưí nưíi trïn thïë giúái, vúái nûúác Nauru nhỗ bế? 71.000
dên Seychelle cố àấng gò so vúái 1,2 t dên Trung Hoa? Nûúác
Mauritani, Bưlivia cố mêåt àưå dên sưë dûúái 10 ngûúâi/km2 trong khi àố
Bangladest cố 800 ngûúâi /km2. Hún 40 qëc gia (bao gưìm cẫ
Vaticùng, Saint- Marin vâ Andore) bõ lổt giûäa cấc nûúác cố chung biïn
giúái vâ bõ lïå thåc vâo cấ
c nûúác nây vò quan hïå bn bấn.
Nhiïìu nûúác múái nối chung àậ bẫo toân àûúåc sûå bânh trûúáng mâ hổ
àậ tûâng cố bùçng viïåc phên chia hânh chđnh (theo chïë àưå cưång hoâ liïn

Chđn nûúác, chûa hùèn lâ nhûäng nûúác rưång nhêët, cố trïn 100 triïåu
dên. Nhûäng nûúác nây chiïëm trïn 60% dên sưë toân thïë giúái. 1/5 dên sưë
thïë giúá
i sưëng úã Trung Qëc, 12% dên chêu Phi sưëng úã Nigiïria, ngûúâi
Braxin chiïëm 1/3 dên Mơ Latinh. Khưng gian rưång lúán, ngìn nhên
lûåc dưìi dâo lâ mưåt trong nhûäng ëu tưë cú bẫn ca sûác mẩnh kinh tïë
ca mưỵi qëc gia, tuy nhiïn cấc nûúác àang phất triïín vúái sưë dên
trong àưå tíi lao àưång cao nhûng hiïåu sët lao àưång thêëp vâ ln
trong tònh trẩng thiïëu viïåc lâm ln cẫm thêëy “bõ bỗ rúi” so vúá
i cấc
nûúác cưng nghiïåp. Trung Qëc (nûúác àưng dên nhêët) xïëp hâng thûá 9
trïn thïë giúái vïì tưíng thu nhêåp qëc dên vâ àûáng thûá 145 vïì tưíng thu
nhêåp qëc dên trïn àêìu ngûúâi. Trong tûúng lai gêìn, Braxin sệ àûáng
hâng thûá 10 vïì tưíng sẫn phêím qëc dên vâ thûá 70 vïì tưíng sẫn phêím
qëc dên trïn àêìu ngûúâi.
Mưåt sưë nûúác ài lïn tûâ àiï
ìu kiïån lõch sûã vâi trùm nùm nhû (Mưnacư,
Andorre, Leich Tenstein), mưåt sưë nûúác khấc ra àúâi trong lân sống giẫi
phống ca nhûäng nùm sau chiïën tranh (cấc nûúác Àưng Nam ấ, chêu
Phi) vâ cëi cng lâ mưåt sưë nûúác giânh àưåc lêåp trong nhûäng nùm 70-
80 (nhû mưåt sưë qìn àẫo, cấc àẫo thåc Caribï vâ Thấi Bònh Dûúng).
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
5
http://ebooks.vdcmedia.com
Tuy nhiïn, cấc nûúác nây àống vai trô khưng nhỗ vâ lâ mc tiïu hêëp
dêỵn búãi chđnh sấch thụë quan (chùèng hẩn Bahamas), búãi ngìn tâi
ngun khoấng sẫn (phưët phất úã Nauru) vâ búãi võ trđ chiïën lûúåc vâ sûå
hêëp dêỵn du lõch. Têët cẫ nhûäng nûúác nây àïìu mong mën àûúåc hûúãng
trổn vển nïìn àưåc lêåp ca mònh; phêìn lú
án nhûäng nûúác nây àïìu gia

thûá hai úã Versaille vâo thấng giïng nùm 1871.
Sau àẩi chiïën thïë giúái thûá nhêët, cấc qëc gia dên tưåc tiïëp tc àûúåc
thânh lêåp sau sûå sp àưí ca cấc àïë chïë trung Êu: Ba Lan, Sếc-
Slưvakia vâ Nam Tû àûúåc thânh lêåp nùm 1918 trong khi Hungari vâ
ấo lẩi tấch ra. Sûå tan rậ ca Liïn Xư vâ sûå àưí bïí ca Nam Tû câng
thc àêíy thïm sûå chia cùỉt trïn ba
ãn àưì chđnh trõ chêu Êu (1991-1992).
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
6
http://ebooks.vdcmedia.com
Phong trâo dên tưåc khúãi ngìn tûâ chêu Êu. Phong trâo nây phẫn
lẩi chđnh chêu Êu sau thïë chiïën thûá II. Cấc àïë chïë thûåc dên sp
àưí, bùỉt àêìu tûâ chêu Ấ vúái sûå chia cùỉt êën Àư - Pakistan (1947), viïåc
giânh àưåc lêåp ca Inàưnïxia nùm 1949 vâ cấc nûúác Viïåt Nam - Lâo
- Campuchia. Nhûng chđnh chêu Phi lâ núi bõ àẫo lưån sêu sùỉc nhêët.
Nkruma giânh àưåc lêåp tûâ Ghana vâo nùm 1957, Sếkoutourï gia
ânh
àưåc lêåp tûâ Ghinï (1958). Kïí tûâ àố, chêu Phi àûúåc giẫi phống chđnh
trõ, cố khi àûúåc giẫi phống tûâ mêỵu qëc, cố khi giânh àûúåc nhúâ cấc
cåc chiïën tranh giẫi phống. Nùm 1945, chó cố 3 qëc gia àưåc lêåp lâ
Libïria, Ïthiopia, vâ Ai Cêåp. Ngây nay, sau khi Namibi giânh àưåc
lêåp (1990), sûå nghiïåp giẫi phống toân chêu lc àậ àûúåc hoân têët.
Cưng cå
c giânh lẩi àưåc lêåp ca cấc qëc gia nây lâ mưåt sûå kiïån
chđnh trõ. Cấc biïn giúái àậ àûúåc êën àõnh búãi chđnh qëc ngây nay
vẩch ra àûúâng biïn giúái cho cấc qëc gia múái, khưng kïí ngưn ngûä,
dên tưåc hay lưëi sưëng. Àưëi vúái dên chêu Phi, cåc sưëng gùỉn bố vúái lâng
mẩc hún lâ gùỉn bố vúái mưåt nhâ nûúác, sûå thư
ëng nhêët dên tưåc thêåt khố;
sûå hoâ húåp dên tưåc bõ ngùn cẫn búãi sûå khấc biïåt vïì vùn hoấ vâ dên

tùng trûúãng dên sưë rêët chêåm, thò àïën cëi thïë k XX, dên sưë àậ tùng
vổt lïn nhanh chống (àùåc biïåt sau nùm 1950). Nùm 1840, thïë giúái lêìn
àêìu tiïn cố 1 t ngûúâi. Àïën nùm 1930 àậ àẩt àïën t
ngûúâi thûá hai vâ
trûúác nhûäng nùm 80, dên sưë thïë giúái àậ àẩt àïën con sưë 5 t. Àố chđnh
lâ sûå kiïån trổng àẩi trong lõch sûã thïë giúái.
Sûå tiïën triïín ca loâi ngûúâi diïỵn ra dûúái sûå chïnh lïåch vïì nhiïìu
mùåt;
- Chïnh lïåch vïì ngưn ngûä: Cố khoẫng 3000 thûá tiïëng àûúåc nối
trïn thïë giúái, trong àố tiï
ëng Trung hún 1 t ngûúâi sûã dng, tiïëng
Anh 425 triïåu, tiïëng Hinài 404 triïåu, tiïëng Têy Ban Nha 300 triïåu.
- Chïnh lïåch vïì tưn giấo: 1,3 t ngûúâi theo Kitư giấo, 900 triïåu
ngûúâi Hưìi giấo, 700 triïåu ngûúâi theo àẩo Phêåt.
- Chïnh lïåch vïì vng vùn hoấ: Vng vùn hoấ chêu Phi bao trm
toân bưå chêu Phi nam Sahara, vng vùn hoấ chêu Êu trẫi rưång tûâ
Bùỉc Mơ cho túái c.
- Chïnh lïåch giûäa cấc nûúác cưng nghiïåp pha
át triïín (thu nhêåp qëc
dên trïn àêìu ngûúâi hún 10.000 $/nùm) vâ cấc nûúác chêåm tiïën (thu
nhêåp qëc dên theo àêìu ngûúâi dûúái 300 $/nùm.)...
Tuy nhiïn, thïë k XX cng lâ thïë k ài lẩi ca con ngûúâi, thïë k
ca hâng hoấ vâ tû tûúãng. Khấi niïåm khoẫng cấch vïì thúâi gian vâ
khoẫng cấch giấ cẫ cố nghơa hún so vúái khấi niïåm khoa
ãng cấch tđnh
bùçng cêy sưë. Mổi sûå viïåc diïỵn ra nhû thïí ngânh vêån tẫi àậ rt ngùỉn
khưng gian lẩi: kïí tûâ nay, khưng côn núi nâo trïn thïë giúái lẩi nùçm
ngoâi sûå ph thåc lêỵn nhau ca hïå thưëng toân cêìu”.
 Thïë giúái bõ phên chia, thïë giúái “sưë nhiïìu”
Khoẫng 40 nûúác, chiïëm 25% dên sưë thïë giúái vâ 80% sa

Campuchia vâ Ïthiopia. Giûäa cấc nûúác thåc thïë giúái thûá ba, tònh
hònh chđnh trõ vâ y tïë cng rêët khấc nhau, cng nhû ngûúâi ta thêëy
úã cấc nûúác nây t lïå chïët cao nhêët hânh tinh (hún 2% úã Ethiopie,
Sưmani, Tchad, Gambie vâ úã Sierra- Leone.), thêëp hún mưåt cht (úã
Panama vâ Singapore 0,5%, úã Braxin vâ Trung Qëc 0,8%). Cấc
nûúá
c cố nïìn kinh tïë tûå do úã phûúng Têy theo ngun tùỉc sấng kiïën
cấ nhên, chẩy theo lúåi nhån, tûå do cẩnh tranh vâ súã hûäu cấ nhên
vïì tû liïåu sẫn xët (nhâ mấy, àêët àai, tiïìn vưën). Cấc nûúác phûúng
Àưng ấp dng phûúng thûác quẫn l xậ hưåi ch nghơa, súã hûäu têåp
thïí vïì tû liïåu sẫn xët, hïå thưëng kïë hoa
åch. Sau khi Liïn Xư tan rậ,
theo gûúng nûúác Nga, cấc nûúác cưång hoâ thåc Liïn Xư c, phêìn
lúán têåp trung trong Cưång àưìng cấc qëc gia àưåc lêåp SNG cng nhû
cấc nûúác trung - àưng Êu dêìn dêìn hûúáng àïën nïìn kinh tïë tûå do.
♦ Mưåt thïë giúái nhiïìu nguy cú
Nẩn àối vêỵn diïỵn ra trong hêìu hïët cấc nûúác thåc thïë giúái thûá ba,
tiïëp tc àe doẩ
phêìn lúán nhên loẩi. Mưỵi ngây mưỵi ngûúâi cêìn 2200-
2500 calo. Trong khi cấc nûúác “phûúng bùỉc” àẩt gêìn 3000 calo/ ngây
thò 500 triïåu dên “phûúng Nam” thiïëu lûúng thûåc triïìn miïn. Xët
ùn trung bònh úã Mali vâ Ethiopie àẩt 1800 calo. Nẩn àối cng ẫnh
hûúãng túái khu vûåc Àưng Nam ấ, cấc cao ngun vâ hêìu hïët chêu Phi,
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
9
http://ebooks.vdcmedia.com
vúái àónh cao úã Bùnglầest, chêu Phi Sahara, úã Madagasca vâ Nordes
(Braxin). Tûâ àêìu nhûäng nùm 1960, sẫn lûúång lûúng thûåc úã chêu Phi
khưng tiïën kõp vúái mûác tùng dên sưë. Nẩn thiïëu lûúng thûåc lan rưång
kếo theo hâng loẩt nhûäng cùn bïånh do thiïëu dinh dûúäng. Cấc khu vûåc

n nay cố v khđ ngun tûã. Kïët thc chiïën tranh lẩnh àậ cố hâng
loẩt cấc hiïåp àõnh vïì giẫi trûâ v khđ hẩt nhên(Hiïåp àõnh Start II vâ
Hiïåp ûúác Paris nùm 1993 vïì v khđ hoấ hổc). Sûå phất triïín v khđ
hẩt nhên lâ ngìn gưëc chđnh ca mổi nưỵi lo.
♦ Tûâ thïë giúái hai cûåc àïën thïë giúái àa cûåc
Cẫ Mơ vâ
Liïn Xư àïìu tham gia vâo cåc chiïën chưëng àïë qëc
Reich àïå tam ca Àûác, nhûng vûâa giânh àûúåc thùỉng lúåi thò sûå bêët
àưìng vïì tû tûúãng, chđnh trõ vâ kinh tïë lẩi lïn àïën àónh cao giûäa
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
10
http://ebooks.vdcmedia.com
“Àưng” vâ “Têy”. Sûå phên chia nûúác Àûác thânh hai khưëi Àưng -Têy
tûúång trûng cho sûå chia cùỉt chêu Êu qua “bûác mân sùỉt” vâ sûå chia
cùỉt thïë giúái. Mưỵi khưëi cố tưí chûác riïng.
Trẫi qua nhiïìu nùm, tònh hònh nây cng cố nhiïìu thùng trêìm
trûúác khi chêëm dûát, vúái sûå sp àưí ca Liïn Xư c. De Gaulle phẫn àưëi
giúái lậnh àẩo Mơ, ph nhêån quìn bấ ch
ca àưìng àưla vâ rt qn
Phấp ra khỗi khưëi NATO (1966). Vïì phêìn cấc nûúác thåc thïë giúái thûá
ba, giânh àưåc lêåp trong thêåp k 60, hổ noi theo Bùngàung-thânh phưë
thõnh vûúång bêåc nhêët ca Inàưnïxia (1960), vâ đt nhêët trong diïỵn
thuët, cưë gùỉng tưí chûác theo khuynh hûúáng “khưng liïn kïët”, àưìng
thúâi phẫn àưëi tưí chûác hai khưëi. Hún nûäa, nhûäng nûúác lâ
m mư hònh àậ
àấnh mêët ài quìn uy ca mònh: Mơ chõu thêët bẩi úã Cuba, Viïåt Nam
vâ Trung Àưng.
Trïn phûúng diïån kinh tïë, hai cûúâng qëc àưëi àõch àậ cố sûå can
thiïåp ca cấc nûúác trung gian múái. Nhêåt Bẫn àậ trúã thânh “cûúâng
qëc thûá 3” vâo nùm 1970. Vûâa múái trẫi qua khng hoẫng, thïë mâ

chïë àưå nghõ viïån vúái chđnh sấch àa àẫng. Xen kệ, àố lâ qui tùỉc, (kïí cẫ
khi nï
ìn dên ch Cú àưëc giấo úã Italia tham gia têët cẫ cấc liïn mimh
chđnh ph tûâ nùm 1945 vâ Àẫng Tûå do dên ch ca Nhêåt ln chiïëm
àa sưë ấp àẫo trong cấc cåc bêìu cûã Qëc hưåi tûâ 1955-1993 kïí tûâ nùm
nây Àẫng nây khưng côn chiïëm àa sưë nûäa)
Cấc nûúác theo chïë àưå tưíng thưëng (Phấp, M), Qn ch nghõ viïån
(Nhêåt, Anh) hóåc cư
ång hoâ nghõ viïån (Àûác,). Cấc nûúác cưng nghiïp
lêu àúâi (Anh, Phấp),cûúâng qëc kinh tïë (M) hay cấc nûúác “kinh tïë
thêìn k” (Àûác, Nhêåt), trïn trûúâng qëc tïë, àïìu lâ cấc nûúác giâu vâ
phất triïín(bao gưìm cẫ cấc nûúác nhỗ trong khu vûåc).
♦ Sûác nùång toân cêìu ca G7
Nhiïìu chó sưë kinh tïë xậ hưåi cho phe
áp àấnh giấ cao vai trô vûúåt trưåi
ca G7 trïn v àâi qëc tïë.
Tưíng thu nhêp qëc dên ca 7 nûúác lúán nây tûúng àûúng vúái 55%
tưíhg sẫn lûúång thïë giúái vâ thu nhêåp qëc dên theo àêìu ngûúâi ln
vûúåt mûác 17000 $ mưỵi nùm.
Mûác tiïu th nùng lûúång ca mưåt nûúác lâ phûúng tiïån chó ra mûác
àưå phất triïín cưng nghiïåp ca nûúác êëy; mûá
c tiïu th nùng lûúång àûúåc
tđnh theo àêìu ngûúâi cng chó ra mûác àưå tiïån nghi. Bẫy nûúác cưng
nghiïåp phất triïín nhêët thïë giúái tiïu th trïn 40% nùng lûúång toân
thïë giúái (riïng Mơ gêìn 25%), nhûng nïëu tđnh theo àêìu ngûúâi thò
Canầa lâ nûúác tiïu th hâng àêìu, gêìn gêëp 4 lêìn ngûúâi Italia.
Cấc thõ trûúâng chûáng khoấn ca mưỵi nûúác trong 7 nûúác nây chiïëm
võ trđ ch chưët trong tû ba
ãn thïë giúái. Tû bẫn hoấ chûáng khoấn, diïỵn
ra tẩi cấc àiïím giao dõch úã Tưk (vâo thúâi àiïím àố, àêy lâ súã giao

trûúác àêy lâ US steel) giúâ chó côn àûáng thûá 3 trïn thïë giúái.
Trấi lẩi, sûå thưëng lơnh ca G7 vêỵn khưng thïí ph nhêån àûúåc nhúâ
cấc ngânh cưng nghiïåp cưng nghïå cao hûúáng vâo khấch hâng cố thu
nhêåp cao. 7 nûúác nây chiïëm 7 trong sưë 8 nûúác àûáng àêìu thïë giúái trong
cưng nghiïåp ưtư vâ àẫm ba
ão 78% sẫn lûúång ưtư trïn thïë giúái, trong àố
mưåt nûãa àûúåc sẫn xët ra chó riïng úã Mơ vâ Nhêåt (trûúác xa so vúái
Phấp, Italia). Cấc nûúác nây cố 17 trong sưë 20 hậng sẫn xët ưtư hâng
àêìu thïë giúái. Chó cố Vưlvư vâ Saab - Scưnia (Thy Àiïín) vâ Hyundai
(Hân Qëc) àậ vûún lïn xïëp trong hâng ng nây.
Sûå thưëng lơnh côn rộ nết hún trong cấc ngânh cưng nghiï
åp mi
nhổn nhû tin hổc vâ àiïån tûã.
Cấc nûúác trong tưí chûác húåp tấc vâ phất triïín kinh tïë chêu Êu
O.C.D.E àưåc quìn 70% thûúng mẩi toân cêìu, trong àố 60% thåc vïì
bưå ba Mơ - Nhêåt - Cưång àưìng E.U. trïn bònh diïån qëc gia, 7 cûúâng
qëc nây chiïëm 7 võ trđ sưë mưåt vâ àẫm bẫo 55%xët khêíu vâ 51%
nhêåp khêíu trïn toân thïë giúá
i.
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
13
http://ebooks.vdcmedia.com
♦ Cấc cûúâng qëc vâ dûúái cûúâng qëc
Lâ nûúác cố tưíng sẫn phêím qëc dên àûáng àêìu thïë giúái vâ xa hún
nûäa (lâ mưåt trong nhûäng nûúác cố thu nhêåp theo àêìu ngûúâi cao nhêët
thïë giúái), Mơ, kếo theo sau nïìn kinh tïë Canầa, àậ tòm lẩi con àûúâng
phất triïín kinh tïë; tùng trûúãng tûâ 2- 4% /nùm. Lâ qëc gia hâng àêìu
vïì
sẫn xët nưng - cưng nghiïåp, Mơ àưìng thúâi cng lâ tay bn sưë mưåt
thïë giúái. Nhêåp khêíu ca Mơ tùng àïìu àùån trong khi xët khêíu cố

Phấp trong khưëi G7. Nhûng sûác cẩnh tranh ëu ca nïìn cưng nghiïåp
Phấp cố nguy cú ngùn cẫn sûå múã cûãa hiïån nay ra thõ trûúâng lúán chêu
Êu.
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
14
http://ebooks.vdcmedia.com
Sau nhiïìu nùm trò trïå, sẫn lûúång ca Anh àậ tùng mẩnh vâ cố
sûác tùng trûúãng nhanh nhêët trong cấc nûúác cưng nghiïåp (trûâ Nhêåt
Bẫn) tûâ nùm 1980. Thânh cưng trong tû hûäu hoấ, viïåc xoấ bỗ cấc
doanh nghiïåp ëu kếm àậ gip Anh tùng nùng sët.
Italia trúã thânh cûúâng qëc kinh tïë thûá 5 trïn thïë giúái. Tưíng sẫn
phêím qëc dên ca Italia vûúåt Anh. Tuy nhiïn, nhûäng thâ
nh tûåu àố
vêỵn chûa san lêëp àûúåc hưë ngùn cấch giûäa miïìn bùỉc cưng nghiïåp vâ
miïìn nam vng Mezz Ogiorno.
♦ G7 vâ Thïë giúái thûá ba
Hún mưåt nûãa sẫn lûúång toân cêìu do G7 tẩo ra trong àố mưåt phêìn
khấ nhỗ, tûâ 0,2-0,5% giânh àïí trúå gip nhûäng nûúác nghêo.
Khưng cố gò àấng ngẩc nhiïn khi nhêån àõnh rùçng khoẫn tiïìn mâ
cấc nûúác cưng nghiïåp gip àúä cấc nûúác nghêo àïí phất triïín kinh tïë lâ
thïí hiïån sûå giâu cố ca cấc nûúác àố vúái giấ trõ tuåt àưëi. Mơ vâ Nhêåt
lâ hai ch núå chđnh vúái lêìn lûúåt lâ 9 vâ 7,5 t $, àûáng trûúác cẫ Phấp
vâ Àûác. Nhûng trong khi phêìn ca Mơ cố khuynh hûúáng giẫm, thò
phê
ìn ca Nhêåt lẩi tùng àïìu àùån vâ cố thïí àûáng àêìu thïë giúái vïì viïån
trúå. Vïì t lïå phêìn trùm thu nhêåp qëc dên, võ trđ ca cấc nûúác giâu
nhêët thïë giúái khưng cao lùỉm. Cấc nûúác Scandinavú vâ Hâ Lan giânh
tûâ 0,8-1% tưíng thu nhêåp qëc dên cho hưỵ trúå àïí phất triïín. Tiïëp àïën
lâ Phấp (0,5% G.D.P), cho túá
i nay nûúác nây àẫm nhiïåm 8% viïåc trúå

cấc nûúác chêåm phất triïín tûâ sau nùm 1945, khi tưíng thưëng Mơ
Truman biïíu quët tấn thânh trúå gip cho nhûäng nûúác nghêo nhêët
thïë giúái. Chđnh A. Sauvylâ ngûúâi sấng tẩo ra thâ
nh ngûä “thïë giúái thûá
ba” nùm 1952 nhùçm ấm chó cën sấch ca Sieyês “nhâ nûúác thûá ba lâ
gò?” (1789). Thïë giúái thûá ba bõ lậng qụn, bõ miïåt thõ, bẫn thên nố
cng hùçng mong ûúác àiïìu gò àố. Tưí chûác húåp tấc vâ phất triïín kinh tïë
chêu Êu kïí tûâ nùm 1957 àưi khi nhêìm lêỵn gổi àố lâ “cấc nûúác àang
phất triïín”.
Ngûúâi ta cng no
ái túái cấc nûúác “phđa nam”. Cố thïí dêỵn ra trûúâng
húåp mưåt phêìn cấc qëc gia thåc Liïn Xư c (kïí cẫ Nam Tû), nhûng
thiïëu giẫi phấp vâ cấc vêën àïì khưng giưëng nhau. Thûåc vêåy, cấc nûúác
“phđa nam”, àùåc trûng búãi thiïëu lûúng thûåc vâ dõch v y tïë, giấo dc
vâ búãi mûác tùng dên sưë àïën chống mùåt, búãi nhûäng mêu thỵn xậ
hưåi
àiïín hònh vâ hoân cẫnh lïå thåc thûúng mẩi - râo cẫn chđnh. Tuy
nhiïn mưåt sưë nûúác vêỵn phất triïín, sưë khấc thò trò trïå thêåm chđ tt
hêåu. Khấi niïåm tưíng thu nhêåp qëc dên hay thu nhêåp qëc nưåi tđnh
theo àêìu ngûúâi cho phếp ta phên biïåt nhûäng nûúác cưng nghiïåp múái,
nhûäng nûúác cố mûác thu nhêåp trung bònh, nhûäng nûúác chêåm tiïën, cô
n
cấc nûúác xët khêíu dêìu mỗ ta xết riïng.
♦ Nhûäng nûúác cưng nghiïåp múái
Nhûäng “qëc gia phên xûúãng” thåc Àưng ấ, ngûúâi ta côn gổi lâ “4
con rưìng Viïỵn Àưng”, àố lâ : Hân Qëc, Àâi Loan, Singapore vâ Hưìng
Kưng, lâ tûúång trûng tuåt vúâi cho cấc nûúác cưng nghiïåp múái. Vúái
ngìn nhên lûåc dưìi dâo, nhên cưng rễ, cấc nûúác nây àa
ä thu ht àêìu
tû nûúác ngoâi, trûúác hïët lâ Mơ, sau àố lâ chêu Êu vâ Nhêåt Bẫnvò úã

trong nûúác quấ nghêo nân.
♦ Cấc nûúác cố thu nhêåp trung bònh
Cấc nûúác cố thu nhêåp trung bònh rêët phên tấn vïì mùåt àõa l. Cấc
nûúác nây thåc chêu Phi (cấc nûúác Maghreb, quanh võnh Ghinï...),
chêu Mơ la tinh, qìn àẫo Antilles vâ chêu Ấ. Tưíng sưë khoẫng 50
nûúác àố tẩo nïn mưåt tưíng thïí thiïëu trêåt tû
å nhêët. Trong sưë àố cố mưåt
sưë nûúác xët khêíu dêìu mỗ, thåc cấc nûúác Algiïri, Nigiïria, Gabưng
vâ cấc nûúác khưng thåc khưëi xët khêíu dêìu mỗ (O.P.E.C) nhû Ai
Cêåp, Syrie. Cấc nûúác nây àûúåc hûúãng lúåi nhiïìu vúái ngìn ngoẩi tïå
liïn tiïëp àưí vïì trong hai c sưëc dêìu mỗ, nhûng lẩi phẫi hûáng chõu
hêåu quẫ tû
â nùm 1985 khi giấ dêìu thư tt xëng lâm chûäng lẩi quấ
trònh cưng nghiïåp hoấ. Mưåt sưë nûúác khấc xët khêíu sẫn phêím khai
mỗ: Pïrou xët khêíu vâng, bẩc àưìng, Chilï xët khêíu àưìng, Zaire
xët khêíu àưìng, vâng, kim cûúng. Côn lẩi mưåt sưë nûúác khấc nhùçm
vâo xët khêíu nưng sẫn àïí àêìu tû cho phất triïín : Sếnế
gal xët
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
17
http://ebooks.vdcmedia.com
khêíu lẩc, bưng; Kïnya xët khêíu chê, câ phï; vâ Cưlưmbia xët khêíu
câ phï.
Mưåt sưë nûúác ûu tiïn phất triïín cưng nghiïåp. Chùèng hẩn Algiïri
dûåa vâo sûác mẩnh ca nïìn kinh tïë qëc doanh àậ chổn chiïën lûúåc
cưng nghiïåp “cưng nghiïåp hoấ” sệ kếo theo sûå àa dẩng hoấ ca
ngânh cưng nghiïåp chïë biïën. Nhûng thêët bẩi cố tđnh tûúng àưëi c
a
“nhâ thúâ trïn sa mẩc” (nhâ mấy luån kim El Hadjar, nhâ mấy hốa
dêìu Arziw vâ Skikda) vâ sûå ph thåc quấ nhiïìu vâo viïåc bấn

chêu Êu, chín bõ cho k ngun hêåu dêìu mỗ. Giấ dêìu thư vêỵn hẩ
trong sët thúâi k tùng trûãúng, do cấc biïån phấp hẩn chïë vâ tiïët kiïåm
ca cấc nûúá
c tiïu th cng nhû sûå bêët àưìng giûäa cấc nûúác xuất khêíu.
Viïåc chưëng sưëc dêìu mỗ lâm àònh trïå cấc hoẩt àưång àêìu tû, nhûäng
ngûúâi nhêåp cû àậ rt lui.
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
18
http://ebooks.vdcmedia.com
Tuy cấc nûúác nây giâu cố, nhûng vêỵn thåc vïì thïë giúái thûá ba: sûå
gia tùng dên sưë vûúåt quấ 2% / nùm, t lïå chïët ca trễ sú sinh cao hún
cấc nûúác chêu Êu tûâ 3 àïën 4 lêìn vâ nhêët lâ nhûäng mêu thỵn xậ hưåi
vêỵn côn quấ nhiïìu, khiïën cho tưíng thu nhêåp qëc nưåi theo àêìu ngûúâi
dêỵu cao song vêỵn khưng giẫi quët àûúåc nhû
äng vêën àïì àùåt ra.
♦ Cấc nûúác kếm phất triïín nhêët
Cấc nûúác nghêo nhêët àûúåc Liïn Húåp Qëc gổi mưåt cấch kđn àấo lâ
“cấc nûúác kếm phất triïín nhêët”. Sûå sưëng côn ca nhûäng nûúác nây
ph thåc ch ëu vâo sûå àoân kïët qëc tïë. Nùm 1971, Liïn Húåp
Qëc àa
ä àûa ra ba chó tiïu àïí xấc àõnh nhûäng nûúác kếm phất triïín
nhêët: tưíng thu nhêåp qëc dên trïn àêìu ngûúâi dûúái 100$/ nùm, sẫn
lûúång cưng nghiïåp chiïëm dûúái 10% tưíng sẫn phêím qëc nưåi vâ t lïå
m chûä chiïëm trïn 80% dên sưë úã àưå tíi trûúãng thânh. Cố 35 nûúác
àûúåc chđnh thûác cưng nhêån úã trong tònh trẩng nây, nghơa lâ cố
khoẫng 300 triï
åu dên phẫi chõu thiïëu thưën úã mûác cao nhêët. Haiti lâ
nûúác duy nhêët úã chêu Mơ lêm vâo tònh tranh nây, 24 qëc gia úã chêu
Phi, 9 úã chêu Ấ vâ 1 úã chêu Àẩi Dûúng (têy Samoa). Võ trđ àõa l ca
cấc nûúác nây khưng àïìu nhau : 15 nûúác khưng cố àûúâng thưng ra

c (biïín
Arctique), úã phđa têy (Àẩi Têy Dûúng), úã phđa nam (biïín Àõa Trung
Hẫi), vâ hiïån nay úã phđa àưng (biïín oural). Chêu Êu xïëp hâng thûá tû
vïì diïån tđch (10,5 triïåu km2) sau chêu Ấ, chêu Phi vâ chêu Mơ. Àõa
hònh ca chêu Êu àûúåc tưí chûác thânh 4 vng tûâ bùỉc àïën nam: cấc
khưëi ni giâ àûúåc trễ hoấ vâ bõ bâo môn búãi bùng hâ tûâ Scandinavú
àïën cấc àẫo Anh qëc; nhûäng àưìng bùçng ma
âu múä, tûâ Bauce àïën Nga;
cấc khưëi ni giâ têìng hercynien cố ni lûãa vâ cấc hưë sêåp; cấc dậy ni
trễ àûúåc xïëp theo hònh vông cung (Alpes vâ Carpates) vâ viïìn quanh
búâ biïín àõa Trung Hẫi. Chêu Êu cố mưåt gam khđ hêåu ưn hoâ rêët rưång
vúái mưåt ma hê khư vâ êím. ẫnh hûúãng ca àẩi dûúng àưëi vúái chêu Êu
rêët ro
ä nết, búãi àêy àố trïn chêu lc, nhûäng lất cùỉt ca nố bõ khoết
sêu vâ àûúåc nhiïìu biïín vâ àẩi dûúng tûúái tùỉm. Khđ hêåu vng cûåc úã
phđa bùỉc, khđ hêåu lc àõa úã vng trung têm, khđ hêåu Àõa Trung Hẫi úã
phđa nam. Chêu Êu tûâ lêu àậ cố àưng dên sinh sưëng vâ khai thấc
vng nây.Tûâ nhiïìu thiïn niïn k,chêu Êu lâ cấi nưi ca cấc hoẩt
àưång àù
åc biïåt ca con ngûúâi (sûå khai hoang, hoẩt àưång nưng nghiïåp
mẩnh mệ, cấc khấm phấ lúán sûå di tr vâ vâ khai thấc thåc àõa ca
cấc dên tưåc). Dên sưë chêu Êu xïëp hâng thûá hai trïn thïë giúái (sau
chêu Ấ),nhûng vò t lïå sinh thêëp, chó vâo khỗang tûâ 1% àïën 1,5 %,
trûâ Ai Len-võ trđ nây sệ àûúåc thay thïë búãi chêu M hóåc chêu Phi.
Tuy nhiïn, sûå têåp trung dên cû úã chêu Êu vê
ỵn lúán nhêët trïn thïë giúái,
(bùçng chêu Ấ nïëu khưng tđnh vng Siberi). Dêỵu ngûúâi ta nhêån thêëy
cố sûå khưng àưìng àïìu rêët lúán trong cấc ngìn tâi ngun vâ trònh àưå
phất triïín, chêu Êu vêỵn thåc vïì thïë giúái phất triïín.Do cố mưåt nïìn
nưng nghiïp cố nùng sët àùåc biïåt cao,nưng dên úã chêu Êu dêìn đt ài.

lúåi: àấnh cấ, hrưcấcbua, du lõch, mâ nố côn cho phếp thûåc hiïån
nhûäng trao àưíi thûúng mẩi theo àûúâng biïín, àiïìu mâ têët cẫ cấc nïìn
kinh tïë chêu Êu àïìu ph
thåc.
Nïìn vùn minh Hy Lẩp vâ La Mậ- vûâa phất triïín trïn àêët liïìn
vûâa theo àûúâng biïín - àậ bûâng núã dổc theo búâ biïín Àõa Trung Hẫi.
Nhûäng ngûúâi Viking - nhûäng ngûúâi thiïån chiïën nhêët, vâ ngûúâi
Baltú- ngûúâi bn bấn giỗi nhêët cng àống cấc con tâu lúán, ài àêìu
trong thûúng mẩi hưåi phûúâng, trong khi àố nhûäng ngûúâi mën ài
chinh phc vu
âng àêët múái lẩi àïën cấc búâ biïín Italia, Têy Ban Nha
vâ Bưì Àâo Nha. Sau nây cấc thu th ngûúâi Hâ Lan, Anh, Phấp
gốp phêìn tẩo nïn sûác mẩnh ca chêu Êu.
Ta cố thïí gúåi nhúá lẩi thúâi k cûåc thõnh ca chêu Êu vâo cấc thïë k
XVIII, XIX, vúái sûå cng cưë vâ thiïët lêåp cấc àïë chïë thûåc dên rưå
ng lúán
(trûâ chêu Mơ latinh). Anh, Phấp, Bó cng nhû Bưì Àâo Nha tẩo nïn
nhûäng râng båc vâ nhûäng mưëi ph thåc lúán úã chêu Phi, chêu Ấ
(núi mâ ngûúâi Hâ Lan cng àậ chiïëm àống). Tuy nhiïn, Mơ àậ tiïën
lïn mẩnh mệ, chiïën tranh thïë giúái II àấnh dêëu thúâi k suy tân ca
chêu Êu, mưåt chêu Êu àưí nất sau chiïën tranh vâ àậ àïën lc chêu lc
na
ây phẫi trao trẫ àưåc lêåp cho nhûäng nûúác thåc àõa c.
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
21
http://ebooks.vdcmedia.com
 Biïn giúái vâ qëc gia.
Bûác mân sùỉt khưng cốn nûäa, nhûng bêët àưìng vêỵn côn dai dùèng vâ
niïìm hy vổng vïì mưåt chêu Êu thưëng nhêët vêỵn côn xa vúâi. Túâi k
1945-1989 cố vễ nhû lâ mưåt thúâi k ưín àõnh àùåc biïåt. Lc àõa chêu Êu

chống vấnh, tûå do múã cûãa câng lâm kõch phất nhûäng nưỵi lo êëy. Nố
àûúåc biïíu lưå qua nhiïìu cấch khấc nhau; úã Ba Lan vâ Lituani, cấc cûã
tri bỗ phiï
ëu toân dên cho sûå trúã lẩi ca nhûäng ngûúâi cưång sẫn (dûúái
tïn gổi khấc). Sûå trưỵi dêåy ca ch nghơa dên tưåc lâ mưåt cấch khấc
biïíu thõ cho tònh hònh nây vâ nố àûúåc thïí hiïån bùçng nhiïìu cấch khấc
nhau: sûå toan tđnh giẫi quët cấc vêën àïì vïì dên tưåc thiïíu sưë (ngûúâi
Hungari vâ Slưvakia; sûå chia cùỉt mưå
t cấch ưín thoẫ (hònh thânh nûúác
cưång hoâ Sếc vâ Slưvakia ngây 1/1/1993), sûå chia nhỗ cấc nûúác
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
22
http://ebooks.vdcmedia.com
(Slưvïnia, cấc nûúác vng Baltđc), chiïën tranh giûäa cấc nûúác (Sếcbi,
Croatia, Bosnia-Herzegovina). Viïåc ch nghơa dên tưåc trưỵi dêåy
thûúâng àûúåc coi nhể, khưng ng hưå nhûäng ngûúâi xêy dûång “mấi nhâ
chung chêu Êu”. Thấch thûác mâ Nam Tû c trẫi qua chó ra rùçng cưng
viïåc xêy dûång êëy khố ài àïën thânh cưng, kïí cẫ khi úã ngay núi bẫn lïì
ca hai cấnh cûãa Àưng vâ Têy Êu, cấc nûúác nhû Hungari, cưång hoâ

Sếc, Ba Lan vâ Slưvakia cố xđch lẩi gêìn nhau- úã mûác àưå khấc nhau-
bùçng sûác mẩnh ca nïìn dên ch vâ sûác mẩnh kinh tïë Àưng Êu. Viïåc
hưåi nhêåp àưng — têy cng côn phẫi trẫi qua nhiïìu khố khùn múái cố
thïí thûåc hiïån àûúåc. Vêån hưåi cho nhûäng mong mën êëy vêỵn chûa àïën.
Nẩn thêët nghiïåp tùng mẩnh vâ lan rưång úã
àưng Êu xem ra cố cêëu
trc, câng lâm tùng thïm sûå cùng thùèng vâ àưëi chổi giûäa nhûäng nûúác
giâu nhêët chêu lc- cêìn nhùỉc lẩi rùçng chêu Êu chó lâ mưåt phêìn ca
thïë giúái, khưng phẫi lâ chêu lc àưng dên nhêët, cng khưng phẫi lâ
chêu lc mẩnh nhêët.

23
http://ebooks.vdcmedia.com
tiïn phong vâ then chưët úã chêu Êu: àûáng võ trđ nhêët nhò vïì xët
khêíu, mưåt mùåt, hâng nùm Àûác thûåc hiïån 60% giấ trõ trao àưíi trong
cưång àưìng chêu Êu, mùåt khấc, cung cêëp gêìn 75% trúå cêëp cho cấc
nûúác xậ hưåi ch nghơa c thåc chêu Êu. Àêìu tû ca Àûác ưì ẩt vâo
cấc nûúác lấng giïìng (Ba Lan, cưång hoâ Sếc). àûác vêỵn mën duy trò
chđnh sấ
ch kinh tïë ca mònh, àùåc biïåt lâ chđnh sấch tiïìn tïå - àêy lâ
lơnh vûåc mâ Àûác cố tiïëng nối trổng lûúång àưëi vúái cấc quët àõnh
ca cấc àưëi tấc trong liïn minh chêu Êu.
 Têy Êu
Trong hưìi k ca mònh, cha xûá Grếgoire àậ viïët: “Cấc nûúác vùn
minh àậ àẩt àûúåc tđnh àưìng thïí hún, ngûúâi ta khưng Àûác quấ, khưng
Anh quấ, cng khưng Phấp quấ, ngûú
âi ta cố tđnh chêu Êu hún...”.
Thûåc vêåy, nhûäng khao khất cng rêët nhiïìu: khao khất cố tđnh bẩo
lûåc vâ chiïën tranh (Habsbourg, Napưlïưng), khao khất hoâ bònh,
nhên àẩo vâ lậng mẩn (V. Hugo). Sûå khng hoẫng nhêån thûác tiïëp
diïỵn vâ nhûäng nưỵ lûåc trong vông 4 thêåp k nhùçm vûúåt qua sûå àưëi
khấng ca cấc qëc gia d sao cng cho phếp thûåc hiï
ån tûâng giai
àoẩn viïåc xêy dûång Chêu Êu. Nùm 1951 nhốm 6 nûúác (Bó,Àûác,Phấp,
, Luxembua, Hâ Lan) thânh lêåp cưång àưìng kinh tïë than vâ thếp
mc àđch lâ àïí dúä bỗ hâng râo thụë quan àưëi vúái hai mùåt hâng trïn —
mùåt hâng tr cưåt ca sûå phất triïín cưng nghiïåp thúâi àố.Nùm 1957
nhốm 6 nûúác bûúác qua mưåt thúâi k múái bù
çng viïåc k kïët hiïåp ûúác
Rưma, thûåc ra lâ giêëy khai sinh cho cưång àưìng kinh tïë chêu Êu. Rưìi
chêu Êu múã rưång ra thânh 9 thânh viïn vúái sûå tham gia ca Àan

thiïë
t lêåp khưng gian kinh tïë chêu Êu.
 Mưåt nïìn kinh tïë múã cûãa rưång lúán.
Vng Baltđc, biïín Bùỉc, biïín Manche, Àẩi Têy Dûúng vâ Àõa Trung
Hẫi khưng chó bao bổc lc àõa chêu Êu. Nhûäng vng biïín nây àõnh
hònh cho chêu Êu vâ cẫ nhûäng hôn àẫo thåc chêu Êu. Biïín Àõa
Trung Hẫi lâ trung têm kinh tïë àêìu tiïn ca thïë giúái, vâo thúâi àẩi
múái bõ thay thïë búãi Àẩi Têy Dûúng sau khi khấm phấ vâ àư hư
å thïë
giúái múái, lâ ngìn gưëc ca sûå biïën àưíi liïn tc ca hoẩt àưång kinh tïë
vïì hûúáng têy.
Mùåc d ngânh àống tâu suy sp cng nhû ngû nghiïåp vâ bn
bấn trïn biïín, song nhûäng vng dun hẫi chêu Êu vêỵn côn lâ chưỵ
dûåa cho hoẩt àưång kinh tïë mẩnh mệ, phẫn ấnh sûå thõnh vûúång ca
àêë
t liïìn vâ àùåc biïåt lâ hiïåu quẫ ca lìng ln chuín vïì cấc cẫng
rưìi phên phưëi lẩi thưng tin vâ hâng hoấ.
Ngânh vêån tẫi chêu Êu, chưỵ dûåa ca khấi niïåm “thõ trûúâng duy
nhêët”, nùỉm giûä mẩng lûúái sưng ngôi trong nûúác, àûúâng sùỉt vâ àûúâng
bưå - dây àùåc nhêët thïë giúái, thûúâng kïët nưëi vú
ái nhau (àûúâng hêìm
xun dậy ni Alpes vâ xun dậy Pyrennếe, àûúâng hêìm chêu Êu
qua eo biïín Manche nưëi giûäa Anh vâ Phấp, àûúâng xun Bùỉc — Nam
qua Thy Sơ).
Vúái 45% tưíng gđa trõ thûúng mẩi thïë giúái vâo àêìu nhûäng nùm 90,
chêu Êu khưng ngûâng tùng t trổng ca mònh. Trong hai thêåp k,
vêån tẫi hâng hoấ àậ tùng lïn 50% (àûúâng sùỉt, thu, bưå chiïëm lêìn
lûúåt lâ: 19%, 9%,vâ 70%). Têìm quan tro
ång ca àûúâng bưå thïí hiïån úã
tđnh linh hoẩtca viïåc àûa vâo sûã dng khấi niïåm “dông lûu chuín

lïåch nây ra, cấc nûúác chêu Êu côn cố mưåt àùåc àiïím chung lâ àưå
tíi
trung bònh cao vâ mûác tùng dên sưë rêët thêëp. Chêu Êu àậ bõ giâ cưỵi vâ
àang tiïëp tc giâ ài: sưë nngûúâi trung bònh úã àổ tíi 15 lâ 20% trong
khi àố t lïå sinh chó cố 1,2% vâ t lïå chïët lâ 1%, nhû vêåy, mûác tùng
tûå nhiïn hâng nùm chó àẩt 0,2%.
Nïëu nhû sûå chïnh lïåch cao nây vêỵn kếo dâi giûä cấc nûúác bùỉc Êu vâ
nam Êu thò t lïå sinh se
ä giẫm úã toân bưå cấc nûúác chêu Êu quanh khu
vûåc biïín Àõa Trung Hẫi. Italia tûâ hai thêåp k qua cng nhû Têy Ban
Nha vâ Hy Lẩp trong nhûäng nùm gêìn àêy cố t lïå sinh thêëp nhêët
chêu Êu (tûâ 0,99%- 1,01%).
Têy Êu vûâa cố t lïå chïët úã trễ em thêëp nhêët chêu lc, vûâa cố
tíi thổ cao hún mûác trung bònh; àêy lâ hai chó sưë àấnh giấ chêët
lûúång sưëng úã chêu Êu vâ
tđnh hiïåu quẫ ca cấc dõch v y tïë.
G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
26
http://ebooks.vdcmedia.com
Sûå giâ cưỵi ca chêu Êu, nhûäng khố khùn vïì kinh tïë (t lïå thêët
nghiïåp úã ngûúâi trong àưå tíi lao àưång chiïëm 10% àưëi vúái cấc nûúác
trong cưång àưìng chêu Êu vâ 30% trong cấc nûúác thåc hiïåp hưåi tûå do
mêåu dõch chêu Êu) phêìn nâo nối lïn khuynh hûúáng giẫm dên sưë. Tuy
nhiïn, tâi sẫn cố thûåc hóåc giẫ àõnh ca Têy Êu khưng ngûâng lâm
say mï vâ
thu ht ngûúâi dên tûâ cấc nûúác phđa nam, bõ ẫnh hûúãng búãi
nhûäng khố khùn vïì kinh tïë vâ mûác tùng dên sưë cao câng lâm tùng
thïm ấp lûåc àưëi vúái ngìn tâi ngun hiïån cố.
Cố khoẫng 15 triïåu ngûúâi “ngoẩi qëc” cû tr úã Têy Êu, hổ ch ëu
àïën tûâ cấc nûúác thåc lûu vûåc biïín Àõa Trung Hẫi (dên Maghreb vâ

G−¬ng mỈt thÕ giíi hiƯn ®¹i
27
http://ebooks.vdcmedia.com
vâ Ai Len). Sûå chïnh lïåch nây khưng chó giûäa nûúác nổ vúái nûúác kia
mâ côn ngay cẫ giûäa cấc vng khấc nhau trong cng mưåt qëc gia:
chùèng hẩn giûäa nam vâ bùỉc vûúng qëc Anh hay , giûäa vng têy bùỉc
vâ àưng nam ca Têy Ban Nha hay giûäa vng Ile-de — France vâ
Limousin hay àẫo Coốc ca Phấp- nhûäng “sa mẩc” thûåc sûå.
Nhûäng tûúng phẫn lúán àưëi lêåp rộ
nết nhûäng khu vûåc àưng dên cû
trïn trc Glasgow - Rưma vúái nhûäng vng đt dên cû hún nhû Ai Len,
miïìn têy nûúác Phấp hóåc bấn àẫo Ibïri, hóåc cấc vng rêët đt dên vâ
biïåt lêåp nhû cấc qìn àẫo thåc Hy Lẩp, àẫo Coốc, àẫo Sardaigne, Ai
Len hóåc Lapưni.
Nhûäng vng cưng nghiïåp c, giúâ àêy àang suy thoấi, dêìn dêìn
nhûúâng chưỵ cho nhûäng vng cố tiïëng lâ “sấng tẩo tûúng lai”, thûúâng
lâ úã miïìn nam, mâ trong thûåc tïë, nhûäng vng nây cưë lâm cho mònh
sấng sa hún nhûng vêỵn khưng giẫm àûúåc sưë ngûúâi thêët nghiïåp cao
vïì mùåt cú cêëu. Sûác nùång cưng nghiïåp úã cấc hânh lang lúán thåc cấc
sưng (Rhur, Rhanh, Rhưn vâ Basse- Seine), vai trô quët àõnh ca
mưåt sưë thânh phưë lúán (Paris, Milan, Munich) sûå phất triïín cưng
nghiïåp úã mưåt sưë
cẫng (Rưtterdam, Anver, Hambourg) àậ phên cûåc
chêu Êu, chó xoay quanh mêëy khu vûåc mâ thûåc ra nhûäng khu vûåc
nây àang dòm têët cẫ cấc vng ph cêån trong suy thoấi.
- Giẫm khoẫng cấch giûäa cấc vng khấc nhau vâ khùỉc phc sûå tt
hêåu ca nhûäng vng khố khùn hún - àố lâ mưåt trong nhûäng quy àõnh
ghi trong Hiïåp ûúác Rưma. Tuy nhiïn, phẫi mêët 20 nùm, quy tùỉc êëy
múái àûúåc thûåc hiï
ån nhúâ sûå thnâh lêåp Qu phất triïín vng ca chêu